دست روی ماشه پنجره دیپلماسی را باز نگه داریم

روزنامه ایران گفتگوئی را با سعید لیلاز منتشر کرده است:

«آیا تصور می‌کردید، ایرانیان بتوانند در جنگ چهل روزه اینطور در مقابل دشمنان مقاومت کنند؟»

این سؤالی است که سعید لیلاز تحلیلگر سیاسی اقتصادی در پاسخ به آن گفت: «واقعاً فکر نمی‌کردم بتوانیم در مقابل چنین حجمی از حمله بزرگ‌ترین قدرت سیاسی، نظامی و اقتصادی تاریخ بشر به این شکل مقاومت کنیم. تقریباً می‌توانم با اطمینان بگویم که ما تا الان پیروز شدیم. صرف نظر از هر اتفاقی که در آینده بیفتد، همین که ما ۴۰ روز مقاومت کردیم و دشمن حدود سه هفته است که بعد از این مقاومت در حال مذاکره است، نشان‌دهنده پیروزی جمهوری اسلامی ایران است.»لیلاز با تأکید بر اینکه مأموریت این انقلاب هنوز تمام نشده است به ایرنا، گفت: «ما در تمام نیم‌قرن اخیر تحت فشارهای اقتصادی و سیاسی شدید بودیم و این فشارها باعث شد تا مقدار زیادی ظرفیت اقتصادی در ایران ایجاد شود که این ظرفیت‌ها را نمی‌توانستیم ببینیم. امروز تاب‌آوری ایران به میزان خیلی زیادی بالا رفته است. این واقعیت را از نظر علم اقتصادی در نسبت وابستگی تولید ناخالص داخلی به تجارت خارجی می‌توانید ببینید که یکی از پایین‌ترین عددها است. ما هنوز تجربه‌ قبل از انقلاب خود را داریم، تجربه‌ حکومت وابسته‌ای که در ایران حاکم بود؛ وقتی بدون اجازه‌ شخص اول کشور، هواپیماهای ایران و مستشاران آمریکایی را به ویتنام می‌بردند و در بمباران آنجا شرکت می‌کردند و به یاد داریم که چه خفت بزرگی به ایران تحمیل می‌شد. ایران کشوری است که اگر مقابل آمریکا کوتاه بیاید، موجودیتش به خطر می‌افتد و این خطر صرفاً موجودیت نظام را تهدید نمی‌کند بلکه مرتبط با ایران است.»این کارشناس اقتصادی تأکید کرد: «باور ندارم اگر آمریکایی‌ها یا اسرائیلی‌ها به ایران بیایند، واقعاً به کسی رحم کنند. حتی رضا پهلوی هم دچار توهم احمقانه‌ای است که تصور می‌کند می‌تواند از این نمد کلاهی به دست آورد، زیرا آنها اگر بیایند، فقط مقاصد خود را پیش می‌برند.»لیلاز در بخشی از این گفت‌و‌گو در پاسخ به این سؤال که این جنگ نهایتاً چگونه می‌تواند به شکل معقول و منطقی پایان یابد؟ گفت: «این پرسش من نیز هست و موضوع آنقدر بغرنج است که کل جهان را به خود مشغول کرده است. ماهیت این پیچیدگی از این جهت است که غربی‌ها، به سرکردگی آمریکا، چیزی را از ایران می‌خواهند که ایران نمی‌تواند به آنها بدهد. بیشتر مردم را هم نمی‌توانیم قانع کنیم که چیزی که غرب از ایران می‌خواهد، مسأله موجودیتی است. غرب می‌گوید یا یک ایران «برده» خواهم داشت یا هر ایران دیگری «دشمن» من است و این را صرفاً در مورد ایران نمی‌گوید بلکه درباره اغلب کشورهای دنیا می‌گوید. آمریکایی‌ها وقتی می‌گویند اورانیوم غنی‌شده خود را به ما بدهید، چیزی را از ما می‌خواهند که بسیاری از مردم ممکن است بپرسند خوب، چرا به آنها ندهیم؟ پاسخ این است که فردا صبح، شدیدتر و سریع‌تر به ما حمله خواهند کرد.»لیلاز در پاسخ به این سؤال که اکنون چه باید کرد؟، گفت: «یگانه راهی که می‌بینم این است که ما پنجره دیپلماسی را باز نگه داریم، ولی دستمان روی ماشه باشد؛ جز مقاومت مؤثر و نیرومند، هیچ راهی وجود ندارد. من خطاب به امت شهیدپرورِ همیشه در صحنه می‌گویم که یک مثلث یا پدیده‌ سه‌ضلعی وجود دارد؛ که در رأس آن، «قدرت نظامی» قرار دارد؛ قدرت نظامی‌ که به‌شدت و به‌ طرز قاطعی بازدارنده است. اما این رسیدگی به نیروهای مسلح، به یک ضلع دیگر و به یک وجه دوم احتیاج دارد و آن «اقتصاد نیرومند» است. بدون اقتصاد نیرومند، شما نمی‌توانید نیروهای مسلح نیرومند داشته باشید و این وجه دوم اقتصاد نیرومند نیز به یک وجه و ضلع سومی نیاز دارد و آن «رضایت مردم» و «مشروعیت نظام» است. اگر از هر کجای این بنایی که من برای شما ترسیم کردم یک آجر را بردارید، کل بنا فرو می‌ریزد.»

