ترامپ و شی بر سر چه چیزی توافق خواهند کرد؟
دیدار ترامپ و شی جینپینگ با هدف مدیریت رقابت آمریکا و چین برگزار میشود. تجارت، تعرفهها، هوش مصنوعی، فناوری، عناصر کمیاب و تایوان مهمترین پروندههای دوجانبهاند. همزمان، ایران و اوکراین اختلافات ژئوپلیتیکی دو کشور را برجسته میکنند؛ بنابراین «ثبات راهبردی» شکننده و محدود است.
شی جینپینگ، رهبر چین، در حالی وارد واشنگتن شده است که دونالد ترامپ تلاش دارد فضای دیدار با رهبر چین را دوستانه و همراه با نمایش ثبات در روابط دو کشور نشان دهد. این سفر دومین دیدار مستقیم دو رهبر در سال جاری و نخستین سفر شی به آمریکا از سال ۲۰۱۵ است. با وجود تأکید دو طرف بر «ثبات راهبردی»، اختلافات اساسی در حوزه تجارت، فناوری، تایوان و مسائل ژئوپلیتیکی همچنان پابرجاست. گزارشهای روز نیز این نشست را بیشتر تلاشی برای مدیریت رقابت دو قدرت توصیف میکنند تا این که زمینهای برای توافقهای گسترده بدانند.
یکی از معدود حوزههایی که امکان گفتوگوی واشنگتن و پکن درباره آن مطرح شده، ایمنی هوش مصنوعی است. پیش از دیدار ترامپ و شی، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، با هه لیفنگ، معاون نخستوزیر چین درباره ایجاد سازوکاری برای گفتوگوی دو کشور درباره خطرات امنیتی هوش مصنوعی مذاکره کرد. پیشنهاد آمریکا شامل سازوکاری برای اطلاعرسانی درباره حوادث مهم مرتبط با هوش مصنوعی بود، اما هنوز به یک توافق جامع درباره ایمنی این فناوری تبدیل نشده است.
پکن نیز در سطح رسمی از تبدیل هوش مصنوعی به حوزهای برای همکاری چین و آمریکا سخن گفته است. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل نیز خواستار ایجاد کانال ارتباطی میان دو کشور در زمینه هوش مصنوعی شده است. با این حال، اختلاف نگاه دو کشور عمیق است. واشنگتن نگران پیشرفت فناوری چین و حفظ برتری خود است، در حالی که پکن برخی درخواستهای آمریکا برای محدود کردن سرعت توسعه هوش مصنوعی را تلاشی برای مهار رشد فناوری چین میداند.
جنگ تجاری؛ آتشبس شکننده
تجارت همچنان یکی از اصلیترین محورهای اختلاف است. آمریکا و چین در سال گذشته به یک آتشبس موقت تجاری دست یافتند که شامل توقف برخی تعرفهها و کاهش محدودیتهای چین بر صادرات عناصر کمیاب بود. اکنون دو طرف درباره تمدید و تبدیل این آتشبس به توافقی پایدارتر مذاکره میکنند. پکن خواهان تعهد بلندمدتتری برای کنار گذاشتن تعرفههاست، اما واشنگتن تمایلی ندارد ابزاری را که در مذاکرات آینده برای اعمال فشار بر چین در اختیار دارد، از دست بدهد. عناصر کمیاب نیز همچنان بخشی از این معادلهاند؛ زیرا وابستگی صنایع آمریکایی به این مواد، آنها را به یک اهرم مهم در روابط اقتصادی دو کشور تبدیل کرده است.
تایوان؛ حساسترین پرونده امنیتی
تایوان از دیگر محورهای مهم این دیدار است. در مذاکرات قبلی، دونالد ترامپ با توقف موقت یک بسته تسلیحاتی حدود ۱۴ میلیارد دلاری برای تایوان موافقت کرده بود. اکنون موضوع فروش تسلیحات آینده به تایوان همچنان در محاسبات واشنگتن و پکن قرار دارد و دونالد ترامپ از چنین فروشهایی بهعنوان ابزار مذاکره یاد کرده است.
این مسئله برای پکن مستقیماً با حاکمیت و منافع امنیتی آن مرتبط است، در حالی که در واشنگتن، بخشی از سیاستمداران نسبت به هرگونه امتیازدهی در این زمینه ابراز نگرانی کردهاند. در نتیجه، تایوان همچنان یکی از موضوعاتی است که میتواند فضای ظاهراً آرام روابط دو کشور را به سرعت تحت تأثیر قرار دهد.
ایران و اوکراین؛ دو نقطه اختلاف فراتر از میز مذاکره
روابط آمریکا و چین تنها به مسائل دوجانبه محدود نمیشود. چین بزرگترین خریدار نفت ایران است و در جریان جنگ ایران و آمریکا تلاشهایی برای سوق دادن تهران به سمت مذاکره گزارش شده است. در عین حال، پکن در بحران خاورمیانه نقش گستردهای برای حل بحران بر عهده نگرفته و مسئولیت اصلی این وضعیت را متوجه سیاستهای واشنگتن میداند.
در جنگ اوکراین نیز چین همچنان روابط نزدیک خود با روسیه را حفظ کرده است. همین مسئله نشان میدهد که «ثبات راهبردی» میان واشنگتن و پکن الزاماً به معنای همکاری آنها در مدیریت نظم جهانی نیست.
با وجود فضای دوستانهای که دونالد ترامپ برای استقبال از شی ایجاد کرده و تلاش دو طرف برای نمایش ثبات، اختلافات ساختاری همچنان پابرجاست. تجارت، فناوری، تراشههای پیشرفته، عناصر کمیاب، تایوان و رقابت بر سر نفوذ جهانی، مجموعهای از پروندههایی هستند که در کوتاهمدت راهحل آسانی ندارند. در نتیجه، این دیدار بیش از آنکه نشانه شکلگیری یک اتحاد یا توافق جامع میان دو قدرت باشد، تلاشی برای مدیریت رقابت و جلوگیری از تشدید تنش است.
نویسنده : دیوید اسمیت/ منبع:فرارو
