تشدید تنشها ۱۰ روز پس از آغاز دور سوم جنگ/هشدار آمریکا به اتباعش برای ترک خاورمیانه/ حملات آمریکا به شهرهای ایران از بندرعباس تا آبدانان و پاسخ ایران
تحریریه آوش/دور سوم جنگ و تجاوز نظامی اخیر آمریکا به ایران وارد روز دهم شد. در حالی که از روز آتش بس نقض شده میان دو کشور ۱۰۵ روز میگذرد، ترامپ ادعا کرده هر بار که ایران یک سرباز آمریکایی را بکشد، آنها بهای آن قتل را چندین برابر خواهند پرداخت. در همین حال ایسنا نوشته: پاکستان و قطر در پیشنهادی از ایران و آمریکا خواستند برای ازسرگیری مذاکرات، به مواضع خود قبل از ۱۸ تیر بازگردند
جنگ میان ایران و آمریکا همچنان در یکی از حساسترین مراحل خود قرار دارد. بامداد سهشنبه، ارتش آمریکا از پایان تازهترین موج حملات خود خبر داد؛ حملاتی که برای دهمین شب متوالی ادامه یافت و بنا بر اعلام فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، مراکز فرماندهی، سامانههای پدافندی، توان دریایی و محلهای پرتاب موشک و پهپاد در نقاط مختلف ایران را هدف قرار داد. واشنگتن میگوید هدف این عملیات، کاهش توان ایران برای حمله به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز بوده است.
اکنون نیز با وجود تلاش میانجیها برای بازگشت به توافق، حملات سنتکام به ایران ادامه دارد و ایران نیز در پاسخ، کشورهای میزبان حملات از جمله کویت و اردن را هدف قرارداده است. تحلیلگران سفر وزیر کشور ایران به پاکستان را در راستای تحولات دیپلماتیک و امکانسنجی بازگشت به توافق ارزیابی میکنند. از سوی دیگر گفته میشود که یکصد نظامی آمریکایی بر اثر حملات اخیر ایران مجروح شدهاند. سخنگوی ارشد وزارت جنگ آمریکا (پنتاگون) در اظهاراتی مدعی شد که از هفتم جولای (۱۶ تیر) تاکنون یکصد نظامی ارتش ایالات متحده بر اثر حملات متعدد جمهوری اسلامی ایران به پایگاههای نظامی واشنگتن در منطقه مجروح شدهاند.
هم چنین دونالد ترامپ در واکنش به اخباری مبنی بر ترس مقامات اسرائیلی از سفر به آمریکا به دلیل احتمال بازداشت نوشت: «بنیامین نتانیاهو به هیچ وجه، به هر شکلی یا صورتی، در ایالات متحده آمریکا دستگیر نخواهد شد. او در حال مبارزه با جمهوری اسلامی ایران است.»
بر اساس گزارشهای منتشر شده، مناطقی در بندرعباس، بوشهر، قشم، چابهار، کنارک، سیریک، شرق و غرب شیراز، کرمان و همچنین آبدانان در استان ایلام از جمله مناطقی بودند که هدف حملات قرار گرفتند.
در همین حال، فرماندار آبدانان اعلام کرد یک موشک به منطقهای غیرنظامی در ارتفاعات این شهرستان اصابت کرده، اما این حمله تلفات جانی نداشته است. این شرایط در حالی است که اخیرا نیز ترامپ ایران را بخاطر کشته شدن سربازان آمریکایی تهدید کردو دونالد ترامپ در تروث سوشیال نوشت که «هر بار که ایران یک سرباز آمریکایی را میکشد، چندین برابر هزینه آن قتل را خواهد پرداخت!
در همین حال محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، نیز در دیدار با اسکندر مؤمنی، وزیر کشور ایران و هیئت همراه، ابراز خوشبینی کرد. او اظهار داشت که امیدوار است وزیر ایرانی «خبرهای خوشی» به همراه داشته باشد.
هشدار جهانی آمریکا برای اتباع خود در پی افزایش تنشها در خاورمیانه
وزارت خارجه آمریکا در هشداری جهانی به شهروندان آمریکایی اعلام کرد که به دلیل تشدید تنشها در خاورمیانه، وضعیت امنیتی همچنان پیچیده است و احتمال تشدید غیرمنتظره درگیریها وجود دارد. به گزارش ایرنا، بخش امور کنسولی وزارت خارجه آمریکا برای چهارمین بار طی روزهای اخیر با صدور هشدار جهانی، گفت: آمریکاییهایی که در حال حاضر در خاورمیانه به سر میبرند، باید احتیاط و هوشیاری بیشتری به خرج دهند و برای لغو احتمالی پروازها، بسته شدن دورهای حریم هوایی و اختلالات احتمالی در سفر آماده باشند.
