شمارش معکوس برای احیای تفاهم اسلام آباد با متمم تنگه هرمز
در ساعات اخیر زمزمه احیای تفاهم اسلام آباد بیشتر شنیده می شود.
آرمان امروز در گزارشی نوشت:
در ساعات اخیر زمزمه احیای تفاهم اسلام آباد بیشتر شنیده می شود. بر این اساس، توافق پیشنهادی میان ایران و عمان به تهران اجازه خواهد داد بر کشتیهایی که از طریق تنگه هرمز وارد خلیج فارس میشوند کنترل داشته باشد؛ این موضوع را یک منبع ارشد ایرانی و دو مقام منطقهای روز چهارشنبه به رویترز گفتهاند. این مسئله یکی از بزرگترین امتیازهایی است که تاکنون به ایران داده شده است.
با وجود این گام آشکار در جهت پاسخ به خواستههای ایران، منابع مذکور در برابر گفته های دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا مبنی بر اینکه توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز بهزودی حاصل خواهد شد، موضع محتاطانهای گرفتند و گفتند هنوز جزئیات مهمی باقی مانده که باید درباره آنها توافق شود.
یکی از منابع منطقهای گفت: «این امتیاز که نوعی کنترل بر هرمز وجود داشته باشد، قبلاً داده شده است.»
منبع منطقهای دیگر گفت هنوز جزئیاتی درباره اینکه واژه «کنترل» دقیقاً چگونه تعریف شود، باقی مانده است. کشورهای حاشیه خلیج فارس اصرار دارند که نظارت بر بازرسی کشتیها توسط کشورهای منطقه انجام شود و هرگونه پرداخت هزینه یا عوارض، داوطلبانه باشد.
منبع ارشد ایرانی گفت متن توافقی که هماکنون روی میز قرار دارد، پیشبینی میکند که ایران بر کشتیهایی که از طریق تنگه هرمز وارد خلیج فارس میشوند، کنترل داشته باشد. او افزود یکی از اصلیترین نقاط اختلاف این است که ایران چه نقشی در قبال کشتیهایی خواهد داشت که در مسیر مخالف، یعنی خروجی از خلیج فارس، حرکت میکنند.
واشنگتن تاکنون واکنشی فوری به افشاگریها درباره این توافق پیشنهادی نشان نداده است.
مقامهای آمریکایی بارها تأکید کردهاند که هرگز توافقی را نمیپذیرند که به ایران اجازه دهد دسترسی به مهمترین مسیر تجارت انرژی جهان را کنترل کند. با این حال، ترامپ و مقامهای ارشد دولت او در روزهای اخیر گفتهاند توافقی برای پایان دادن به جنگی که او در فوریه آغاز کرده، نزدیک است؛ جنگی که نظرسنجیها نشان میدهد اکثر رأیدهندگان آمریکایی با آن مخالف هستند.
در همین راستا، قیمت نفت روز چهارشنبه اندکی افزایش یافت؛ پس از آنکه جنبش حوثیهای یمن که همسو با ایران است، اعلام کرد به یک نفتکش با پرچم عربستان سعودی در دریای سرخ حمله کرده است. این تازهترین حمله به کشتیرانی خاورمیانه است که موجب اختلال در عرضه جهانی انرژی شده است.
با این حال، قیمت جهانی نفت همچنان نزدیک به پایینترین سطح خود از اوایل ژوئیه قرار دارد؛ چرا که پس از آنکه ترامپ حملات جدید علیه ایران را به دلیل مذاکراتی که به گفته او میتواند به جنگ پایان دهد لغو کرد، قیمتها در دو روز گذشته بهشدت کاهش یافت.
اگرچه مذاکرات مستقیمی میان تهران و واشنگتن وجود ندارد اما ایران با عمان مذاکره کرده است؛ کشوری که کنترل ساحل مقابل تنگه هرمز را در اختیار دارد. ایران هفته گذشته پیشنهاد قبلی عمان را رد کرده بود، زیرا معتقد بود نقش کافی برای تهران در نظر نگرفته است.
ترامپ شب گذشته در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز گفت مذاکرات «بهخوبی پیش میرود» و روز سهشنبه «یک مذاکره تمامروزه» انجام شده است.
ترامپ افزود: «تنگه هرمز خیلی زود باز خواهد شد. اگر آنها دوباره عقبنشینی کنند، ضربه بسیار سختی خواهند خورد.»
ترامپ در آخر هفته گذشته مذاکرات را دلیل تصمیم خود برای لغو برنامههای «حملات گسترده» علیه ایران عنوان کرد؛ الگویی که او در طول جنگ چندین بار تکرار کرده است.
از سوی دیگر، یک منبع ارشد ایرانی، گفت: «مذاکرات ادامه دارد، اما هنوز زود است بگوییم توافقی با عمان نهایی شده است.»
یک منبع ایرانی دیگر نیز گفت: «شیطان در جزئیات است. یک توییت از ترامپ میتواند باعث فروپاشی کل روند شود.»
کارشناسان بر این باورند که توافقی که به ایران هرگونه کنترل بر دسترسی به تنگه هرمز بدهد، به معنای آن خواهد بود که جنگی که آمریکا و اسرائیل آغاز کردند، باعث تغییر بزرگی در توازن قدرت منطقهای به نفع تهران شده است. پیش از جنگ، این تنگه بدون دریافت هیچ هزینهای و برای همه کشتیها آزاد بود.
اما ترامپ که در ابتدا گفته بود «عملیات خشم حماسی» با «تسلیم بیقیدوشرط» ایران پایان خواهد یافت، اکنون تحت فشار قرار گرفته تا راهی برای خروج از جنگی پیدا کند که رأیدهندگان آمریکایی با نسبت دو به یک با آن مخالف هستند.
با این وجود، بر اساس گفته مقام ارشد ایرانی، ایران به دنبال دریافت هزینهای بین ۵ تا ۷ درصد ارزش محمولههای کشتیهایی است که از تنگه عبور میکنند. عمان در حال مذاکره درباره هزینههای پایینتر، حدود ۳ درصد است، در حالی که واشنگتن خواهان عدم دریافت هیچ هزینهای است.
داوطلبانه اعلام کردن این هزینهها، دستکم در ظاهر، میتواند راهی برای حل اختلاف باشد. موردی که بعید است تهران با آن موافقت کند. سفر احتمالی عراقچی به پاکستان در روزهای آتی شاید بتواند این گره را نیز باز کند. آنچه مشخص است، بار دیگر شمارش معکوس برای احیای تفاهم اسلام آباد باز شده است.
