نقشه خطرناکی که آمریکا برای ایران کشید!
نسخه دشمنان اگر مجال یابند، برای ایران، تصمیم بهتری از تحقیر و ترور، کودتا، جنگ داخلی، حاکمیتی دست نشانده، دست درازی به جزایرسه گانه، تجزیه و غارت منابع و حتی اشغال نخواهد گرفت.
ابوالفضل فاتح در یادداشتی در روزنامه اطلاعات نوشت:
وقایع ونزوئلا بار دیگر نشان داد که الگوی نظم جدید جهانیِ مطلوب آمریکا در قرن سیاسی جدید، از چه ویژگیهایی برخوردار است. آمریکا و بهطور کلی شمالِ مسلط، در نقطه گریز سرنوشتساز قرار گرفتهاند و برای بازتولید و تضمین هژمونی خود در رقابتهای آینده جهانی، زمان محدودی در اختیار دارند که عدم تحقق اهداف در این بازه میتواند شرایط را برای آمریکا نظیر اروپای امروز شکننده کند.
در این چارچوب، به نظر میرسد صحنه بینالمللی دستکم در چهار منطقه در معرض کانونهای تنش راهبردی قرار گرفته است: در آمریکای شمالی و جنوبی (کانادا، مکزیک، کوبا، پاناما، ونزوئلا و گرینلند و کلمبیا)، در شرق آسیا (ژاپن، کره جنوبی، تایوان در برابر چین و کره شمالی)، در اروپا (روسیه در برابر اروپا)، و در خاورمیانه با محوریت ایران و اسرائیل.
جهان گویی هنوز راهبرد جدید آمریکا را باور نکرده است. تاروپود نظم مورد توافق بینالمللی از دیدگاه آمریکا از هم گسسته است. وقتی با اوکراین و دانمارک چنین رفتار میشود، با دیگران چه خواهند کرد؟ همین دیروز، آمریکا مطالبه مالکیت گرینلند را مطرح کرد و از فروپاشی کوبا و حمله به ایران سخن گفت. اروپا و بسیاری دیگر، از جمله در منطقه پیرامونی ما، اگر از درک راهبردی و آیندهنگرانه برخوردار بودند، بهجای همراهی انفعالی با آمریکا، به منافع بلندمدت خود میاندیشیدند و سوخت نظم اربابورعیتی مطلوب واشنگتن را تأمین نمیکردند؛ نظمی که بیتردید فردا گریبان خود آنان را سختتر خواهد گرفت.
میتوان تفسیر کرد که آمریکا به سنتهای پیشین خود و منطق دوران استعمار بازگشته است؛ عصری که در آن سخن از بحران سازیهای پی در پی، ترور، آدم ربایی و تجاوز نظامی، چپاول نظاممند جهان، تصاحب معادن و منابع حیاتی و تسلط بر گلوگاههای راهبردی است و هیچ کشوری از این منطق مستثنا نخواهد بود. اکنون تنها به امکانسنجی، اولویتبندی و محاسبه هزینه و فایده مشغولند. کشورهای دیگر که جای خود دارد؛ اگر بتوانند، چین و روسیه و حتی روزی فرانسه و انگلستان را نیز بینصیب نخواهند گذاشت. مگر چند روز پیش از ماجرای تهاجم به ونزوئلا و «ربایش مادورو»، اقامتگاه «پوتین» هدف حمله پهپادی قرار نگرفت؟ مگر موج مداخلات و مهندسی سیاسی و آلگوریتمی در ساختار افکار عمومی و قدرت کشورهای اروپایی به نفع راست افراطی جهانی بهروشنی قابل مشاهده نیست؟
در برابر چشم جهانیان هر روز نام کشور یا منطقهای در فهرست قرار میگیرد. سودای آمریکا برای جهان نقشه و مرزهای جغرافیایی جدیدی است که در کشوی میز ترامپ، منتظر تحقق است. در اپیزود دوم غرب آسیا، اگر بتوانند (تأکید میشود، «اگر بتوانند»)، تجزیه کشورها و حذف برخی کشورها و تأسیس چند کشور ضعیف و در ذیل قدرت غرب، نظیر طرح ناتمام کردستان یا تجزیه سوریه و لبنان و آواره کردن شیعیان لبنان همچون مردم غزه و یا حتی تأسیس کشوری مسیحی در آن منطقه و در پیوند راهبردی با توسعه اسرائیل به مناطق اطراف و یا کودتا و تجزیه و حتی مستعمره کردن برخی کشورهای میزبان پایگاههای آمریکا و فراتر از آن ـ اصلاً تعارف نیست ـ بخشی از نقشه سلطه در قرن جدید سیاسی جهان است. منازعات ماهیت تمدنی پیدا کرده است و این نزاع که صرفاً نزاع دولتها یا مرزها نیست، دامن مناطق مختلف جهان را هم خواهد گرفت، مگر آن که واکنش مناسبی از سوی دولتها و ملتهای مستقل جهان دریافت کند.
