تیک تاک پایان دلار

روزنامه اطلاعات در گزارشی نوشت:

تا دیروز هر وقت بحرانی در جهان رخ می‌داد، سرمایه‌ها به سمت دلار فرار می کردند زیرا دلار «پناهگاه امن» شناخته شده بود اما حالا ماجرا برعکس شده است

برای دهه‌ها، آمریکا این پیغام را به جهان فرستاده بود: «دلار قبول کنید وگرنه...». دلار نه فقط یک پول، که یک سلاح بود. هرکس از خط قرمزهای واشنگتن عبور می‌کرد، یا از سیستم بانکی جهانی اخراج می‌شد مثل روسیه، یا تحریم می‌شد مثل ایران.

این روزها و در پس تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، همه گزاره ها و بنیان‌های اقتصادی در جهان در حال تغییر است؛ آنچه در هفته‌های اخیر و همزمان با ایستادگی ایران در برابر آمریکا رخ داده، نه یک شوک زودگذر، بلکه زنگ پایان یک دوران است؛ دورانی که با سلطه همزمان اقتصادی و نظامی آمریکا و یکجانبه گرایی آن عجین شده بود.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا که فکر می‌کرد با جنگ رسانه‌ای و تهدید نظامی می‌تواند دنیا را به زانو درآورد، در هفته های اخیر شرایط را معکوس می بیند؛ او با فشار حداکثری خود به جای تضعیف ایران، عرصه را برای دلار آمریکا تنگ کرد. حالا دیگر فقط ایران و چین و روسیه نیستند که از دلار فرار می‌کنند؛ حتی متحدان سنتی آمریکا هم دارند چمدان‌هایشان را از کشتی در حال غرق شدن واشنگتن جمع می‌کنند.

پیش‌بینی ترسناک برای غرب

کاشیپ سریرام، یکی از تحلیلگران بازار سرمایه امریکا در واکنش به بیانیه اخیر رئیس خزانه داری آمریکا در مورد درخواست کشورهای مختلف برای ایجاد خط سواپ ارزی با دلار آمریکا می‌گوید:«خداحافظ! رفتارهای غیرمعمولی دلار در اقتصاد جهانی؛ و باید گفت که این جمله یک شوخی نیست؛ یک پیش‌بینی ترسناک برای آینده غرب است.»

به گزارش ایرنا، وی می افزاید: «تا دیروز، هر وقت بحرانی در جهان رخ می‌داد، سرمایه‌ها به سمت دلار فرار می کردند زیرا دلار «پناهگاه امن» شناخته شده بود اما حالا با سیاست‌های اشتباه فدرال رزرو و خزانه‌داری آمریکا، این قضیه برعکس شده است. آمریکا به جای اینکه دلار را با ارزش کند، با اقداماتی که انجام می دهد ارزش و اعتبار این واحد پولی زیر سوال می برد. در نتیجه چه می‌شود؟ دیگر کسی دلار را به عنوان گنج و یا سرمایه نگاه نمی کند و نگه نمی‌دارد. دلار دیگر به عنوان سرمایه و خیال راحتی از آینده تلقی نمی شود.»

اکنون ناظران بازارهای مالی و پولی می گویند که با تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران زنگ پایان دلار هم به صدا درآمده است؛ در حالی این اسکناسی که یک زمانی باارزش ترین واحد پولی بود، به تدریج به ارزی تبدیل می شود که کسی برای حفظ ارزش به آن اعتماد ندارد. این خبر بدی برای آمریکایی‌ها و خبر خوبی برای کشورهایی مثل ایران، چین و دیگر اقتصادهای نوظهور است.

روزنامه گاردین در این باره می نویسد: هدف ترامپ از شروع جنگ، منزوی‌کردن و تضعیف ایران بود. اما در عمل، این جنگ باعث شد ایران از یک قدرت منطقه‌ای به یک بازیگر تعیین‌کننده در اقتصاد جهانی تبدیل شود؛ ایران اکنون وزنی در معادلات بین‌المللی پیدا کرده که پیش از جنگ هرگز نداشت.ایران توانسته از این بحران برای محکم کردن پیوند خود با قدرت‌های غیرغربی استفاده کند. تنگه هرمز و استفاده از یوآن، ایران را به قلب تپنده استراتژی‌های ضددلاری تبدیل کرده است.

قدرت گیری یوان چین

از سوی دیگر، نشریه اکونومیست در یکی از گزارش های خود در این باره می نویسد: رهبران چین نسبت به قبل، بسیار خوش‌بین‌تر از گذشته به آینده یوان نگاه می‌کنند. اما دلیل این خوش‌بینی چیست؟ بحران. درست زمانی که ترامپ تهدید می‌کرد و تنش‌ها بالا گرفت، اتفاق عجیبی در سیستم پرداخت چینی به نام CIPSافتاد.

این گزارش می افزاید: «بیایید با اعداد صحبت کنیم: میانگین تراکنش‌های روزانه CIPSدر پارسال معادل ۶۸۰ میلیارد یوان بود، اسفند ۱۴۰۴ با جهش چشمگیری به ۹۲۰ میلیارد یوان رسید. همچنین در ۲ آوریل ۲۰۲۶ (۱۳ فروردین ۱۴۰۵) به ۲/۱ تریلیون یوان فقط در یک روز رسید. با این جهش چشمگیر یوان، تیک تاک پایان دلار رسما آغاز شده است.»

