معرکه در سن سیروس!/ نقطه پایان تحرکات ضدملی کجاست؟

در هفته ای که گذشت شاهد اتفاق تلخی در دیدار تیم‌های تراکتورسازی تبریز و ملوان بندر انزلی بودیم که به دلیل درگیری و فحاشی تماشاگران دو تیم و صد البته سر دادن شعارهای تند دو طرف به انتها نرسید. رخدادی که البته در یک مسابقه فوتبال و حواشی معمول پیرامون آن محصور نماند و ابعاد تلخ مختلفی را به ثبت رساند.

شرح تیتروار ماجرا از این قرار بود که پیش از آغاز مسابقه این دو تیم فوتبال در ورزشگاه مرحوم سیروس قایقران، خبر رسید که محمدرضا زنوزی، مالک باشگاه تراکتورسازی که در عمان به سر می‌برد، دستور داده تا به دلیل آنچه توهین‌های نژادپرستانه عنوان شده، بازیکنان این باشگاه از زمین خارج و از حضور در مسابقه سر باز بزنند. از سر دادن شعارهای مختلف به مانند «آستارا، حیران، مال آذربایجان» گرفته تا برخی فحاشی‌ها علیه ترک‌زبانان؛ دلایلی است که مسئولین هر دو باشگاه را با عنوان مقابله با توهین‌های نژادی و قومی درباره ماوقع این مسابقه مدعی و شاکی کرده است.

نکته جالب توجه در این بین اما، این است که مسئولین تراکتور در بیان آنچه توهین به بازیکنان و مردم ترک‌زبان کشور از آن یاد کرده‌اند، مدعی توهین‌های «نژادپرستانه» در این بازی هستند. این در حالی است که نژادپرستی، اساسا عنوان و اتلاقی دارد که مصداق آن، هرچه باشد، مردم قومیت‌های مختلف ساکن در کشور نیست. هموطنانی که همواره و در روند مستمر تاریخ، فارغ از هر قوم و دین و مذهبی با مسالمت و افتخار، ذیل هویت ایرانی زیسته‌اند و حال، اینکه برخی در این باب از لفظ نژادپرستی استفاده می‌کنند در جای خود  محل تامل خواهد بود. ضمن اینکه، سوال اساسی در این بین، این است که مگر شهرستان آستارا و منطقه گردنه حیران در چارچوب سرزمینی دیگری به جز ایران قرار گرفته و در تصرف هستند که بخواهیم در مقابل الفاظ غلطی که از سوی مقابل مطرح شده، آن را بیان کنیم؟ اساسا ریشه این دست تحرکات مشکوک و رفتارهایی که رنگ و بویی از تجزیه‌طلبی دارد، آن توسط عده‌ای بسیار اندک تحت پوشش ایرانیان غیور منطقه آذربایجان چه معنایی دارد؟

واکنش نماینده تبریز با کلید خوردن استیضاح وزیر ورزش

جالب اینکه این ماجرا، واکنش نماینده تبریز را هم در پی داشته و علیرضا نوین در نامه‌ای به وزیر ورزش نوشته؛ «اینجانب به‌خاطر شرایط جنگ و مشکلات پیش‌روی دولت، بنا نداشتم از حق امضای استیضاح خود در برهه فعلی که توسط همکاران در سامانه قانون‌گذاری مجلس بارگذاری شده است، استفاده کنم، اما با توجه به تکرار فحاشی‌ها و برخوردهای سلیقه‌ای فدراسیون فوتبال و عدم توجه متولیان امر به تذکرات سابق اینجانب، قطعاً برای صیانت از حقوق مردم آذربایجان و دیگر هم‌وطنان کشورمان، طرح استیضاح وزیر ورزش و جوانان را امضا خواهم کرد.»

بازتاب ماجرا در رسانه‌های ترکیه!

این ماجرا در رسانه‌های داخلی محدود نماند و جنجال‌های آن به رسانه‌ها ترکیه نیز رسید. به عنوان نمونه؛ ترکیه گازتسی یکی از رسانه‌های اصلی این کشور در این باره نوشت؛ «تراکتور تبریز به رسوایی نژادپرستی واکنش شدید نشان داد و از زمین خارج شد»! سایت خبری «حبر۷» دیگر رسانه ترک بود که با انتخاب تیتر «تراکتور که به عنوان تیم ترک‌ها شناخته می‌شد. بعد از شعارهای نژادپرستانه از زمین خارج شدند» به انعکاس ماجرا پرداخت.