ایران در معرض مخاطرهای جدی
ایران که به دلیل جایگاه ژئوپلتیکی و ژئواکونومیک خود، بارها صحنه تاخت و تاز، طمعورزی و مداخله بیگانگان بوده اکنون، در معرض آزمون خطیر دیگری قرار گرفته است. آرایش قدرتها در خاورمیانه نشان میدهد ایران آخرین دژ منطقه است و سقوط ایران به معنی سقوط خاورمیانه و تحقق نقشه جدید این منطقه خواهد بود.
علاوه بر آن، ایران از اهداف اصلی نظم جدید جهانی و دروازه ورود به شرق بهویژه در رقابت فزاینده بین آمریکا و چین به شمار میرود. هر نوع خرابکاری، ترور، ضربه و مداخله از جمله نظامی برای نابودی اقتدار راهبردی و نظامی کشور، برنامه محوری آمریکا و اسرائیل در قبال ایران است و مسأله صرفاً زمانبندی و سنجش میزان کامیابی شیوههای مختلف این راهبرد مطرح است. اگر مجال یابند، چه بسا تا مرز حذف همه مؤلفههای قدرت، تجزیه و حتی اشغال مستقیم کشورمان نیز پیش خواهند رفت.
ایران قدرتمند، نه مطلوب آمریکاست و نه در دایره اولویتهای راهبردی چین و روسیه قرار دارد. همراهی چین و روسیه با ایران، تا جایی ادامه خواهد یافت که به تقابل مستقیم و پرهزینه با آمریکا نینجامد و خارج از محدوده منافع حیاتی آنان قرار نگیرد. از اینرو، اتکای راهبردی به قدرتهای خارجی هرگز جایگزین انباشت قدرت درونی نخواهد بود. در صورت تشدید بحران، چین و روسیه مداخله مستقیم و علنی نخواهند داشت و حتی اگر روزگاری فرضاً غرب بر ایران مسلط شود، چه بسا شمال کشور، در معرض تهدید روسیه قرار گیرد، چنان که با اوکراین به عنوان تهدید امنیت ملی روسیه، چنین شد. و یا اگر بین ایران و امارات منازعهای درگیرد، چه بسا چین طرف دیگری اختیار خواهد کرد.
با این مقدمه، تحریک به جنگ و غفلت از بیگانه هر دو خیانت است و در این بستر، مهمترین عنصر بازدارنده واقعی، آگاهی جمعی ملت توسعهیافته ایران و همبستگی ملی و بینالمللی است. هیچ ملت توسعه یافتهای بر سر قدرت دفاعی مناقشه نکرده یا از آن کوتاه نخواهد آمد و در نقشه قدرتهای مسلط بازی نخواهد کرد. پشتیبانی از ظرفیتهای دفاعی کشور به معنای تأیید همه سیاستهای نظامی یا منطقهای نیست، اما فقدان آن قطعاً دعوت به تجاوز است.
