اختلاف ‌نظر در تفسیر یادداشت تفاهم؛ریشه تنش ها در تنگه هرمز

آرمان امروز در گزارشی نوشت:

سپاه پاسداران و ارتش جمهوری اسلامی ایران بامداد یک‌شنبه ۲۱ تیر۱۴۰۵، از گسترش دامنه حملات خود به پایگاه‌ها و تاسیسات نظامی آمریکا در منطقه خبر دادند و عنوان کردند که هم‌زمان اهدافی در عمان، قطر، اردن، کویت و بحرین را هدف قرار داده‌اند.

هم‌زمان گزارش‌هایی از فعال شدن سامانه‌های پدافندی، به صدا درآمدن آژیر های خطر و شنیده شدن صدای انفجار در چند کشور منطقه منتشر شد.

این حملات در حالی رخ داده که عمان و قطر طی هفته‌های گذشته نقش اصلی میانجی‌گری میان جمهوری اسلامی و آمریکا را بر عهده داشته‌اند اما همزمان مبدا حملات روزهای اخیر به مراکز نظامی ایران نیز بودند.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، یک روز پیش از این حملات در مسقط با بدر البو سعیدی، وزیر خارجه عمان، درباره کاهش تنش‌ها و سازوکار عبور امن کشتی‌ها از تنگه هرمز گفت‌وگو کرده بود. عمان همچنین پیشنهادهایی برای حفظ امنیت کشتیرانی و اجرای تفاهم‌های مربوط به تنگه هرمز ارائه داده بود.

قطر نیز در کنار پاکستان از میانجی‌های اصلی گفت‌وگوهای تهران و واشنگتن در چارچوب تفاهم‌نامه اسلام‌آباد محسوب می‌شود. با این وجود فرماندار درود در استان لرستان روز یکشنبه ۲۱ تیرماه از برخورد بوستر پیشران یک موشک به یک منزل مسکونی در محله بلوار تختی این شهر خبر داد.

به گفته این مقام محلی یک واحد مسکونی و پارکینگ بر اثر این اصابت دچار خسارت شدند اما کسی بر اثر این سانحه کشته یا مجروح نشده است.

پس از این اتفاق و با وحود افزایش تنش ها اما ایران بار دیگر با اتکا به دیپلماسی به مهم ترین خبر کشور قطر واکنش نشان داد و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، روز یکشنبه ۲۱ تیرماه با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، درگذشت شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی، امیر پیشین قطر، را تسلیت گفت.

عراقچی در این پیام به زبان عربی نوشت: « صمیمانه‌ترین مراتب تسلیت و همدردی خود را به امیر شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، خاندان ارجمند آل ثانی و ملت برادر قطر ابراز می‌داریم.»

این پیام عراقچی در حالی منتشر می‌شود که بامداد روز یکشنبه، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، مناطقی در قطر را هدف حملات موشکی و پهپادی قرار داده بودند. ایران بارها برای کشورهای عربی نامه هایی ارسال کرده بود که نباید مبدا حملات به ایران باشند اما به این مساله بی توجهی شد و همین امر بار دیگر روابط ایران و کشورهای عربی را مخدوش کرد.

ریشه این تنش ها در اختلاف نظر در مورد یادداشت تفاهم اسلام آباد است به شکلی که هر یک از طرفین در مورد بند بازگشایی تنگه هرمز تفاسیر متفاوتی دارند و همین امر منجر به افزایش تنش ها شده است.

با این وجود میانجی‌گری ها برای کاهش تنش از سرگرفته شده و پاکستان و ترکیه به شکل جدی در پشت پرده در حال رایزنی با طرفین هستند.

در چنین شرایطی، آرون دیوید میلر مذاکره کننده ارشد سابق آمریکا تصریح کرد: «به نظر می‌رسد دولت ترامپ سرانجام اهداف خود را مشخص کرده است. آنچه در ابتدا تلاشی برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای بود، اکنون به تلاش برای سلب اهرم فشار ایران بر تنگه هرمز و خروج آمریکا از جنگ تقلیل یافته است. متأسفانه ترامپ نمی‌تواند هم‌زمان به هر دوی این اهداف دست پیدا کند.»