آنگونه که ورزش سه روایت کرده؛ روزنامه «سوزجو» که یکی از مهمترین رسانه‌های ترکیه به حساب می‌آید، روایتی هویتی از وقایع انزلی به تصویر کشید. سوزجو به عنوان رسانه‌ای متعلق به پایگاه ملی‌گرای ترکیه مشخصا روی بحث قومیت و توهین به ترکها زوم کرده و تیتر زد: «تیمی با بیشترین هوادار ترک در جهان، با شنیدن شعارها از زمین خارج شد».

این‌ها نمونه تیترواری بود که نشان از توجه جدی رسانه‌های ترکیه به این ماجرا داشته و این رسانه‌ها نیز، آن را با چاشنی دامن زدن بر تفاوت‌های قومی، منعکس کرده‌اند.

بیمقدار، نماینده پیشین مردم تبریز در مجلس؛
شعارهای تند برخی علیه چهره‌های سیاسی از جنس همان توهین‌های قومی اخیر در استادیوم انزلی است

در همین ارتباط، شهاب‌الدین بیمقدار، نماینده پیشین مردم تبریز در مجلس در گفت‌وگویی با آوش با اشاره به این مسئله و ابعاد آن، اظهار داشت: من از طریق اخبار و فضای مجازی در جریان حواشی آن مسابقه فوتبال قرار گرفتم که متاسفانه در انزلی به مردم ترک زبان توهین شده است. فرض کنید که هموطنانی از شمال کشور به تبریز بیایند و خدای ناکرده به آن‌ها توهین شود و این، خیلی زشت است.

وی افزود: کما اینکه، بنا بر گفته‌های مالک تراکتورسازی، توهین‌های زیادی به بازیکنان این تیم و خانواده آن‌ها صورت گرفته و این مسئله اصلا قابل قبول نیست. این رفتارها بر خلاف منافع ملی و امنیت ملی کشور بوده و نباید از خاطر ببریم که همه مردم ایران، فارغ از هر قومیت و دین و مذهبی، ایرانی و هموطن یکدیگر هستند.

این نماینده پیشین مجلس، همچنین با اشاره به تشابه این اتفاقات با شعارهای برخی در تجمعات شبانه علیه شخصیت‌های کشور و بر هم زدن انسجام ملی به عنوان وجه مشترک این دو، تصریح کرد: همین حالا شاهد آن هستیم که در میادین و خیابان‌ها، برخی علیه شخصیت‌های مملکت شعار می‌دهند، توهین می‌کنند و محاکمه آن‌ها را برگزار می‌کنند، مثل همین مسئله، ضد انسجام ملی است.

بیمقدار، اضافه کرد: مثلا حمید رسایی رفته زندان و به او، لقب مدرس زمان را داده‌اند! اصلا مگر او با مدرس، قابل مقایسه است؟ مدرس در مقابل راس حکومت می‌ایستاد و اجازه نمی‌داد که کار خلاف صورت بگیرد اما رسایی در مقابل منتخب مردم ایستاده است. انسجام ملی اینگونه نیست که عده‌ای عزیزکرده باشند، هرچه دل‌شان خواست بگویند، هرکاری دل‌شان خواست انجام بدهند و بعد هم مدعی انسجام‌بخشی به هویت ملی باشند. مثلا الان فردی به عنوان استاد دانشگاه در این تجمعات حضور پیدا کرده و گفته که ما این دلار کثیف را آتش می‌زنیم و حذف می‌کنیم! آخر آقای محترم! شما با آتش زدن برگه کپی دلار، می‌توانید این ارز را از معادلات مالی جهان حذف کنید؟ مشکلات اقتصادی کشور اینگونه حل می‌شود؟

این نماینده پیشین مجلس، یادآور شد: لذا آنچه در آن مسابقه فوتبال رخ داده و در برخی تجمعات شبانه شاهدش هستیم بر خلاف انسجام ملی بوده و به نظر من، شخص رهبری انقلاب باید نسبت به این مسائل ورود کند. اتفاقا امتحان بدی هم نیست که اگر رهبری در این باره تذکری بدهد، نفوذی‌های موساد هم مشخص خواهند شد. ایشان اگر بگوید که کسی حق ندارد علیه شخصیت‌های مملکتی توهین کرده و یا علیه قومیت‌های داخلی شعارهای توهین آمیز سر بدهد، تکلیف این مسئله روشن خواهد شد. کما اینکه در شعارهای پیشین رهبر جدید هم بارها تصریح شده که انسجام ملی باید مورد توجه قرار بگیرد و هرکسی که این انسجام را می‌شکند، نمی‌تواند ادعا کند که ولایتمدار است.

این عضو مجمع نمایندگان ادوار مجلس، همچنین بیان داشت: در همین میدان انقلاب، پیش‌تر مثلا چند هزار نفر حضور پیدا می‌کردند اما این رقم الان 2 هزار نفر هم نمی‌شود. چرا که بسیاری با دیدن این دست رفتارهای ضد انسجام ملی عده‌ای مداح و سخنران از حضور در این اجتماعات منصرف شده‌اند.

