«ایران» و «اروپا » در موعد تعامل حداکثری و گشایش های دیپلماتیک

آرمان امروز در گزارشی نوشت: در روزهای اخیر، مقامات اروپایی سیگنال‌های مثبتی مبنی بر آمادگی برای کاهش تدریجی تحریم‌ها علیه ایران ارسال کرده‌اند. صدراعظم آلمان، فردریش مرتز، پس از نشست سران اتحادیه اروپا در قبرس اعلام کرد که در صورت دستیابی به توافق جامع برای پایان جنگ و ثبات منطقه، اتحادیه اروپا می‌تواند تحریم‌ها را به صورت مرحله‌ای کاهش دهد.

این موضع، هرچند با احتیاط برخی رهبران دیگر اروپا همراه بوده اما به عنوان یک نشانه دیپلماتیک مهم تلقی می‌شود. اروپا که همواره بر چندجانبه‌گرایی و گفت‌وگوی سیاسی تأکید داشته، اکنون در شرایطی این سیگنال را می‌فرستد که روابطش با ایالات متحده آمریکا به شدت تیره و تار شده است.

اروپا در جریان درگیری‌های اخیر علیه ایران، عملاً از اقدام نظامی مستقیم خودداری کرد و در محاصره دریایی و فشار حداکثری آمریکا مشارکت فعال نداشت. این فاصله‌گیری، ناشی از نگرانی‌های عمیق اروپایی‌ها از بحران انرژی، اختلال در زنجیره تأمین و پیامدهای اقتصادی جنگ بر اقتصاد آسیب‌پذیر قاره است.

در حالی که ترامپ با تشدید تحریم‌ها و اعمال محاصره شدید دریایی در تنگه هرمز، فشار اقتصادی سنگینی بر ایران وارد کرده و تجارت دریایی ایران را تقریباً مختل کرده، اروپا ترجیح داده راه دیپلماسی را باز نگه دارد. این شکاف بین اروپا و ایالات متحده آمریکا، فرصتی بی‌نظیر برای ایران ایجاد کرده است.

در چنین وضعیتی، ایران باید با هوشمندی وارد معامله با اروپا شود. تنگه هرمز به عنوان یکی از حیاتی‌ترین دارایی‌های استراتژیک ایران، کارت قدرتمندی در دست تهران است.

پیشنهاد توافق مرحله به مرحله که در گام اول بر حل مسئله محاصره دریایی، تضمین آزادی کشتیرانی و کاهش تنش‌های دریایی تمرکز دارد، می‌تواند نقطه شروع مناسبی باشد. در همین شکل از مذاکره اگر آمریکا نزدیکی بیشتر ایران و اروپا را ببیند، به کلی وضعیت تغییر می کند.

برای رسیدن به این نقطه، ایران می‌تواند با دادن امتیازهای محدود و کنترل‌شده به اروپا، مانند تعهد به امنیت کشتیرانی، کاهش فعالیت‌های اختلال‌گر در آبراه و حتی گام‌های اولیه اعتمادسازی در حوزه منطقه‌ای، در ازای آن کاهش قابل توجه تحریم‌های اروپایی را مطالبه کند.

این رویکرد به ایران اجازه می‌دهد تا از اختلافات اروپا و آمریکا حداکثر استفاده را ببرد. اروپا که از محاصره هرمز و نوسانات قیمت انرژی آسیب دیده، به شدت نیازمند بازگشایی امن این تنگه است. بنابراین، ایران می‌تواند با بازی هوشمندانه با کارت هرمز، اروپا را به سمت ارائه مشوق‌های اقتصادی واقعی سوق دهد از جمله تسهیل تجارت، آزادسازی برخی دارایی‌ها و کاهش تحریم‌های بشرحقوقی و اقتصادی.

این معامله نه تنها فشار اقتصادی بر ایران را کم می کند، بلکه می‌تواند زمینه را برای مذاکرات گسترده‌تر با طرف آمریکایی نیز فراهم کند.

البته این سیاست نیازمند دقت و واقع‌بینی است. امتیازها باید محدود، برگشت پذیر و متناسب با دستاوردهای ملموس باشد تا امنیت ملی و منافع بلندمدت ایران حفظ شود.

دیپلمات‌های ایرانی باید بر اصل عمل متقابل تأکید کنند و هرگونه کاهش تحریم را به اقدامات متقابل مشروط سازند. همزمان، تقویت روابط با میانجی‌های منطقه‌ای مانند پاکستان، عمان و حتی مصر می‌تواند وزن دیپلماتیک ایران را افزایش دهد.

امروز وقت استفاده هوشمندانه از دارایی تنگه هرمز است. شرایط ژئوپلیتیک به نفع ایران تغییر کرده و شکاف میان اروپا و آمریکا فرصتی طلایی فراهم آورده است.

اگر ایران با سرعت و چابکی عمل کند، می‌تواند از این موقعیت برای شکستن انزوای اقتصادی خود بهره ببرد اما تأخیر ممکن است این پنجره را ببندد.

فردا شاید دیر شود و فشارهای یکجانبه آمریکا دوباره بر همه چیز سایه بیندازد. سیاست خارجی ایران در این برهه حساس باید بر اصل «امتیاز محدود در برابر منفعت ملموس» استوار باشد تا از بحران فعلی به سمت ثبات و توسعه اقتصادی حرکت کند.

تاکید موکد در رابطه با تعامل حداکثری با اروپا بر این است که حتی اگر این تعامل داشته اقتصادی چندانی برای ایران نداشته باشد، می تواند ۲ دستاورد درپی داشته باشد. نخست کاهش فشار بین المللی علیه ایران و دوم، قرار گرفتن آمریکا در موضعی تنها تر نسبت به ماه های قبل که حتی این امر، معامله با آمریکا را نیز برای ایران تسهیل می کند.