وزارت خارجه آمریکا خطاب به اتباع خود افزود: لطفا هشدارهای امنیتی سفارتخانهها و کنسولگریها، مقامات محلی و اخبار مربوط به تحولات فوری را دنبال کنید. این وزارتخانه ادامه داد: آمریکاییهای خارج از خاورمیانه نیز باید در سفر به منطقه و عبور از آن تجدید نظر کنند.
وزارت خارجه آمریکا ادعا کرد: مراکز دیپلماتیک آمریکا از جمله در خارج از خاورمیانه، هدف حملات قرار گرفتهاند و گروههای حامی ایران ممکن است سایر منافع آمریکا یا مکانهای مرتبط با ایالات متحده و شهروندان آمریکایی را در سراسر جهان هدف قرار دهند. ایالات متحده آمریکا از ۱۶ تیر ماه ۱۴۰۵ (هفتم جولای ۲۰۲۶) در پی ادعای حمله به تعدادی از شناورهای عبوری از جنوب تنگه هرمز با نقض تفاهم نامه اسلام آباد به دستور دونالد ترامپ رئیس جمهور این کشور، بار دیگر نه تنها حملات تجاوزکارانه علیه ایران را از سر گرفته، بلکه محاصره دریایی را نیز از ساعت ۲۳ و ۳۰ دقیقه ۲۳ تیرماه مجددا آغاز کرده است.
رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا در حاشیه اجلاس سران ناتو در آنکارا اعلام کرد که دیگر تفاهمی با ایران وجود ندارد و آتشبس به پایان رسیده است. با از سرگیری تجاوز نظامی ایالات متحده آمریکا علیه ایران و پاسخهای تدافعی جمهوری اسلامی ایران به پایگاههای آمریکا که مبدا این حملات بودند، بار دیگر کانون توجه جهانی به تنگه هرمز به عنوان مرکز مناقشه جدید میان ایران و آمریکا جلب شده است. واشنگتن با ادعای دفاع از «آزادی کشتیرانی»، حضور و نقش خود را در منطقه توجیه میکند، در حالی که ایران تاکید دارد امنیت تنگه هرمز باید بر پایه همکاری کشورهای ساحلی و بدون مداخله نظامی قدرتهای خارجی تامین شود.
پاسخ ایران؛ حمله به پایگاههای آمریکا در منطقه
همزمان با ادامه حملات آمریکا، تهران نیز از عملیات جدید علیه پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه خبر داد. ارتش جمهوری اسلامی اعلام کرد در مرحله نوزدهم عملیات «صاعقه»، پایگاههای عریفجان، العدیری و احمدالجابر آمریکا در کویت را با پهپادهای انهدامی هدف قرار داده است. سپاه پاسداران نیز از هدف قرار دادن تأسیسات نظامی آمریکا در پایگاه احمدالجابر خبر داد، هرچند این ادعا تاکنون از سوی مقامهای آمریکایی یا کویتی به صورت مستقل تأیید نشده است.
از سوی دیگر، مقامهای ایران اعلام کردند حملاتی نیز به اهداف پدافندی و راداری در بحرین، کویت و اردن انجام شده است. این کشورها نیز اعلام کردهاند سامانههای دفاع هوایی آنها با این حملات مقابله کرده است. در همین حال، استقرار یک سامانه پدافند کوتاهبرد ساخت چین در بحرین نیز مورد توجه ناظران قرار گرفته است؛ اقدامی که میتواند نشانهای از افزایش نگرانی کشورهای حاشیه خلیج فارس نسبت به گسترش دامنه جنگ باشد.