غرب همانقدر که قدرت ضربه زدن دارد، در برابر ضربه خوردن بیطاقت است و تا زمانی که امکان پاسخ موثر به تهاجم آنان وجود دارد، در تجاوز درنگ خواهد کرد. صرف نظر از هر موضعی که نسبت به جریانات منطقهای وجود داشته باشد، سقوط چندساعته مادورو در ونزوئلا نشان داد، چه ظرفیت عظیمی در ایستادگیهای حیرتآور مردم غزه، یمن، لبنان و جنگ ۱۲ روزه علیه ملت ایران وجود داشته است. این همان تمایز بنیادین اهمیت ایستادگی ملتها در مقایسه با دولتهای بروکراتیک است. جهان باید قدردان ایستادگیهای چند ساله ملتهای منطقه باشد و از آن به عنوان یکی از باطل السحرهای قرن سیاسی جدید بیاموزد. دیدیم، همان روز که تا حدی اطمینان خاطر از منطقه یافتند، دیگر نقاط جهان را نشانه رفتند!
سرعت تحولات، فرصت تردید به کسی نمیدهد. در چنین شرایطی، روشنفکر ایرانی نیازمند اتخاذ موضعی نخبگانی و اثرگذار در سطح حفظ تمامیت و امنیت ملی است. باید قویاً در کنار رنج مردم ایستاد و مسببان هر کاستی و انحرافی را صراحتاً به مواخذه کشید و همزمان مراقب بود، احدی نتواند استقلال ایران را در معاملهای پنهان با شبکههای تبهکار فراملی حراج کند و در زد و بندها، چنین ننگی را تحمیل نماید. اگر ایران فروبپاشد، بازسازی یکپارچگی آن در نظم جدید جهانی آسان نخواهد بود. البته، این طراحی علیه کرامت و تمامیت ایران، تازه نیست. به یاد بیاوریم ۴۵ سال پیش در جریان جنگ برای اشغال غرب و جنوب کشور، چه سناریویی تدوین شد و چه هزینه سنگینی بر کشور تحمیل گردید. آن روز که هنوز سخنی از توان هستهای یا قدرت موشکی در میان نبود.
سخن از این جناح و آن جناح، یا قدرت و اپوزیسیون نیست. سخن از طرح و برنامه راست جهانی با محوریت آمریکا برای جهان است. باور کنیم که ایران در معرض مخاطرهای جدی قرار دارد و مرحلهای دشوار، پیچیده و سرنوشتساز پیش روی همگان است. در چنین شرایطی، ضروری است، ملی بیاندیشیم و ملی عمل کنیم.
چه باید کرد؟
در نخستین گام، ارکان حاکمیت اشتباهات و فرصت سوزیها را بپذیرند. ببینند کدام دستهای ناپاک و عقول فرسوده است که آزرده کردن مردم و ناکارآمد کردن کشور را اولویت خود قرار داده است؟ اگر نقدها و فریادهای نخبگان دوراندیش در همه سالها و به ویژه پس از جنگ ۱۲ روزه موهبت دانسته میشد و چند گام معنا دار برداشته میشد. اگر در طی سالها مسیرهای حق تعیین سرنوشت مردم، محدود یا مسدود نمیشد، اگر ناکارآمدی و فساد دامنگیر نبود، و سرمایه اجتماعی و پشتوانه ملی چنین فرسوده نمیشد، بیگانه چنین طمع نمیکرد.
وظیفه قدرت تضمین توسعه، امنیت و منافع پایدار کشور و ریشهکن کردن شبکهها و باندهای تبهکار و مشکوکی است که زیست معمول و آینده همگان را نشانه گرفتهاند.
باید به فریاد مردم رسید. مسأله اصلی، بی عدالتی و نابرابری و فساد و دست اندازی سازمان یافته به منابعی است که مردم، با همه دشواریها، شاهدند چگونه توسط ردیفها یا افرادی بیارتباط با منافع ملی و بیاعتنا به رنجهای جامعه بلعیده میشود. هر اعتراض شنیدهنشده و انباشته، دیر یا زود به بحرانی عمیقتر و پرهزینهتر تبدیل خواهد شد. نظام حکمرانی باید نسبت به اعتراضات مردم رنجدیده پاسخگو باشد و حداکثر مراقبت و خویشتنداری را بهکار بندد. اکثریت معترضان هوشمند و دغدغهمندِ استقلال کشور، حساب خود را از اندک بدخواهان خشونت طلب جدا کردهاند.