بیمقدار، تاکید داشت: شعارهای تند برخی علیه چهره‌های سیاسی از جنس همان توهین‌های قومی اخیر در استادیوم انزلی است. هرکسی بخواهد انسجام ملی را در این موقعیت کشور با این دست رفتارها و شعار علیه شخصیت‌ها و اقوام بر هم بزند، نمی‌تواند ادعای میهن‌دوستی ولایتمداری داشته باشد.

وی، اضافه کرد: بالغ بر 45 درصد جمعیت کشور، ترک زبان هستند. من خودم نماینده بودم و ما در آن زمان، فراکسیون توسعه مناطق ترک‌نشین تشکیل داده بودیم. در آن جا از نزدیک دیدم که ما در نقاط مختلف کشور، ترک زبان داریم. به عنوان مثال ما در چابهار، حدود 15 هزار ترک زبان داریم. وضعیت بسیاری از نقاط دیگر کشور هم چنین شکلی را به اشکال مختلف در خود دارد. در خود همین استان گیلان، حداقل 20 درصد جمعیت، ترک زبان هستند. اگر به تاریخ نگاه کنید، انسجام مردم را همواره با این دست تحرکات بر هم زده‌اند. در جریان حمله روس‌ها به تبریز هم در تاریخ داریم که روس‌ها با همین حربه قرار دادن مردم در مقابل مردم، مقاصد خود را پیش می‌برده‌اند.

شاه قاسمی، استاد ارتباطات دانشگاه تهران:

باید یک بار برای همیشه تکلیف خود را با پان‌ترکیسم و تجزیه‌طلبی روشن کنیم/ دردناک است که معاون وزیر ورزش از پان ترک‌ها حمایت می‌کند

همینطور، احسان شاه‌قاسمی، جامعه‌شناس، استاد ارتباطات و عضو هیئت علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران در گفت‌وگویی با آوش به جنبه دیگری از این مسئله اشاره داشته و اظهار داشت: یک فرقه‌ای از روزهای اول جمهوری اسلامی وارد حکومت شدند که با توجه به اینکه سیاست‌های پهلوی، ملی‌گرایانه و باستان‌گرایانه بود، آن را مروج سیاست‌های یهودی‌ها جلوه دادند. این فرقه پان‌ترک‌اللهی در طول چهار دهه گذشته در حاکمیت نفوذ کرده است. ورزشگاه، جای آدم‌های معمولی است که برای تماشای فوتبال در آن حضور پیدا می‌کنند اما این خیلی عجیب است که هواداران تراکتورسازی، تنها فحاشی‌های رقیب را می‌بینند.

وی افزود: برخی که پرچم جمهوری باکو و ترکیه را در استادیوم افراشته می‌کنند و شعارشان این است که آینده ایران، آینده یوگوسلاوی است، اقدام به سر دادن شعارهایی می‌کنند  که هیچ تناسبی با انسجام ملی ندارد.

این استاد دانشگاه، تصریح کرد: ما در کشور، قومیت‌های مختلف از ترکمن‌ها گرفته تا لرها، بلوچ‌ها و کردها و دیگران داریم که هیچ یک از این دست شعارهای ضدملی سر نمی‌دهند. الان پس از چهار دهه، دم خروس این جماعت بیرون زده و حتی در ورزشگاه‌ها نیز با شعارهای مهمل خاصی نظیر اینکه ملی‌گرایی، کار یهودی‌هاست یا مثلا تخت جمشید را رضاشاه درست کرد؛ منویات درونی خود را نمایان می‌‎کنند. شما حق دارید علیه وحدت ملی و اسطوره‌های کشورتان فحاشی کنید و وقتی جواب شما را بدهند، فورا قلدری کنید؟

شاه قاسمی، اضافه کرد: این خیلی دردناک است که معاون وزیر ورزش از پان ترک‌ها حمایت می‌کند. یه عده‌ای شعار تجزیه‌طلبانه داده‌اند و یک عده دیگر به غلط علیه آن‌ها فحاشی کرده‌اند اما سوال اینجاست که چرا وزارت ورزش، بدون اینکه بررسی در این باره داشته باشد، جانب یکی از این‌ها را می‌گیرد؟ متاسفانه شاهد آن هستیم که به مدد نفوذ فرقه پان‌ترک‌اللهی، هیچکس هیچ برخوردی با این جماعت نمی‌کند. به نظر من، حاکمیت باید یک بار برای همیشه تکلیف خود را با پان‌ترکیسم و تجزیه‌طلبی روشن کند.