نفتکشهای سرگردان به مقصد میرسند؟
اعمال تحریمهای حداکثری آمریکا اگرچه بخشی از کشتیهای نفتکش ایرانی را روی آبها سرگردان کرده اما کارشناسان حوزه نفت بر این باورند موج جدید تحریمها، صادرات نفت ایران را به صفر نمیرساند.
به گزارش گروه اقتصادی آوش، مسعود پزشکیان، رئیس جمهور، در جریان استیضاح عبدالناصر همتی، وزیر سابق اقتصاد، از نبود دلار در کشور سخن گفت. پزشکیان در این جلسه اعلام کرد نفتکشهای ایران بعد از تحریمهای حداکثری آمریکا روی آب سرگردان ماندهاند و نمیدانند نفتشان را به کجا تحویل دهند. از سوی دیگر دلارهای ایران در قطر بلوکه شده و عراق هم پولهایمان را نمیدهد.
صحبتهای پزشکیان نشان میدهد حال و روز فروش نفت خوب نیست و پس از دستور ترامپ برای اعمال فشار حداکثری به ایران، تا حدودی کشورها در اتخاذ تصمیم برای خرید نفت از کشورمان سرگردان هستند.
این نخستین بار نیست که آمریکا تحریمهای حداکثری علیه ایران وضع میکند. تحریمهای حداکثری در دوره اول که از 2018 تا 2020 اجرا شد، توانست صادرات نفت ایران را تا حدود 85 الی 90 درصد نسبت به قبل از اعمال این تحریمها کاهش دهد و اثرات اقتصادی شدیدی بر کشور داشته باشد اما نباید فراموش کنیم که دور اول تحریمهای حداکثری هم نتوانست صادرات نفت ایران را به صفر برساند. به همین دلیل در دور دوم هم بسیاری از کارشناسان معتقدند بعید است تحریمها منجر به صفر شدن صادرات شود.
افزایش صادرات بعد از امضای ترامپ
طبق دادهها Kpler پیشبینی کرد صادرات نفت ایران به چین در ماه فوریه به ۱.۷۴ میلیون بشکه در روز برسد که نشاندهنده افزایش ۸۶ درصدی نسبت به ماه ژانویه و بالاترین میزان واردات نفت از اکتبر تاکنون است. اگرچه برخی کارشناسان این افزایش صادرات را به وضوح ناکامی سیاستهای تحریمی ایالات متحده میدانند اما برخی تحلیلگران بازارهای نفت هم بر این باورند چین بلافاصله بعد از امضای ترامپ خرید نفت خود از ایران را شدت بخشیده تا پس از جدی شدن سیاستهای تحریمی آمریکا، اندکی ذخایر برای پیدا کردن بازار جایگزین داشته باشند.
فروش نفت ایران به صفر نمیرسد
بسیاری از فعالان بازار نفت، خیلی با احتیاط در زمینه تاثیرات دور دوم تحریمها سخن میگویند. برخی برآوردها حاکی از آن است که دور دوم تحریمها از آنجا که تحریمها تشدید میشود، میزان صدور نفت ایران به حدود 400 هزار بشکه در روز خواهد رسید اما به صفر رساندن کامل آن به دلیل استراتژیهای ایران و وابستگی بازارهایی مثل چین به نفت صادراتی ایران دشوار خواهد بود.
شاید به همین دلیل است که قاسم ساعدی، عضو کمیسیون انرژی مجلس، به رسانهها میگوید: این تصمیم آمریکا عملیاتی نمیشود زیرا برای کشوری مانند ایران، که عضوی تأثیرگذار در اوپک است، تحریمها و تهدیدات نمیتواند مانعی برای فروش نفت باشد.
وی، به صفر رساندن فروش نفت ایران با تحریمهای آمریکا را امری غیرممکن دانسته و تاکید میکند: ایران همواره مشتری نفت خود را در دنیا دارد زیرا کشوری است که سالهای متمادی بهعنوان صادرکننده نفت مطرح بوده است.
به گفته این عضو کمیسیون انرژی مجلس، پالایشگاههای بسیاری از کشورهای مشتری نفت ایران، با نفت سبک تولیدی توسط ایران همخوانی و سازگاری دارد و تغییر در ماهیت پالایشگاه برای این کشورها هزینهبر است بنابراین ترجیح میدهند تحت هر شرایطی نفت ایران را بخرند.
اگرچه ساعدی معتقد است صادرات نفت ایران صفر نمیشود ولی بر این نکته تاکید دارد که باید برای کاهش درآمدهای نفتی در بودجه برنامه داشته باشیم.
کاهش فروش، بستگی به ابزارها دارد
سیدحمید حسینی، رئیس اتحادیه صادرکنندگان فرآوردههای نفتی و پتروشیمی، نیز در گفتوگو با آوش درباره تاثیر تحریمهای حداکثری آمریکا بر فروش فرآوردههای نفتی ایران بیان میکند: تحریمها تاکنون خیلی در رابطه با صادرات فرآوردههای نفتی و محصولات پتروشیمی موثر نبوده است.
وی ادامه میدهد: در این حوزه به دلیل تنوع محصولات و تنوع فروشندگان، تحت تاثیر تحریم نبودهایم اما اثر اعمال تحریم حداکثری بستگی دارد که از چه ابزاری برای اجرای آن استفاده کنند. برخی ابزارها میتوانند در تشدید تحریمها موثر باشند و بازار کشورهای همسایه را به روی ما بسته و صادرات ما را محدود کند.
روشهای قبلی پاسخگو خواهد بود؟
ایران در دور اول تحریمها با استفاده از روشهایی مثل صادرات مویرگی، انتقال کشتیبهکشتی و ناوگان سایه، توانست بخشی از صادرات را حفظ کند اما حجم کلی همچنان بسیار پائینتر از دوران پیش از تحریمها بود.
بعد از آنکه دولت بایدن روی کار آمد، شدت تحریمها کمتر شد و ایران توانست نفت خود را بفروشد.
بر اساس دادههای اوپک، صادرات ایران در سال 2023 به حدود 1.5 تا 1.85 میلیون بشکه در روز رسید و این رقم در سال 2024 به بالاترین سطح خود از اعمال دور اول فشارهای حداکثری رسید زیرا تقاضای چین افزایش یافت و به دنبال کاهش نظارتهای آمریکا، ایران توانست نفت خود را صادر کند اما آیا ایران در دور دوم تحریمها هم میتواند روی خرید چین حساب باز کند و با همان روشهای قبلی نفت فروخته و سقف فروش خود را بالا نگه دارد؟