جهان پر از اعتراضات و شورشهای بدون قربانی است. چرا باید هر اعتراض در ایران به هزینههای سنگین انسانی منتهی شود؟ بدانیم که هر کس به بیگناهی شلیک کند، چه آن بیگناه از معترضان باشد و چه از نیروی انتظامی، دست خیانتی علیه تمامیت ملت درکار است و همان کاری را کرده است که ماموران بیگانه طراحی کردهاند. حاکمیت نمیتواند و نباید ظلم جهانی را توجیه ستم داخلی قرار دهد. همچنان که کسی نمیتواند ظلم داخلی را مجوز همراهی با ظلم خارجی بداند.
دولت به ترمیم نیاز دارد
دولت چهاردهم برای شرایط صلح و ثبات نسبی شکل گرفته بود و در وضعیت کنونی نیازمند بازسازی و ترمیم فوری و وسیع است. کشور در شرایط عادی قرار ندارد و مدیریت عادی کفایت نمیکند. انتظار میرود ریاستجمهور، بیدرنگ شخصیتهای توانمند، کارآزموده و تراز اول ملی و اجرایی را با توجه به مطالبه و رویکرد اکثریت ملت به جمع کابینه بیفزاید و دولت را از سازوکار بوروکراتیک کُند و فرسوده به مجموعهای منسجم، چابک و واکنشسریع تبدیل کند.
ضعف بسیاری از وزارتخانهها و نهادها، حاصل مهرهچینیهای نادرست، مصلحتجوییهای سیاسی و مداخلهی نظام گزینش نخبهزداست؛ روندی که بخشهای دیگر کشور را نیز به ناکارآمدی دچار کرده است. در این مسیر، مجلس و هر رکن دیگر حاکمیت باید بپذیرد که نباید با ملاحظات جناحی در برابر مطالبات مردم از رئیسجمهور برای ترمیم و تقویت کابینه مانعتراشی کند. چرا که در غیر این صورت، هزینههای آن دامان همگان را خواهد گرفت.
دولت باید بی درنگ، حداکثر ظرفیت انسانی، دانش و توان اقتصادی و سیاسی کشور را برای تدبیر و تمشیت امور مردم به ویژه طبقات ضعیفتر و اصلاح شیوه اداره کشوربه صحنه آورد. دولت باید بداند تصمیمهای کلان در هر زمینه سیاسی و اقتصادی نیازمند اجماع ملی و جامعیت و پرهیز از بحران سازی است و انسانهای بزرگ میطلبد. طی دهها سال، مشکلات کشور زیر سطح اقیانوسی از نفت پنهان شده بود. حال که تحریمها شدت یافته و دسترسی به درآمد نفتی به شدت محدود گشته، کوه انباشته مسائل ساختاری آشکارتر شده و همزمان ناکارآمدیها و مفاسد را نیز چند برابر نمایان کرده است. باید این مسائل را به مردم توضیح داد و برآیند مطالبه عمومی را در سیاستها و برنامهها لحاظ کرد. مردم اگر قابلیت حل مسائل و گامی مثبت از سوی حاکمیت ببینند، امید یافته و خود به یاری متقابل و پیشبرد امور کشور خواهند شتافت. اصلاح درونی با مشارکت حداکثری مردم، بخشی جدایی ناپذیر از دفاع ملی است.
ما نه در مرحله تحلیل که در مرحله تصمیم هستیم. از حکومت و شخص رئیس جمهور انتظار میرود، فوراً و با قاطعیت، توازن در روابط بینالملل، اصلاح اقتصادی و ترمیم روابط اجتماعی را دستور کار قرار دهد. نباید اجازه داد ایران محاصره ژئوپولیتیکی شود.
