اسرائیل در دوراهی پس از جنگ/ رقابت نزدیک نتانیاهو و آیزنکوت در آستانه انتخابات کنست

انتخابات بیست‌وششمین دوره کنست اسرائیل بیست‌وهفتم اکتبر برگزار می‌شود و تمامی ۱۲۰ کرسی پارلمان و ترکیب دولتی که جانشین کابینه نتانیاهو خواهد شد را تعیین می‌کند. این انتخابات نخستین دوره‌ای است که پس از حمله هفتم اکتبر و جنگ‌های غزه، لبنان و ایران برگزار می‌شود و در فضایی از دو قطبی شدید داخلی انجام خواهد شد. کنست بیست‌وپنجم برای نخستین‌بار از سال ۱۹۸۸ دوره کامل چهارساله خود را به اتمام رساند، در حالی که چهار دوره پیشین همگی با انحلال زودهنگام پایان یافته بودند. 
 

نظرسنجی‌ها و آرایش رقابت

لیکود به رهبری نتانیاهو در بیشتر نظرسنجی‌های اخیر بین ۲۰ تا ۲۷ کرسی برآورد می‌شود، افتی محسوس نسبت به ۳۲ کرسی کسب‌شده در انتخابات ۲۰۲۲. رقیب اصلی این حزب دیگر بنت نیست، بلکه ژنرال بازنشسته گادی آیزنکوت است که با حزب تازه‌تأسیس «یاشار» در میانگین نظرسنجی‌های اصلی هم‌سطح لیکود و در برخی از آن‌ها حتی یک کرسی جلوتر قرار گرفته است. حزب نفتالی بنت پیش‌تر با نام «بی‌یاهاد» صدرنشین بلوک مخالفان بود، اما اکنون با افتی محسوس در محدوده ۱۰ تا ۱۳ کرسی به رتبه سوم عقب رانده شده و رقابت میان بنت، آیزنکوت و بنی گانتز برای جذب رأی‌دهندگان مرکزگرا و امنیت‌محور همچنان باز است. تصویر کلی دو بلوک نیز نوسانی و بی‌ثبات باقی مانده، به‌گونه‌ای که در برخی هفته‌ها بلوک نتانیاهو حدود ۵۱ تا ۵۴ کرسی و بلوک مخالفان صهیونیست حدود ۵۳ تا ۵۹ کرسی به دست آورده، بدون آن که هیچ‌یک از دو طرف به آستانه ۶۱ کرسی لازم برای تشکیل دولت برسد.

احزاب کوچک نزدیک به آستانه قانونی ۳.۲۵ درصدی در این وضعیت متزلزل نقش تعیین‌کننده‌ای دارند، از ائتلاف حزب رزرویست‌ها با حزب اقتصاد گرفته تا حزب «مردم اسرائیل» به رهبری عوفر وینتر، زیرا هر تغییر چند دهم‌درصدی می‌تواند توازن دو بلوک را کاملاً برهم بزند. احزاب عربی این بار فهرست مشترک خود را بدون حزب رعام تشکیل داده‌اند و در مجموع حدود ۱۱ تا ۱۲ کرسی کسب می‌کنند، اما به دلیل مخالفت آشکار با صهیونیسم به‌عنوان چارچوب حکمرانی به‌ندرت در ائتلاف‌های دولتی گنجانده می‌شوند. 
 

دینامیک‌های داخلی کنست

این انتخابات در وهله نخست همه‌پرسی‌ای درباره شخص نتانیاهو به شمار می‌رود. پرونده فساد او هم‌زمان با پایان دوره فعلی دولت در جریان است و برخی منابع نزدیک به نخست‌وزیر گزارش داده‌اند که بخشی از انگیزه او در انتخاب زمان برگزاری انتخابات امید به مسدودکردن روند محاکمه‌اش در طول دوره جدید حکمرانی بوده است. کشمکش دیرینه او با دستگاه قضایی نیز همچنان ادامه دارد، چراکه وزیر دادگستری یاریو لوین در آستانه انتخابات قانونی را به تصویب رساند که به دولت اجازه می‌دهد تفسیرهای حقوقی را نادیده بگیرد و احتمالاً تلاش برای برکناری دادستان کل گالی باهاراو-میارا را از سر بگیرد، تلاشی که تاکنون توسط دیوان عالی مسدود شده بود. رسوایی بازداشت و ناپدیدشدن دادستان نظامی ارشد ارتش در پی افشای پرونده بدرفتاری با زندانیان فلسطینی در پایگاه سده تیمان نیز اعتماد عمومی به نهادهای قضایی را بیشتر تضعیف کرده است. 