آمریکا؛ ادامه فشار نظامی همزمان با هشدار امنیتی
در شرایطی که عملیات نظامی ادامه دارد، دولت آمریکا نیز به شهروندان خود درباره سفر به خاورمیانه هشدار داده است. وزارت خارجه آمریکا اعلام کرده احتمال تشدید ناگهانی درگیریها، لغو پروازها، بسته شدن موقت حریمهای هوایی و حمله به منافع و تأسیسات آمریکا در منطقه وجود دارد و از شهروندان آمریکایی خواسته در برنامههای سفر خود تجدیدنظر کنند. این هشدار در شرایطی صادر شده که واشنگتن احتمال حملات تلافیجویانه ایران یا گروههای همپیمان آن علیه منافع آمریکا در منطقه را همچنان جدی ارزیابی میکند.
همزمان رسانههای آمریکایی از افزایش هزینههای انسانی این جنگ خبر میدهند. شبکه CBS به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داده است که حدود ۱۰۰ نظامی آمریکایی در روزهای اخیر در جریان حملات متقابل آسیب دیدهاند که بخش عمده آنها دچار آسیبهای مغزی خفیف شدهاند. البته به گفته این مقامها، بیش از ۹۰ درصد این نیروها پس از درمان دوباره به یگانهای خود بازگشتهاند. اگرچه این آمار نسبت به تلفات جنگهای گسترده پایین به نظر میرسد، اما نشان میدهد برخلاف تصور اولیه، ادامه درگیری برای واشنگتن نیز بدون هزینه نیست.
ترامپ میان دو گزینه؛ تشدید جنگ یا آتشبس؟
در کنار تحولات میدانی، فضای سیاسی واشنگتن نیز با ابهام همراه است. آکسیوس به نقل از منابع آگاه گزارش داده است که دونالد ترامپ اکنون با دو گزینه روبهروست؛ یا با پذیرش یک آتشبس ۱۰ روزه، زمینه باز شدن دوباره تنگه هرمز و ازسرگیری مذاکرات را فراهم کند یا با همراهی اسرائیل دامنه عملیات نظامی را گسترش دهد. به گفته این منابع، قطر، عمان، مصر و پاکستان در حال میانجیگری برای اجرای این پیشنهاد هستند. خبرگزاری رویترز نیز گزارش داده است که تلاشهای دیپلماتیک برای کاهش تنش، در کنار ادامه حملات متقابل، باعث شده بازارهای جهانی نسبت به آینده جنگ محتاط باشند و از جهش بیشتر قیمت نفت جلوگیری شود.
گزارش سیانان از ابهام در راهبرد ترامپ؛ جنگ با ایران به کجا میرسد؟
شبکه تلویزیونی سیانان، تصمیم رئیس جمهوری آمریکا برای تشدید تنش با ایران را نشاتگرفته از ناتوانی وی در پذیرش پیروزی بزرگ تهران، یعنی تسلط بر تنگه هرمز، توصیف کرد و نوشت که دور جدید تشدید تنشها در ایران، بر فقدان راه خروج روشن در راهبرد تازه رئیس جمهوری آمریکا صحه میگذارد.
مارک وارنر، سناتور ارشد دموکرات در کمیته اطلاعات سنای آمریکا که عضو گروهی موسوم به «باند هشت نفره» متشکل از هشت مقام ارشد با دسترسی ویژه به اطلاعات طبقهبندیشده، محسوب میشود، میگوید: صراحتا و بدون ذرهای تردید میتوانم بگویم که هیچ تهدید فوری از سوی ایران وجود نداشت.
فاکسنیوز: احتمال بازگشت آمریکا به جنگ گسترده با ایران
مقامهای ارشد آمریکایی در مصاحبه با شبکه «فاکسنیوز» ادعا کردند که «دونالد ترامپ» رئیس جمهور این کشور در چند روز آتی برای گسترش عملیات نظامی علیه ایران و بازگشت به جنگ تمام عیار تصمیم میگیرد.
گاردین: قیمت گاز اروپا به دلیل جنگ به بالاترین سطح در ۴ ماه اخیر رسید
روزنامه انگلسی گاردین نیز نوشت که جنگ آمریکا و ایران نگرانی از کمبود گاز در زمستان را افزایش میدهد. اروپا برای تأمین ذخایر گاز پیش از فرا رسیدن زمستان با فشارهای فزایندهای روبهرو است.
انصارالله یمن: موشکهای ضدکشتی آماده هستند تا هر کشتیای را که محاصره را نقض کند، مجازات کنند
حملات پهپادی ارتش به خاک کویت
سه پایگاه آمریکا در کویت بامداد سه شنبه ۳۰ تیر، هدف حملات پهپادهای انتحاری ارتش قرار گرفت. بامداد امروز ارتش جمهوری اسلامی ایران، ساختمانهای اداری و آنتنهای جهتیاب در پایگاه عریفجان، پارکینگ گروهی بالگردها در اردوگاه العدیری و ساختمان استقرار نیروهای ارتش تروریستی در پایگاه احمدالجابر کویت را هدف حملات پهپادهای انهدامی خود قرار داد.