کسب منافع 20 میلیارد دلاری

اما منافع اقتصادی از سوی ایران در این جنگ چگونه به دست می‌آید؟ لیلاز معتقد است: «ما مقدار زیادی نفت روی آب داشتیم که فروخته‌ایم، دیدید که آمریکایی‌ها از یک طرف می‌گویند ایران را محاصره می‌کنیم و از طرف دیگر، برای دومین ماه متوالی، فروش نفت روی آب ایران را آزاد اعلام کردند و هدفشان این است که بتوانند قیمت جهانی نفت را کنترل کنند. برخی منابع می‌گویند ایران اکنون ممکن است ۱۶۰ تا ۱۷۰ یا حتی ۲۰۰ میلیون بشکه نفت روی آب داشته باشد که ۲۰۰ میلیون بشکه نفت، معادل ۲۰ میلیارد دلار است. اگر بخواهیم کشور را با رویکرد فعلی و با ریخت‌وپاش اداره کنیم، این ۲۰ میلیارد دلار می‌تواند یک سال هزینه‌های جاری کشور را تأمین کند. در حالی که معتقدم ما نیازی به استفاده از درآمدهای نفتی در اداره کشور نداریم. اگر سالانه ۱۰ تا ۱۵ میلیارد دلار صرفِ مسافرت نکنیم، می‌توانیم این مشکل ارزی را حل کنیم.» لیلاز در مورد ادعایی که از سوی ترامپ مبنی بر اختلاف بین مسئولان ایرانی بر سر مذاکره با آمریکا مطرح شده نیز گفت: «آنها می‌خواهند در ایران دو دستگی و چند دستگی ایجاد کنند. تصور می‌کردند با شهادت رهبر انقلاب، رأس قدرت از هم می‌پاشد و اینکه چنین هدفی محقق نشد چیزی شبیه معجزه است. آنها هنوز هم امیدوارند که بتوانند در ما تزلزل ایجاد کنند اما اگر بتوانیم در داخل خودمان یک گفتمان روشنی داشته باشیم – که فکر می‌کنم در سطوح بالای حکومت وجود دارد – مبنی بر اینکه چرا مقاومت می‌کنیم، مسأله حل می‌شود. بسیاری فکر می‌کنند این مقاومت ریشه‌های ایدئولوژیک دارد اما اصلاً این‌طور نیست، ریشه‌های آن کاملاً عینی و مادی است زیرا اگر ما مقاومت نکنیم زودتر نابود می‌شویم.