فریب در طرح مذاکره

حمید روشنائی در یادداشتی در آرمان امروز نوشت:

جناب آقای متکی وزیر اسبق خارجه در مصاحبه تلویزیونی مطلبی گفتند که قابل توجه و بررسی است. ایشان گفتند: «اسلام آباد یک پلن و یک طرح کلی فریب و رکب زدن بود توسط آمریکایی ها. آمریکایی ها یک هدف داشتند و آن اینکه می توانند دو سه روزه تمام کنند و به آن می رسند و آن اینکه تمام کنند جمهوری اسلامی ایران را. نتوانستند و الان هم دست بردار نیستند. نه بدنبال مذاکره هستند و نه به دنبال پیغام و پسغام هستند و می خواهند تمام بکنند.» ایشان در پاسخ به سئوال مجری که پرسید: «الان در تدارک جنگ دیگری هستند؟» پاسخ دادند: «به هر طریقی می خواهند به آن هدف برسند ( منظور نابودی جمهوری اسلامی ایران است ) هر طریقی که برایشان مقدور است. جنگ موردی، جنگ مقطعی، جنگ کوتاه مدت. مذاکره کنندگان ما توجه داشته باشند که اگر نرسیده اند به این نقطه که مذاکره یک فریب بود، جلسه بگذارند تا کسانی که باور دارند برایشان استدلال کنند.»

صحبت های ایشان چند اصل دارد: ۱- طرح مذاکره حتما فریب است. یعنی یک اصل پذیرفته شده است که نیازی به دادن دلیل ندارد و مذاکره کنندگان اگر باور ندارند بیایند تا خصوصی به آنها گفته شود. ۲- آمریکایی ها بدنبال نابودی جمهوری اسلامی هستند. چه در گذشته و چه در حال حاضر و این هم نیاز به دلیل ندارد. بنابراین هر حرکتی از طرف آنها صورت بگیرد بیانگر این مطلب است و این هم توضیحی ندارد. ۳- کلا آمریکایی ها بدنبال جنگ هستند و فقط شکل آن تغییر می کند و این هم ارتباطی به درخواست مذاکره ندارد و دلیلی براین ارتباط وجود ندارد. ۴- ایشان مسئله را مطرح کردند ( مذاکره فریب است ) و نیازی به دادن دلیل نمی بینند برای بینندگان تلویزیون و به نوعی ابهام و شک را پراکنده اند و پاسخی هم به بیننده که چرا چنین امر مهمی را نمی شکافند، نمی دهند. فقط مذاکره کنندگان که از قضا دوستان ایشان هستند و اتفاقا جناب قالیباف را که رئیس مجلسی هستند که ایشان عضو کمیسیون امنیت ملی آن است، به جلسه خصوصی برای بیان دلائل خود دعوت شده اند.

اما آیا طرح مذاکره می تواند فریب باشد؟ بله ممکن است. همانگونه که تاکنون آمریکا در وسط دو مرحله مذاکره با کشورمان، آن را برهم زده و نشان داده که در حین مذاکره به فکر حمله بوده است. ولی سئوال مهم تر اینکه آیا طرح برگزاری جلسه اسلام آباد می توانست فریب باشد؟ باید این را بررسی کرد.

فریب در سیاست خارجی به استفاده آگاهانه از اطلاعات نادرست، پنهان‌کاری یا ایجاد برداشت غلط برای تأثیرگذاری بر رفتار، تصمیم یا محاسبات یک دولت، سازمان یا بازیگر خارجی، گفته می‌شود. هدف از آن، معمولاً کسب مزیت سیاسی، نظامی یا اقتصادی بدون توسل مستقیم به زور است البته در هنگام جنگ هم از این شیوه استفاده می شود. اکنون از خود بپرسیم آیا مذاکرات در اسلام آباد هیچگونه از این شرایط را داشته است؟ در حالی که نیروی نظامی ایران کاملا هشیار و منتظر برای ادامه جنگ بوده و مذاکره کنندگان ما نیز با کمال بی اعتمادی بدلیل رفتار قبلی آمریکایی ها، وارد اتاق مذاکره شدند، جایی برای فریب گذاشته اند؟!

باید متذکر شویم که فریب در کوتاه‌مدت ممکن است مزیت ایجاد کند اما می‌تواند هزینه‌هایی مانند از بین رفتن اعتبار، کاهش اعتماد بین‌المللی و دشوارتر شدن همکاری‌های آینده را نیز به همراه داشته باشد. آمریکایی ها ۲ بار میز مذاکره را برهم زده اند و نتیجه آن یک جنگ سخت شده است، اکنون که شرایط خاصی برای آنها با توجه به برگزاری جام جهانی فوتبال، انتخابات پارلمانی نوامبر و کاهش شدید ذخایر نفت، بوجود آمده، آیا احساس نیاز نمی کنند که بایستی به صورت جدی دست به گفتگو بزنند؟!

فرض براین می گیریم که جناب متکی درست می فرمایند و آمریکایی ها بدنبال فریب هستند. سئوال این است که نیروهای نظامی ما و یا نظام سیاسی ما در خواب به سر می برند که آنها بتوانند فریب خود را به کرسی بنشانند؟! در حالی که چشم های بسیاری چه در داخل ایران و چه در خارج از آن به اسلام آباد دوخته شده است و هر بند از توافق نامه توسط دوستان آقای متکی مورد رصد قرار می گیرد، جایی برای فریب خوردن می گذارد!؟

در تاریخ چند مورد وجود دارد که طرف های مذاکره کننده در حال فریب بوده اند. به جزء در جنگ های داخلی کشورها که دولت ها و یا گروه های مخالف سعی در فریب یکدیگر دارند، انعقاد پیمان مونیخ ۱۹۳۸ بین آلمان هیتلری و فرانسه و انگلیس مثال خوبی است زیرا در آن زمان هیتلر بدنبال کشور گشایی بود و همزمان تعهد به محدودیت خود می داد. در حالی که چندماه بعد به چکسلواکی حمله کرد و آن را اشغال نمود. خوب است شرایط کشورهای اروپایی را در این پیمان، بررسی کنیم و آن را با وضعیت خودمان مقایسه نماییم.

پیشنهاد به جناب متکی این است که اگر دلائل متقنی برای فریب در طرح مذاکره توسط آمریکایی ها دارند و می خواهند که مردم از آن مطلع شوند، دلائل آن را هم ذکر کنند تا خدای نکرده شبهه ای بوجود نیاید که جوابی برای آن نباشد.