اطلاعیه سپاه درباره توقیف دو نفتکش متخلف
روابط عمومی سپاه در اطلاعیهای اعلام کرد که ساعتی پیش دو نفتکش متخلف که با فریب ارتش کودککش آمریکا قصد عبور از مسیر خطرناک جنوب تنگه هرمز را داشتند، بر اثر انفجار دچار حریق گسترده شده و متوقف شدند. واحدهای امداد و نجات در حال خارج کردن خدمه این شناورها از منطقه هستند.
جزئیات حملات بامدادی آمریکا به چند شهر ایران؛ از بندرعباس تا آبدانان
هم چنین بر اساس مجموع گزارشهای رسمی و محلی منتشرشده تا این لحظه، مناطق زیر بهعنوان نقاط هدف حملات بامدادی مطرح شدهاند:
- بندرعباس - جزیره قشم - سیریک (بخش بمانی) - بندر لنگه - بوشهر - چابهار - کنارک - شیراز (شرق و غرب شهر) - آبدانان (مناطق کوهستانی اطراف شهر)
ادعای آکسیوس: قطر، مصر، پاکستان و سایر میانجیهای منطقهای، طرحی را برای آتشبس ۱۰ روزه به آمریکا و ایران ارائه کردهاند
اکسیوس مدعی شد: ترامپ هنوز تصمیمی نگرفته است. اما مقامات معتقدند که چند روز آینده تعیینکننده خواهد بود که کدام مسیر غالب میشود، و جای کمی برای درگیری فرسایشی و بیپایان کنونی که خلیجفارس را فلج کرده است، باقی مانده است. به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: رئیسجمهور ترامپ به یک دوراهی تعیینکننده در جنگ ایران نزدیک میشود، بهگونهای که مقامات آمریکایی و اسرائیلی تنها دو سناریوی پایانی قابلاجرا را تصور میکنند:
گزینه اول: پیگیری یک آتشبس ۱۰ روزه جدید با هدف بازگشایی تنگه هرمز.
گزینه دوم: راهاندازی یک کارزار نظامی مشترک و عظیم با اسرائیل برای وادار کردن تهران به تسلیم.
دلیل اهمیت: ترامپ هنوز تصمیمی نگرفته است. اما مقامات معتقدند که چند روز آینده تعیینکننده خواهد بود که کدام مسیر غالب میشود، و جای کمی برای درگیری فرسایشی و بیپایان کنونی که خلیجفارس را فلج کرده است، باقی مانده است.
در رأس اخبار: قطر، مصر، پاکستان و سایر میانجیهای منطقهای، طرحی را برای آتشبس ۱۰ روزه به ایالات متحده و ایران ارائه کردهاند،
اما واشنگتن همزمان خود را برای شکست مذاکرات آماده میکند. ارتش آمریکا در روزهای اخیر دهها فروند جنگنده و هواپیمای سوخترسان به منطقه اعزام کرده است و نیروهای مورد نیاز برای یک تشدید تنش بزرگ را جمعآوری میکند. منابع اسرائیلی میگویند که ارتش اسرائیل در حالت آمادهباش بالا قرار دارد و برای گسترش احتمالی جنگ به یک کارزار هماهنگ و تمامعیار در عرض چند روز آماده میشود.
تصویر بزرگ: ده شب متوالی از بمباران آمریکا نتوانسته است چنگال ایران را بر تنگه هرمز بشکند و ترامپ را عمیقتر به جنگی کشانده است که او بارها اعلام پیروزی در آن کرده است.
دستکم سه نظامی آمریکایی در درگیریهای تازه جان باختهاند. ترامپ روز دوشنبه گفت که به پنتاگون دستور داده است ایران را «چندین برابر» بابت هر مرگ آمریکایی هزینهگران کند.
قیمت نفت در این آخر هفته بهطور موقت از مرز ۹۰ دلار در هر بشکه عبور کرد، زیرا ایران حملات خود را به کشتیهای تجاری و زیرساختهای خلیجفارس گسترش داد. قیمت بنزین دوباره در حال افزایش است که به واکنش منفی داخلی به جنگی که از پیش نامحبوب بوده است، دامن میزند.