در تحولات احتمالی آتی، اگر کریدورهای جهانی و مرزهای منطقهای و ملی ناامن شود، تنگنا و بلکه قحطی کالا و اقلام ضروری، یک محتمل جدی و ذخیره سازی استراتژیک، یک ضرورت خواهد بود. باید واردات و صادرات مبتنی بر شرایط دوران بحران که ممکن است به طول هم بینجامد، طراحی شود. ممکن نیست در معرض چنین تهاجم خطرناکی قرار گرفت و همزمان ارز و منابع و مایحتاج مردم که بار اصلی را به دوش میکشند، بی حساب و کتاب، توسط عدهای نورچشمی یا بی ملاحظه و یا گردن کلفت اقتصادی به اینجا و آنجا چپاول شود.
نهایتاً، در این صحنه پیچیده و پرمخاطره، حاکمیت و جامعه روشنفکری نیازمند ایفای مسئولیت تاریخی و ارائه راه حلهای واقعی است. رها کردن مردم در بحران، هم خطای اخلاقی است و هم خطای راهبردی. بیداری همزمان در برابر هرگونه تهدید خارجی، فساد و ناکارآمدی داخلی، پاسخ به مطالبات مردم، و صیانت از استقلال و تمامیت میهن یک مسئولیت به هم پیوسته و واحد است. ما چارهای جز صدارت خرد برای ارتقاء حکمرانی و اجماع ملی بر سر تمامیت ایران نداریم و این از جمله از طریق گفتوگوی ملی، انتخابات حداکثری و نظام انتصابات جامع و خرد بنیاد که مکمل یکدیگرند، میسر خواهد شد.
فعلاً هم انتخابات دور است و هم در نظام فعلی انتخابات به دشواری میتوان به شایسته سالاری رسید. اما در همه انتصابات ارکان مختلف حاکمیت، میتوان فوریت به خرج داد و با کنار گذاشتن آن دسته افراد ضعیف و کسانی که مردم نسبت به آنان نظر مثبتی ندارند، فارغ از تعلقات حزبی و جناحی، خردمندترین، کارآمدترین، شریفترین و ایراندوستترین نیروهای ملی را بیدرنگ در مناصب راهبردی و مدیریتی ارشد به کار گرفت، تا اندکی بوی بهبود اوضاع از سوی مردم شنیده شود.
از شگفتیهای سیاست در ایران آن است که جریان بهاصطلاح راست و اقتدارگرای داخلی با جریان پروگرسیو جهانی، و بخشی از جریان بهاصطلاح دموکراسیخواه داخلی با راست جهانی همصداییهایی پیدا کردهاند. مگر میشود برای فرار از استبداد و فساد، به استبدادی دیگر پناه برد؟! مگر میشود با نظارتهای انحرافی، حق تعیین سرنوشت مردم را از ایشان ستاند یا با وابستگی، آن را از بیگانه طلب کرد؟! مگر میشود به اتکاء وابستگان خارجی یا حرام خواران و گردن کلفتهای سیاسی و اقتصادی که خود مشغول بلعیدن ثروت و منابع کشورند، به داد طبقه محروم رسید؟!
رشد جنبشهایی با خصوصیت «ماگایی» در ایران از شگفتیهای سیاست کشور است. نگرشهایی که میتواند در بلند مدت همین میزان استقلال ملی ایران را که به بهای سنگینی به دست آمده، با مخاطره جدی مواجه سازد. بدانیم، اگر در برابر چپاول گران جهانی، برج و باروی امنیت و کرامت کشور فرو ریزد، گندم این «ری» به کسی نخواهد رسید. نسخه آنان برای لیبی تجزیه، برای سودان جنگ داخلی، برای افغانستان، طالبان و برای سوریه جولانی بوده است. اگر مجال یابند، برای ایران، تصمیم بهتری از تحقیر و ترور، کودتا، جنگ داخلی، حاکمیتی دست نشانده، دست درازی به جزایرسه گانه، تجزیه و غارت منابع و حتی اشغال نخواهند گرفت.
تنها به اتکاء بیداری، همبستگی و مشارکت فعال ملت است که میتوان بیگانه را منصرف و منهزم و از این مرحله خطیر با کمترین آسیب عبور کرد. لحظه، لحظه آزمون عقلانیت تاریخی ماست.
