کوبا لقمه دشوار آمریکای مرکزی برای ترامپ

بعد از حمله گسترده‌ای که ایالات متحده به ونزوئلا داشت و تهدیدهای دونالد ترامپ درباره تداوم چنین سیاستی در شماری از کشورهای آمریکای مرکزی و آمریکای لاتین که روابط خوبی با کاخ سفید ندارند، به بهانه مبارزه با مواد مخدر، کوبا در ردیف اول کشورهایی است که می‌توانند هدف آمریکا قرار گیرند، بویژه که تیم ترامپ در روزهای اخیر بر میزان تهدیدهای خود علیه این کشور افزوده است. 

تی‌بی‌اس نیوز در گزارشی نوشت، دستگیری مادورو زلزله‌ای سیاسی برای دولت کمونیستی کوبا بود که در دهه‌های گذشته به کمک‌های نفتی ونزوئلا به عنوان متحد خود در آمریکای جنوبی بسیار وابسته بود و در واقع با این  کمک‌ها بود که می‌توانست اقتصاد و ثبات سیاسی خود را حفظ کند. اما با سقوط دولت مادورو و نرسیدن کمک‌‌های نفتی به هاوانا، مشکلات این کشور با قطع برق سراسر این کشور که به نفت‌های وارداتی از ونزوئلا محتاج بود، آغاز شده است. در تظاهراتی که روز شنبه همین هفته مقابل سفارت آمریکا در هاوانا برگزار شد، میگل دیاز کانل، رئیس‌جمهوری کوبا، با لحنی سرسختانه تاکید کرد، اتحاد دیرینه کوبا و ونزوئلا بدون مقاومت از هم نخواهد پاشید.

او برای نشان دادن دوستی خود به کاراکاس تا آنجا پیش رفت که گفت: «ما حاضریم برای ونزوئلا و البته برای کوبا، حتی جان خود را نیز فدا کنیم اما به بهای سنگین.»

با این حال بسیاری از کوبایی‌ها از این‌که نیروهای آمریکایی، حداقل بنا برآنچه که ادعا می‌کنند به سادگی مادورو را بدون هیچ تلفاتی دستگیر کردند، هنوز هم در شوک به سر می‌برند.

یکی از ساکنان هاوانا که خواسته نامش فاش نشود، می‌گوید: «دهه‌ها، ابتدا هوگو چاوز و سپس مادورو در مورد مداخله ایالات متحده هشدار دادند اما وقتی بالاخره این اتفاق افتاد، هیچ کس آماده نبود. ونزوئلایی‌ها میلیاردها دلار برای تجهیز ارتش خود داشتند اما ما این بودجه را نداشته‌ایم.»

با این حال ونزوئلایی‌ها در جریان حمله ایالات متحده از کمک کوبا برخوردار بودند و شماری از نظامیان کوبا به عنوان محافظ‌های مادورو در کاخ او حضور داشتند و در جریان حفاظت از جان او، کشته شدند. این را می‌توان در سخنان دونالد ترامپ نیز مشاهده کرد. او در گفت‌وگویی که با نیویورک پست داشت، گفت: «می‌دانید، بسیاری از کوبایی ها جان خود را از دست دادند. آنها از مادورو محافظت می‌کردند. این کار خوبی نبود.»

دولت کوبا هم در پستی فیس بوکی تأیید کرد: «32 نفر از شهروندانش در جریان این عملیات کشته شده‌اند.» در این پیام تاکید شده بود، این افراد «در اقدامات رزمی و درحال انجام ماموریتی که به درخواست همتایان کشور آمریکای جنوبی ونزوئلا و از طرف نیروهای مسلح انقلابی و وزارت کشور به آنها واگذار شده بود»، جان باختند. هاوانا به همین مناسبت نیز دو روز عزای عمومی اعلام کرد.