نگاهی به جزئیات: میانجیهای منطقهای بار دیگر در تلاش هستند تا چرخه تلافیجوییهایی را که با هر حمله جدید مرگبارتر، پرهزینهتر و مهارناپذیرتر میشود، متوقف کنند. طرح جدید آتشبس، توقف درگیریها، بازگشایی مسیرهای کشتیرانی در تنگه هرمز و فرصت دادن به واشنگتن و تهران برای نجات تفاهمنامه (MOU) در حال فروپاشیشان را پیشنهاد میکند.
یکی از منابع منطقهای گفت، «ما به آمریکا و ایران گفتیم که یک دوره تنشزدایی را پیشنهاد میکنیم» و در همین حال، انصارالله یمن، محاصره دریایی بنادر عربستان را اعلام کردند و جبهه دیگری را علیه زیرساختهای انرژی و مسیرهای کشتیرانی خلیجفارس گشودند.
پشت پرده: منابع منطقهای میگویند که میانجیها در تلاش هستند تا بر اساس طرحی که در ۱۱ ژوئیه در مسقط توسط عمان، ایران و قطر مورد بحث قرار گرفت، پیشرفت ایجاد کنند، زمانی که آمریکا از تهران خواست بهطور عمومی متعهد شود که تنگه هرمز را باز نگه دارد.
این طرح، بازگشایی کامل هر دو مسیر کشتیرانی هرمز را پیشنهاد میکند: مسیر جنوبی از طریق آبهای عمان، عاری از حملات ایران، و مسیر شمالی از طریق آبهای ایران، عاری از محاصره آمریکا. در طول آتشبس ۱۰ روزه، آمریکا و ایران در مورد یک ترتیب بلندمدت برای حاکم بر عبور و مرور از تنگه مذاکره خواهند کرد.
به گفته یک منبع منطقهای، یکی از گزینهها به ایران اجازه میدهد تا «هزینههای خدمات معقول» را برای امنیت دریایی، حفاظت از محیط زیست و سایر خدمات دریافت کند.
این منبع به تنگه مالاکا — جایی که مالزی، اندونزی و سنگاپور به جای یک عوارض عبور کلی، برای خدمات خاص از کشتیها هزینه دریافت میکنند — به عنوان یک مدل احتمالی اشاره کرد. ایده دیگر این است که هزینهها به صندوق مشترکی با مشارکت سازمان بینالمللی دریانوردی واریز شود.
مقامات درگیر در میانجیگری شامل محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر؛ علی الثوادی، فرستاده قطر؛ فیلد مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان؛ بدر عبدالعاطی، وزیر خارجه مصر؛ و بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان هستند.
نکته جالب: یکی از منابع منطقهای مدعی شد که تلاش برای آتشبس روز شنبه در حال افزایش بود، قبل از اینکه یک حمله موشکی ایران در اردن حداقل دو نظامی آمریکایی را بکشد و واشنگتن را به عقبنشینی وادار کند.
یک مقام ارشد آمریکایی تأیید کرد که مذاکرات ادامه دارد، اما گفت که ترامپ هنوز تلافیجویی را به پایان نرسانده است.
نکات قابل مشاهده: مشخص نیست که ترامپ بهطور کامل از چارچوب آتشبس مطلع شده باشد — یا اینکه او یک آتشبس موقت دیگر را بدون یک مسیر روشن به سمت یک توافق پایدار بپذیرد.
جنگ ادامه دارد؛ اما دیپلماسی هنوز از دستور کار خارج نشده
در مجموع، اگرچه حملات متقابل ایران و آمریکا وارد دهمین شب شده و دو طرف همچنان بر ادامه عملیات نظامی تأکید دارند، اما همزمان نشانههایی از فعال شدن دوباره کانالهای دیپلماتیک نیز دیده میشود. تحلیلگران معتقدند هیچیک از دو طرف تاکنون نتوانستهاند برتری قاطعی در میدان به دست آورند و همین موضوع احتمال حرکت به سمت یک توقف موقت درگیری را افزایش داده است. با این حال، تا زمانی که اختلافها بر سر تنگه هرمز و چارچوب مذاکرات حل نشود، خطر بازگشت به دور تازهای از تنش و گسترش دامنه جنگ همچنان پابرجاست.
