آگاهی، ترمیم و گفت‌وگوی ملی ؛ مسیر عبور از حوادث اخیر

آرمان امروز در گزارشی نوشت:

آنچه در ناآرامی‌ها و حوادث اخیر کشور رخ داد، فارغ از قضاوت‌های سیاسی و رسانه‌ای، یک واقعیت اجتماعی است که عبور مسئولانه از آن، نیازمند مجموعه‌ای از تصمیم‌ها و رویکردهای عقلانی و ملی است. تجربه‌های پیشین نشان داده است که مدیریت بحران‌های اجتماعی، صرفاً با ابزارهای امنیتی یا روایت‌های یک‌سویه ممکن نیست و تنها راه پایدار عبور از چنین شرایطی، تکیه بر آگاهی، ترمیم و گفت‌وگوی ملی است.

نخستین گام در این مسیر، آگاهی‌بخشی صادقانه و شفاف به افکار عمومی است. در جهانی که گردش اطلاعات با سرعتی بی‌سابقه جریان دارد، پنهان‌کاری نه‌تنها ممکن نیست، بلکه خود به عاملی برای تشدید بی‌اعتمادی و گسترش اخبار جعلی بدل می‌شود. بخش قابل توجهی از جامعه، در مواجهه با حجم بالای روایت‌های متناقض، دچار ابهام و سردرگمی شده‌اند. ارائه تصویری واقع‌بینانه از آنچه رخ داده، تفکیک واقعیت از شایعه و روشنگری درباره اخبار نادرست، ضرورتی انکارناپذیر است. این آگاهی‌بخشی، اگر همراه با صداقت، صراحت و حتی ابراز تأسف نسبت به رنج‌های واردشده باشد، می‌تواند نخستین پل بازسازی اعتماد میان حاکمیت و مردم باشد.

گام دوم، ترمیم و التیام پیامدهای مادی و انسانی ناآرامی‌هاست. خسارت‌های جانی، آسیب‌های روانی، تخریب اموال شخصی و عمومی و زخم‌هایی که بر پیکره جامعه وارد شده، واقعیت‌هایی نیستند که بتوان از کنار آن‌ها عبور کرد. هرچند بسیاری از این آسیب‌ها، به‌ویژه جان‌های از دست‌رفته و خسارت‌های معنوی، جبران‌ناپذیرند، اما مسئولیت اخلاقی و ملی ایجاب می‌کند که تا حد امکان، برای جبران خسارت‌ها، همدردی با آسیب‌دیدگان و التیام زخم‌ها اقدام شود. این رویکرد، همان مسیری است که در پیام‌ها و مواضع رئیس‌جمهور نیز مورد تأکید قرار گرفت و می‌تواند نشانه‌ای از پذیرش مسئولیت و توجه به کرامت انسانی باشد.

اما آگاهی و ترمیم، بدون گفت‌وگوی ملی، ناتمام خواهد ماند. گفت‌وگویی که نه صوری و نمایشی، بلکه واقعی، فراگیر و مبتنی بر شنیدن صدای همه اقشار جامعه باشد. گفت‌وگوی ملی زمانی معنا پیدا می‌کند که مردم بتوانند بی‌واسطه دغدغه‌ها، مطالبات و نقدهای خود را بیان کنند و در مقابل، پاسخ‌هایی روشن، قانع‌کننده و مسئولانه دریافت کنند. گفت‌وگو نباید به سخنرانی‌های یک‌طرفه یا بیانیه‌های رسمی محدود شود؛ بلکه باید به یک فرایند زنده و دوطرفه تبدیل گردد که هدف آن رسیدن به فهم مشترک و کاهش شکاف‌های ذهنی و اجتماعی است.

در نهایت، گفت‌وگوی ملی زمانی به ثمر می‌نشیند که به اقدام منتهی شود. راز حکمرانی کارآمد، پاسخ‌گویی واقعی به مطالبات مردم و اولویت دادن به منافع ملی است. تجربه همراهی مردم در مقاطع حساس، از جمله در بحران‌های امنیتی و منطقه‌ای، نشان داده است که انسجام اجتماعی بزرگ‌ترین سرمایه کشور است. حفظ و تقویت این سرمایه، تنها با تصمیم‌هایی ممکن است که به بهبود واقعی زندگی مردم، افزایش رضایت عمومی و تقویت اعتماد اجتماعی منجر شود.

