جام جهانی یا میدان سیاست؟ زنگ خطر برای بزرگترین تورنمنت فوتبال
اعطای «جایزه صلح فیفا» به دونالد ترامپ، بیش از آنکه یک تصمیم نمادین در راستای ارزشهای انسانی باشد، به نظر میرسد آغازگر موجی تازه از تنشهای سیاسی در فوتبال جهان است؛ موجی که حالا پس از چند ماه با واکنش صریح لیزه کلاونِس و حمایت از شکایت علیه جانی اینفانتینو وارد فاز جدیتری شده است.
آنچه امروز در ساختار فیفا رخ میدهد، صرفاً یک اختلاف نظر مدیریتی نیست؛ بلکه نشانهای واضح از کمرنگ شدن مرز میان «فوتبال» و «سیاست» است. نهادی که سالها تلاش کرده خود را بهعنوان سازمانی بیطرف معرفی کند، حالا با تصمیماتی از این جنس، عملاً در حال ورود به زمینی است که کنترل آن نه ساده است و نه بیهزینه.
واقعیت این است که حضور پررنگ ترامپ در معادلات مرتبط با جام جهانی، چه بهواسطه میزبانی جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶ در آمریکای شمالی و چه از طریق ارتباط نزدیک با رئیس فیفا، سایهای سنگین بر فضای این رقابتها انداخته است. بعید به نظر میرسد در چنین شرایطی بتوان انتظار برگزاری تورنمنتی آرام، یکدست و به دور از حاشیه را داشت.
جام جهانی، همواره عرصهای برای نمایش وحدت، رقابت سالم و همگرایی ملتها بوده؛ اما وقتی تصمیمگیریهای کلان آن رنگ و بوی سیاسی به خود میگیرد، این هویت بهسرعت آسیب میبیند. اگر امروز یک رئیسجمهور بهواسطه روابط شخصی یا ملاحظات غیرشفاف، جایزهای با عنوان «صلح» دریافت کند، فردا چه تضمینی وجود دارد که انتخابهای دیگر نیز در همین مسیر قرار نگیرند؟
نکته مهمتر، واکنشهایی است که بهطور قطع در راه خواهد بود. فدراسیونهای ملی، بهویژه در اروپا، نشان دادهاند نسبت به حفظ استقلال فوتبال حساساند. حمایت رسمی فدراسیون نروژ از روند شکایت اخلاقی، میتواند به جرقهای برای شکلگیری یک موج اعتراضی گستردهتر تبدیل شود. در چنین فضایی، حتی تیمهای ملی نیز ممکن است بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم نارضایتی خود را نشان دهند؛ موضوعی که میتواند فضای رقابتها را تحت تأثیر قرار دهد.
بدون اغراق، اگر این روند ادامه پیدا کند، باید انتظار یکی از سیاسیترین ادوار تاریخ جام جهانی را داشت؛ دورهای که در آن، حواشی خارج از زمین فوتبال، بیش از خود بازیها مورد توجه قرار میگیرند. چنین شرایطی نهتنها به اعتبار فیفا لطمه میزند، بلکه تجربه هواداران و بازیکنان را نیز تحتالشعاع قرار خواهد داد.
فوتبال، برای بقا در جایگاه جهانی خود، بیش از هر زمان دیگری به شفافیت، استقلال و پرهیز از مصلحتاندیشیهای سیاسی نیاز دارد؛ مسیری که به نظر میرسد مدیران فعلی فیفا، حداقل در این پرونده، از آن فاصله گرفتهاند.