اکونومیست در ادامه می نویسد: «نکته حائز اهمیت این اعداد این است که این جهش تجارت با یوان یک جهش تصادفی نیست؛ این اتفاق مصادف است با اقدامات ایران در تنگه هرمز و جنگ اقتصادی تمام‌عیار که باید نقش کلیدی ایران را در این پروسه در نظر بگیریم. ایران از کشتی‌های عبوری می‌خواهد هزینه عبور از تنگه هرمز را به صورت پیش‌پرداخت و با ارزهای دیجیتال (رمزپول) یا یوان چین تسویه کنند.»

به ادعای این هفته نامه اقتصادی، «ایران یک ایستگاه عوارضی مدرن در مهم‌ترین تنگه نفتی جهان ایجاد کرده است. اما به جای دلار، یوان قبول می‌کند. این یک انقلاب در سیستم مالی جهان است. پول ملی ایران (ریال) مستقیماً در برابر دلار نیست؛ بلکه از مسیر یوان عبور می‌کند. این یعنی آمریکا دیگر تنها اهرم فشار بر اقتصاد ایران را از دست داده است.»

البته نباید از نظر دور داشت که ایران مدت‌هاست نفت خود را به ارزهایی بجز دلار می فروشد و از آنجا که چین بزرگترین خریدار نفت ایران است، گفته می شود که تسویه حساب های ارزی با یوان 

صورت می گیرد.

از سوی دیگر آشفتگی آینده اقتصاد کشورهای حاشیه خلیج فارس در پس جنگ آمریکا علیه ایران سبب خروج بخشی از سرمایه های خارجی از منطقه شده است که سبب شده بر اساس گزارش بانک‌های چین، خرید و فروش فرامرزی اوراق قرضه، سهام و سایر سرمایه‌گذاری‌ها در ماه مارس ۴۰ درصد بیش از میانگین ماهانه سال گذشته باشد.

اما دلیل هرچه باشد، این واقعیت قابل انکار نیست که سهم یوآن از کل مبادلات بین‌المللی چین (شامل کالا، خدمات و دارایی) در ماه مارس به بیش از ۵۶ درصد افزایش یافته است.

فرار سرمایه ها از غرب

در اظهار نظری دیگر درباره آینده دلار، کایل شوستاک، مدیر یک شرکت سرمایه‌گذاری در آمریکا، در مصاحبه با خبرگزاری روسی ریانووستی براین باور است: تجاوز نظامی آمریکا علیه ایران ممکن است اقتصاد جهانی را به سمت یک رکود طولانی سوق دهد. چرا؟ چون دیگر دنیا مثل سال ۱۹۹۰ نیست. اگر قبلاً آمریکا حمله می‌کرد، دیگران مجبور به همراهی بودند. اما حالا چین، روسیه و حتی کشورهای آسیایی و آفریقایی جایگزین‌هایی برای دلار و سیستم آمریکایی  پیدا کرده‌اند.

به باور او، یک جنگ طولانی با ایران، علاوه بر گرانی نجومی نفت، باعث فرار سرمایه از بازارهای غربی به سمت شرق می‌شود. همان فراری که همین الان هم در آمار CIPSدیده می‌شود که وورد ۷۱۲ میلیارد دلار سرمایه به بازارهای چین در ماه مارس مصداق آن است.

این روند به گونه ای است که حتی گلدمن ساکس یکی از بانک های معروف سرمایه گذاری آمریکا مجبور شده پیش‌بینی خود را اصلاح کند؛ آنها پیش بینی خود از قیمت نفت را در سه ماه پایانی سال جاری میلادی به ۹۰ دلار و نفت وست تگزاس را به ۸۳ دلار افزایش دادند در حالی که پیشتر این قیمت ها را به ترتیب ۸۰ دلار برای برنت و ۷۵ دلار برای نفت آمریکا اعلام کرده بودند.

علت این تغییر پیش بینی روشن است: بی‌سابقه بودن شوک عرضه نفت؛ به زبان 

ساده تر نفت کم شده که این امر برای برخی از کشورها و بانک های سرمایه گذاری یعنی فاجعه در تاریخ نفت و اقتصاد. همچنین به این معنی است که تحریم‌های آمریکا نه تنها نفت ایران را از بازار جمع نکرده، بلکه باعث شده ایران با قدرت بیشتری نفتش را مدیریت کند.

به نظر می آید، بازنده اصلی این بحران، نه ایران بلکه بازنده اصلی، خود آمریکا و کشورهایی هستند که آمریکا را ناجی خود می‌دانستند. حالا این کشورها دارند زیر آوار آرزوهای ترامپ دفن می‌شوند. ترامپ با زبان تهدید، دلار را از اوج به قعر کشاند. او نشان داد که بزرگترین دشمن دلار، خود سیاست‌مداران آمریکایی هستند، نه چین یا ایران. وقتی کشوری تهدید به حمله می شود، آن کشور چاره‌ای ندارد جز اینکه سیستم مالی خود را از تهدیدکننده جدا کند. ایران این کار را کرد و حالا چین، روسیه و نیمی از جهان دارند همین راه را می‌روند. آمریکا فکر می‌کرد محاصره، اقتصاد ایران را می‌کشد، اما غافل از اینکه خودش داشت طناب دار دلار را دور گردنش می‌پیچید.