آگاهی، ترمیم، گفت‌وگوی ملی و اقدام مؤثر، چهار ضلع یک راهبرد ملی برای عبور از بحران‌های اجتماعی است. مسیری که اگر با صداقت، شجاعت و عقلانیت طی شود، می‌تواند نه‌تنها کشور را از وضعیت پرتنش فعلی عبور دهد، بلکه زمینه‌ساز وحدت ملی، ثبات پایدار و حرکت به‌سوی توسعه باشد.

محمد الهیاری، استاد دانشگاه و کارشناس سیاسی در گفنگو با آرمان امروز، با اشاره به ناآرامی‌ها و حوادث اخیر کشور تأکید کرد: آنچه رخ داده، پیش از هر چیز یک واقعیت اجتماعی است و عبور مسئولانه از آن، نیازمند تصمیم‌ها و رویکردهایی عقلانی، صادقانه و ملی است. به گفته او، تجربه‌های گذشته نشان داده که مدیریت بحران‌های اجتماعی نه با رویکرد صرفاً امنیتی ممکن است و نه با روایت‌های یک‌سویه؛ بلکه تنها مسیر پایدار، تکیه بر آگاهی، ترمیم و گفت‌وگوی ملی است.

وی آگاهی‌بخشی شفاف و صادقانه به افکار عمومی را نخستین گام دانست و افزود: در شرایطی که گردش اطلاعات بسیار سریع است، پنهان‌کاری عملاً به تشدید بی‌اعتمادی و گسترش اخبار جعلی منجر می‌شود. ارائه روایت واقع‌بینانه از وقایع، تفکیک شایعه از واقعیت و روشنگری درباره اخبار نادرست، اگر همراه با صداقت و حتی ابراز تأسف نسبت به رنج‌های واردشده باشد، می‌تواند نقش مهمی در بازسازی اعتماد عمومی ایفا کند.

الهیاری در ادامه، ترمیم پیامدهای انسانی و مادی ناآرامی‌ها را یک مسئولیت اخلاقی و ملی دانست و گفت: خسارت‌های جانی، آسیب‌های روانی و تخریب اموال، واقعیت‌هایی نیستند که بتوان از کنارشان عبور کرد. هرچند بسیاری از این آسیب‌ها جبران‌ناپذیرند، اما همدردی با آسیب‌دیدگان، جبران خسارت‌ها تا حد امکان و توجه به کرامت انسانی، نشانه پذیرش مسئولیت و بلوغ حکمرانی است.

این کارشناس سیاسی، گفت‌وگوی ملی را حلقه تکمیل‌کننده این مسیر توصیف کرد و افزود: گفت‌وگو زمانی معنا دارد که واقعی، فراگیر و دوطرفه باشد؛ گفت‌وگویی که در آن مردم بتوانند بی‌واسطه مطالبات و نقدهای خود را بیان کنند و پاسخ‌های روشن و مسئولانه دریافت کنند. گفت‌وگوی ملی نباید به بیانیه و سخنرانی محدود شود، بلکه باید به فرآیندی زنده برای رسیدن به فهم مشترک تبدیل گردد.

الهیاری در پایان خاطرنشان کرد: آگاهی، ترمیم و گفت‌وگوی ملی زمانی به نتیجه می‌رسد که به اقدام مؤثر منتهی شود. حفظ انسجام اجتماعی و سرمایه اعتماد عمومی، بزرگ‌ترین پشتوانه کشور است و تنها با تصمیم‌هایی ممکن می‌شود که به بهبود واقعی زندگی مردم و افزایش رضایت عمومی بینجامد؛ مسیری که می‌تواند کشور را از وضعیت پرتنش عبور داده و زمینه‌ساز ثبات پایدار و توسعه شود.