آخرین وضعیت مبتلایان به تب مالت در ایران
تب مالت یا بروسلوز همچنان یکی از مهمترین بیماریهای مشترک بین انسان و حیوان و از چالشهای سلامت عمومی در ایران و بسیاری از کشورهای جهان به شمار میرود؛ بیماریای که به گفته وزارت بهداشت، بهویژه در مناطق دامپرور و کشورهای در حال توسعه، آثار قابل توجهی بر سلامت، اقتصاد و تجارت بینالمللی بر جای گذاشته است.
وزارت بهداشت در گزارشی اعلام کرد: تب مالت یکی از مهمترین بیماریهای قابل انتقال بین انسان و حیوان است که عامل آن باکتریهای جنس «بروسلا» هستند و شواهد نشان میدهد تب مالت از مهمترین بیماریهای زئونوز نادیده گرفتهشده در جهان است و به دلیل کمگزارشدهی و محدودیتهای تشخیصی، بار واقعی بیماری احتمالاً بیش از آمارهای ثبتشده است.
خاورمیانه از کانونهای اصلی تب مالت
تب مالت در بسیاری از مناطق جهان به صورت بومی وجود دارد و بیشترین میزان بروز آن در خاورمیانه، حوزه مدیترانه، آسیای مرکزی، بخشهایی از آفریقا و آمریکای لاتین مشاهده میشود. همچنین وضعیت بهداشت دام، پوشش واکسیناسیون دام، الگوی مصرف لبنیات، تماس شغلی با دام و کارایی نظامهای مراقبت از مهمترین عوامل مؤثر بر میزان بروز بیماری عنوان شدهاند.
تب مالت همچنان بیماری بومی ایران
براساس گزارش وزارت بهداشت، تب مالت یکی از بیماریهای اندمیک و مهم بهداشت عمومی در کشور محسوب میشود و اگرچه در سراسر ایران وجود دارد، اما میزان بروز آن در استانهای مختلف متفاوت است؛ استانهای لرستان، اردبیل، همدان، آذربایجان غربی و کهگیلویه و بویراحمد بیشترین میزان بروز بیماری را در کشور دارند.
موفقیت در کنترل بیماری در دام، علاوه بر پوشش واکسیناسیون و برنامههای بهداشتی، به میزان آگاهی جامعه و مصرف فرآوردههای لبنی پاستوریزه، بهویژه در مناطق روستایی، وابسته است.
وزارت بهداشت با اشاره به رویکرد «سلامت واحد» بر لزوم تقویت همکاری میان بخشهای سلامت، دامپزشکی و سایر بخشهای مرتبط برای کنترل بیماری تأکید کرده و این رویکرد را عاملی برای افزایش کارایی و اثربخشی سیاستهای سلامت دانسته است.
درمان با آنتیبیوتیکهای ترکیبی
بر اساس گزارش وزارت بهداشت، درمان تب مالت نیازمند استفاده از داروهای مناسب و پیگیری مستمر است و انتخاب رژیم درمانی به وضعیت بالینی بیمار، مدت ابتلا و ویژگیهای فردی بستگی دارد.
درمان معمول بیماری با ترکیب آنتیبیوتیکهایی مانند داکسیسایکلین و ریفامپین یا استرپتومایسین و جنتامایسین انجام میشود و در بیماران مقاوم یا افرادی که پس از درمان بهبود نمییابند، استفاده از سیپروفلوکساسین همراه با سایر داروها میتواند مؤثر باشد.
وزارت بهداشت با استناد به راهبرد سازمان جهانی بهداشت (WHO) اعلام کرده است که کنترل مؤثر تب مالت مستلزم تغییر رویکرد از «درمان فردی» به «کنترل زنجیره انتقال» است. در همین راستا، ایجاد شبکه مشترک گزارشدهی میان نظام سلامت و دامپزشکی، تشدید نظارت بر پاستوریزاسیون محصولات لبنی، تقویت واکسیناسیون دام، شناسایی و حذف دامهای آلوده و ارتقای ایمنی شغلی فعالان حوزه دام و صنایع لبنی از مهمترین محورهای مدیریتی برای کنترل بیماری عنوان شدهاند.
در جهت کاهش ابتلا و هزینههای درمان، پایش دقیق موارد مشکوک، آموزش گروههای پرخطر، تأکید بر مصرف فرآوردههای لبنی پاستوریزه، اجرای دقیق برنامههای واکسیناسیون دام، کنترل جابهجایی دامهای مشکوک و تقویت بازرسیهای بهداشتی مراکز توزیع شیر خام و فرآوردههای لبنی باید در اولویت قرار گیرد.
کنترل بیماری در دام، کلید حذف بیماری در انسان
بر اساس این گزارش، سازمان جهانی بهداشت کنترل بیماری در دام را مهمترین اقدام برای قطع چرخه انتقال بیماری به انسان میداند. همچنین فرآیند مراقبت از بیماران شامل بیماریابی، ثبت اطلاعات در سامانههای بهداشتی، معاینه پزشک، انجام آزمایش، بررسی اپیدمیولوژیک، تبادل اطلاعات با دامپزشکی و ثبت موارد قطعی و محتمل در نظام مراقبت کشوری است.