همچنین مناقشه بر سر قانون سربازگیری حریدی‌ها یکی از داغ‌ترین محورهای این انتخابات است. کنست در ماه ژوئیه قانونی را تصویب کرد که بازداشت فراریان از سربازگیری در میان یهودیان اولترا-ارتدوکس را ممنوع می‌کند و عملاً‌عدم ثبت‌نام گسترده آنان را در بحبوحه جنگی چندجبهه‌ای به رسمیت می‌شناسد، اقدامی که آیزنکوت آن را «تضعیف عمدی ارتش در میانه جنگی دشوار» خواند و رهبر حزب دموکرات‌ها یائیر گولان آن را «یکی از بزرگ‌ترین لحظات ننگ کنست» نامید. بنت نیز اعلام کرده سربازگیری همگانی شرط غیرقابل مذاکره هر دولت آینده‌ای است که او رهبری کند. حزب یاشار به رهبری آیزنکوت بخش قابل توجهی از رأی‌دهندگان سرخورده از لیکود را که همچنان به رویکردهای امنیتی سخت‌گیرانه پایبندند به سوی خود کشیده است. آیزنکوت ژنرال بازنشسته ارتش است که پسر و برادرزاده‌اش را در همین جنگ از دست داده و همین سابقه به او اعتباری امنیتی می‌بخشد که رقبای سیاسی‌کارتر او فاقد آن‌اند. رقابت او با بنت و گانتز بر سر همین طیف رأی‌دهندگان خطر پراکندگی آرا در هر دو بلوک راست‌گرا و میانه‌رو را به نگرانی جدی هر دو سو تبدیل کرده است. 

جنگ ایران، غزه و رابطه با واشنگتن

پرونده ایران به‌طور مستقیم بر این انتخابات سایه انداخته است. اسرائیل در سال گذشته جنگی دوازده‌روزه با ایران را پشت سر گذاشت، در اوایل سال ۲۰۲۶ همراه با آمریکا حملاتی همه جانبه علیه ایران را آغاز و از هشتم آوریل تحت آتش‌بسی شکننده با تهران قرار دارد که چندین بار در آستانه فروپاشی بوده، از جمله زمانی که تبادل آتش میان دو طرف تنها با مداخله مستقیم ترامپ و دستور توقف تیراندازی او متوقف شد. ایران نیز اعلام کرده هرگونه توافق پایدار باید شامل آتش‌بس اسرائیل با حزب‌الله لبنان نیز باشد و وزیر خارجه ایران عباس عراقچی صراحتاً گفته این جنگ تنها زمانی پایان می‌یابد که درگیری در لبنان نیز پایان یابد، در حالی که ارتش اسرائیل همچنان به حملات خود در جنوب لبنان ادامه می‌دهد. برخی تحلیلگران معتقدند نتانیاهو برای ورود قدرتمند به کارزار انتخاباتی نیازمند روایت «پیروزی» در برابر ایران بوده، اما بستن تنگه هرمز توسط ایران و تداوم حملاتش به همسایگان پیامدهایی بوده که او هنگام آغاز این جنگ پیش‌بینی نکرده بود و اکنون ناکامی‌های اسرائیل در این جنگ به یکی از محورهای اصلی مناظرات انتخاباتی بدل شده است. 

رابطه شخصی نتانیاهو با ترامپ نیز که سال‌ها یکی از منابع اصلی قدرت سیاسی لیکود توصیف می‌شد اکنون دستخوش تنش آشکار شده است. به گزارش رسانه‌ها، ترامپ پیش از اعلام آتش‌بس غزه و در واکنش به ادامه عملیات اسرائیل در لبنان طی تماس‌هایی خصوصی نتانیاهو را «دیوانه» خطاب کرده و با او به‌شدت مشاجره کرده است، در حالی که هر دو طرف در ظاهر همچنان از «دوستی زیبا» میان خود سخن می‌گویند. در پرونده غزه نیز ترامپ طرح صلح بیست‌ماده‌ای خود را عملاً به هر دو طرف اسرائیل و حماس تحمیل کرد و آزادی سی‌وسه گروگان هم‌زمان با مراسم تحلیف او انجام شد، اما مرحله دوم این آتش‌بس همچنان شکننده و مذاکرات آن ناتمام است.

عربستان سعودی نیز عادی‌سازی روابط با اسرائیل را منوط به پایان کامل جنگ غزه و مسیری معتبر به‌سوی دولت فلسطینی کرده است، شرطی که با مخالفت راسخ نتانیاهو با هرگونه گام به‌سوی دولت فلسطینی در تضاد آشکار قرار دارد و همین تضاد یکی از بن‌بست‌های اصلی دیپلماسی منطقه‌ای ترامپ پیش از انتخابات به شمار می‌رود. 

با این پیش‌زمینه، محاسبات دو بلوک تا روز رأی‌گیری همچنان باز باقی خواهد ماند و برخلاف انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا که عمدتاً حول عملکرد اقتصادی می‌چرخد، این انتخابات بیش از هر چیز آزمونی برای اعتماد عمومی به مدیریت جنگ، پاسخگویی نهادی پس از هفتم اکتبر و آینده رابطه اسرائیل با واشنگتن و کشورهای منطقه خواهد بود. سرنوشت نهایی احزاب کوچک نزدیک به آستانه قانونی و روند آتش‌بس‌های شکننده در غزه و ایران تا لحظه آخر می‌تواند ترازوی قدرت را در هر جهتی سنگین کند.