سلام دوباره به ایام پیش از جنگ سرد

این درگیری، اولین درگیری مستقیم بین دشمنان سابق جنگ سرد در دهه‌های اخیر بود. ضمن اینکه این رویداد باعث فروپاشی اتحاد چند دهه‌ای بین کوبا و ونزوئلا شده‌ است. این دو کشور که از متحدان اتحاد جماهیر شوروی سابق بودند، بعد از فروپاشی این کشور کمونیستی توانستند با امدادرسانی به یکدیگر از بحران‌های اقتصادی در امان بمانند.

برای چیزی نزدیک به دو دهه ابتدا هوگو چاوز و بعد از او نیکلاس مادورو میلیاردها نفت به کوبا دادند و در ازای آن از کمک‌های افسران اطلاعاتی، مشاوران اقتصادی و متخصصان مراقبت‌های بهداشتی کوبا بهره بردند طوری‌که چاوز، قبل از مرگش بر اثر سرطان در سال 2013 مدت‌ها در بیمارستان‌های کوبا در حال درمان بود. این دو کشور از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی تا همین چندی پیش که نیروهای آمریکایی وارد کاخ ریاست جمهوری ونزوئلا شده و نیکلاس مادورو را دستگیر کردند، همان‌طور که زمانی چاوز دو کشور را توصیف کرده بود، دو ملت جداگانه نبودند و از مواهب به تعبیر چاوز «یک سرزمین مشترک» برخوردار بودند.

همان نقشی که چاوز در ونزوئلا داشت را فیدل کاسترو در کوبا ایفا می‌کرد اما اکنون نزدیک به ۲۰ سال پس از آن‌که کاسترو اعلام کرد آن‌قدر بیمار است که مجبور شده موقتاً از مقام ریاست‌جمهوری کوبا کنار برود، اقتصاد این کشور در وضعیت سقوط آزاد قرار گرفته و با شاید خطرناک‌ترین دشمن خود یعنی دونالد ترامپ روبه‌رو شده است.

یعنی مردی که دسترسی هاوانا به محموله‌های نفتی را مسدود کرده، به تضعیف صنعت حیاتی گردشگری این کشور دامن زده و اعلام کرده که دولت کوبا «در آخرین ثانیه‌های سقوط است.»

دشمنی  دیرینه آمریکا با کوبا

ترامپ شاید اولین رئیس‌جمهوری آمریکا نباشد که با کوبا دشمنی می‌کند. کوبایی‌ها خوب به خاطر دارند، چگونه رؤسای‌جمهور آمریکا از شیوه‌های مختلف فشار اقتصادی برای تسریع فروپاشی دولت‌شان استفاده کرده‌اند و اکنون نیز اقدام ترامپ در قطع سوخت این کشور، چرخ‌های کشور را از حمل‌ونقل عمومی گرفته تا کارخانه‌ها و مزارع از حرکت انداخته است.

وضعیت آن‌قدر وخیم است که به گفته کارشناسان، این بار بقای دولت کوبا به‌طور جدی در هاله‌ای از تردید قرار دارد اما ناظران معتقدند، دونالد ترامپ بیش از هر چیز به دنبال توافقی اقتصادی است. آنها می‌گویند، اگر مقام‌های کوبایی با پیشنهادهای مهمی مانند اجازه گسترش بخش خصوصی و ایجاد احزاب سیاسی رقیب به دولت ترامپ نزدیک شوند، دولت آمریکا آماده تعامل خواهد بود.

شاید در ونزوئلایی که رهبر خود را دربند می‌بیند و کسی در حال حاضر سکان آن را در دست گرفته که فقط در پی راضی نگه داشتن ترامپ است، چنین راهکارهایی عملی باشد اما این کار در کوبا با مشکلاتی همراه است که نخستین آنها وجود یک رهبر در کشور است.

بسیاری از کارشناسان به چالش مهم دیگری اشاره می‌کنند و می‌گویند، اگر دولت کوبا سقوط کند، مشخص نیست چه کسی کشور را رهبری خواهد کرد زیرا آلترناتیوی برای رهبری در کشور وجود ندارد. از همین رو چالش‌های ترامپ در کوبا بسیار بیش از آنچه است که در ونزوئلا وجود داشت و باید دید رئیس‌جمهوری ایالات متحده در نهایت چه سیاستی را درپیش می‌گیرد.