حمله هوایی به تاسیسات نفتی چه تأثیراتی بر محیط‌زیست دارد؟

حمله به زیرساخت‌های صنعتی از جمله تأسیسات نفتی در درگیری‌های مسلحانه طبق کنوانسیون‌های ژنو ممنوع است اما سوابق جنگی نشان می دهد که بدون در نظر گرفتن پیامدهای جدی آن برای سلامت افراد و محیط زیست، در درگیری های نظامیِ گذشته نیز چنین حملاتی اتفاق افتاده است.

برای مثال نیروهای ناتو در طول جنگ بالکان در سال ۱۹۹۹ پالایشگاه‌ها و انبارهای نفت در پانچوو و پالایشگاه نفت نووی ساد در صربستان را هدف قرار دادند. همچنین رژیم صهیونیستی در سال ۲۰۰۶ به مخازن ذخیره‌سازی یک نیروگاه حرارتی در لبنان حمله کرد.

حملات هوایی به تأسیسات نفت و سوخت، پیامدهای نامطلوب و بلندمدت دارد چه از نظر زیست‌محیطی و چه از نظر اجتماعی-اقتصادی.

در بسیاری از موارد، حملات نظامی باعث آلودگی هوا و خاک شده که به میراث آلودگی موجود افزوده و مسیر پس از جنگ به سوی بهبود و ثبات را حتی طولانی‌تر کرده است.

به گزارش مرکز اطلاع رسانی «ناظر محیط زیست و درگیری»، اثرات زیست‌محیطی هدف قرار دادن زیرساخت‌های نفتی می‌تواند چندوجهی باشد.

آتش‌سوزی‌های نفتی مواد مضری را در هوا آزاد می‌کنند از جمله دی‌اکسید گوگرد، دی‌اکسید نیتروژن، مونوکسید کربن، هیدروکربن‌های آروماتیک چند حلقه‌ای و سرب. این مواد می‌توانند قبل از رسوب در خاک، در یک منطقه وسیع منتشر شوند و اثرات جدی کوتاه‌مدت بر سلامت افراد و حیات وحش به ویژه افرادی که از قبل مشکلات تنفسی دارند، ایجاد کنند.

آسیب به محل‌های ذخیره‌سازی و تأسیسات فرآوری نفت می‌تواند منجر به انتشار طیف وسیعی از مواد خطرناک شود و آلودگی هوای ناشی از احتراق حجم زیادی از این ذخایر ممکن است منطقه جغرافیایی وسیع از جمله کشورهای همسایه را نیز در بر گیرد.

سوختن نفت می‌تواند توده‌های سیاه غلیظی تولید کند که هنگام بالا رفتن در جو در جهت باد پراکنده می‌شوند و به طور بالقوه بر کیفیت هوا تأثیر می‌گذارند. پس از خاموش شدن آتش‌سوزی‌ها، بقایای نفت در آب هم می‌تواند باعث آسیب‌های زیست‌محیطی شود.

همچنین آلودگی آب‌های زیرزمینی، زمین‌های کشاورزی و افرادی را که برای آبیاری، آشامیدن و مصارف خانگی به آب‌های زیرزمینی و سطحی متکی هستند، تهدید می‌کند. در عین حال قرار گرفتن طولانی مدت در معرض این مواد ممکن است منجر به اختلالات تنفسی، مشکلات کبدی و اختلالات کلیوی شود.

از این رو کارشناسان حقوق بشر تاکید دارند که مانند محافظت از غیرنظامیان در برابر کشتار، آزار و خسارات جانی و مالی، داشتن محیط زیست سالم نیز یک حق انسانی است که شایسته بررسی بیشتر در جوامع بین المللی است. موضوع گسترده‌تر ردپای زیست‌محیطی جنگ و چگونگی تأثیر آن بر جمعیت‌ها و همچنین حفاظت از منابع طبیعی، نیازمند چارچوب قانونی قوی‌تری برای رسیدگی به مسئولیت‌ها، ارائه پشتیبانی به موقع به افراد آسیب‌دیده و نیز محکوم کردن اقدامات متجاوزانه نظیر حملاتی است که در روزهای اخیر از سوی دو رژیم متخاصم آمریکا و صهیون به کشورمان تحمیل شده است.