مذاکرات زیر سایه تهدید
سومین دور از مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو که از آن به عنوان حساسترین نشست تاریخ مذاکرات هستهای جمهوری اسلامی یاد شده و ناظران آن را سرنوشتساز قلمداد کردهاند، ظهر امروز درحالی آغاز خواهد شد که زبان تهدید سران کاخ سفید علیه ایران به بالاترین نقطه جوش رسیده است.
شب گذشته کمتر از 12 ساعت پیش از برگزاری مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا و درحالی که سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، تازه وارد ژنو شده بود، جی دی ونس، معاون دونالد ترامپ که او را در زمره مخالفان جنگ برآورد کردهاند و مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، که از روز نخست نیز حامی رویارویی نظامی با ایران بوده است، سخنانی را بیان کردند که در نوع خود بیسابقه بود و بهنوعی زدن زیر میز مذاکره برآورد میشد.
آنها ضمن تاکید بر اعتقاد کاخ سفید به دیپلماسی، ادعاهای جنگطلبان آمریکایی و اسرائیلی را تکرار کردند و از روی میز بودن گزینه جنگ نیز سخن گفتند. هم روبیو و هم ونس توان هستهای ایران را هدف گرفتند و مدعی شدند، ایران در حال بازسازی توان هستهای خود است.
در بین این دو، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز بخش زیادی از سخنان شامگاه چهارشنبه خود را به توان موشکی ایران اختصاص داد و تاکید کرد: «ایران هم اکنون تسلیحاتی در اختیار دارد که قادر به هدف گرفتن اروپاست.»
او همچنین مدعی شد: «اگر هدف ایران از توان هستهایاش فقط تولید انرژی باشد میتواند از رآکتورهای کوچک مدولار استفاده کند که برای بسیاری از کشورها مقرون به صرفه و دستیافتنی است. در حالی که بنا کردن تاسیسات هستهای در دل کوهها بیانگر چیز دیگری است. ایران درحالی در حال گسترش توان هستهای است که موشکهای آن قابلیت حمل کلاهک هستهای را دارند.»
البته چنین فضای تهدیدآمیزی را پیش از ونس و روبیو، دونالد ترامپ نیز در سخنرانی سالانه خود در کنگره آمریکا بیان کرده و مدعی شده بود، ایران در حال افزایش توان موشکهای بالستیک خود به گونهای است که بتوانند خاک آمریکا را هم هدف قرار دهند.
سران کاخ سفید در شرایطی انگشت بر توان موشکی ایران گذاشتهاند که تا پیش از این، پذیرفته بودند، مذاکرات فقط بر مساله هستهای ایران متمرکز باشد.
از همینرو به باور ناظران طرح یک مساله جدید در میانه مذاکرات هستهای میتواند تنها با دو هدف انجام شده باشد. نخست وادار کردن ایران به گسترش مذاکرات هستهای به موشکی که اگر بنا بر چنین چیزی باشد، سران آمریکا در نظر دارند مذاکرات با حضور نمایندگان همسایگان ایران و کشورهای منطقه باشد یعنی همان چیزی که ایالات متحده در ابتدای مذاکرات خواستار آن بود ولی به درخواست تهران مذاکرات بصورت دوجانبه و غیرمستقیم پی گرفته شد.
دومین هدف از طرح مساله توان موشکی ایران در آستانه دور سوم مذاکرات که از آن به حساسترین دور مذاکرات یاد شده است، اعمال فشار بیشتر بر ایران برای گرفتن امتیازات بیشتر از تهران است.
این در حالی است که ایالات متحده طی یک ماه اخیر با گسیل ناوها و حرکت دادن مجهزترین جنگندههایش به منطقه و همچنین تجهیز شرکای خاورمیانهای خود به سامانههای دفاعی، فضایی جنگی را در خاورمیانه ترسیم کرده است.
با این حال تیم مذاکره کننده ایران و رهبر انقلاب نیز با وجود تاکید بر دیپلماسی و اینکه میتوان بر سر همه مسائل مورد اختلاف وارد مذاکره شد و به نتیجهای دست یافت که همه از آن بهره ببرند، در مقابل چنین تهدیدهای روز افزونی تاکید کردهاند، تهران هرگز با تهدیدها حاضر به تسلیم نخواهد بود.
با این حال باید چند ساعت دیگر صبر کرد و دید، آیا دونالد ترامپ واقعا خواهان مذاکره و دستیابی به نتیجهای به سود دو کشور و منطقه است، یا با هدف دستیابی به «خاورمیانه جدید» مورد نظر بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، که در نزدیک به یک سال اخیر بارها با او با هدف ایران دیدار کرده، قصد بر هم زدن مذاکره و ورود به جنگی را دارد که بسیاری از ناظران و تحلیلگران هشدار دادهاند، حاصلی بمراتب سختتر از افغانستان برای آمریکا خواهد داشت.
