آمریکا در پی ایجاد ائتلاف منطقهای علیه تهران
تنش میان ایران و آمریکا دوباره بالا گرفته و تهران و واشنگتن دوباره گزینه نظامی را بر دیپلماسی ترجیح دادهاند.
روزنامه آرمان ملی گفتگوئی را با جلال خوش چهره منتشر کرده است:
تنش میان ایران و آمریکا دوباره بالا گرفته و تهران و واشنگتن دوباره گزینه نظامی را بر دیپلماسی ترجیح دادهاند.
این در حالی است که پس از تفاهم اسلامآباد به نظر میرسید چندان سریع شاهد بازگشت درگیری نخواهیم بود. گرچه هنوز تحرکات دیپلماتیک برقرار است، اما تحلیلگران بر این باورند که احتمال وسعت پیدا کردن جنگ بیش از بازگشت به مذاکره و تفاهم است. در همین راستا «آرمان ملی» با جلال خوشچهره تحلیلگر مسائل بینالملل به گفتوگو پرداخته که میخوانید.
** تحرکات اخیر در آمریکا از مصوبه مجلس نمایندگان درباره محدودیت جنگی ترامپ تا مخالفت با مصوبه از سوی مجلس سنا و اظهارات مختلف در قبال ایران در هیأت حاکمه آمریکا را چگونه ارزیابی میکنید؟
مخالفتها با جنگ بیش از آنکه ناشی از نگاه راهبردی واشنگتن به عنوان حاکمیت سیاسی در آمریکا به حساب بیاید مربوط به رقابتهای سیاسی و حزبی است که در آستانه انتخابات نوامبر صورت میگیرد. این تصور که در آمریکا مخالفت جدی در برخورد با ایران وجود دارد، اشتباه است. این مخالفتها را باید تابعی از رقابتهای سیاسی بدانیم. کما اینکه مثلا وقتی که در درون اسرائیل بین نتانیاهو، نفتالی بنت و امثال اینها اختلافی وجود دارد، بر سر مسائل کلی اختلاف ندارند و در برابر ایران توافق کلی است. مصداق این مدعا هم برخوردی است که در دو سال آخر دولت بایدن دیدیم که گفتوگوها با تهران قطع شد، تشدید تحریمها را شروع کرد و به شکل پلکانی دو کشور به رویارویی نزدیک شدند؛ بنابراین آنچه که در مجلس نمایندگان یا سنا رخ داده بیش از هر چیز باید ناشی از رقابتهای جناحی دانست. اما در سیاستهای کلان اتفاقی نیفتاده بلکه همچنان منازعه با تهران وجود دارد. نکته بعدی این است که به هر حال در صحنه سیاسی یکسری واقعسازیها صورت میگیرد که هر نوع گرایش یا هر نوع دولتی با هر نوع گرایش مجبور است خود را با واقعیتهایی که در میدان وجود دارد تطبیق دهد. مصداق مدعا این است که وقتی ترامپ در دور اول ریاست جمهوری از برجام بیرون آمد از طرف دموکراتها و جریانهای سیاسی و روشنفکرانه با خروج از برجام و تشدید تحریمها و حتی سیاستهای تروری که علیه مقامهای ایرانی صورت گرفت به شدت مخالفت شد، اما وقتی بایدن آمد از وی در اولین گفتوگوی مطبوعاتی پرسیدند که آیا به تحریمها علیه تهران پایان خواهد داد گفت نه، بلکه پیششرطهایی داریم که برای رسیدن به برجام باید انجام شود. یعنی سیاستهای کلان تغییر نکرده بلکه روشها تغییر کرده است.
با توجه به آنچه در منطقه میگذرد از تبادل آتش تا برخی اقدامات دیپلماتیک، رسیدن مجدد به نوعی تفاهم را محتملتر میدانید یا تشدید تنش و جنگ را؟
کاهش تنش نیاز به پیدا کردن نقطه تعادل در منازعه میان تهران و واشنگتن دارد. این نقطه تعادل نه تنها در تفاهم ۱۴ ماده پیدا نشد اگرچه برخی علائم را از خود بروز داد، اما به دلایل مختلف باعث شد که این تفاهم به اجرا گذاشته نشود و بسیار شکننده باشد. در حال حاضر آنچه که وجود دارد این است که نقطه تعادلی را در بین تهران و واشنگتن سراغ نداریم و تنش بیشتر میشود. پیشبینی من این است که در آستانه یک درگیری فراگیرتر خواهیم بود. اینکه بعد از این درگیری فراگیر نتایج آن دو طرف را وادار به کاهش تنش کند یا توقف تنشها دو طرف را به نقطه تعادل نزدیک کند، باید صبر کرد. من در حال حاضر چشمانداز آرامبخشی نمیبینم و احساس میکنم دوطرف تمایل ندارند که تنش کاهش پیدا کند بلکه میخواهند تنش بیشتر شود تا شاید به یک نقطه تعادل نزدیک شوند. گفته میشد سفر نخست وزیر عراق ممکن است برای انتقال پیام باشد که بلافاصله از طرف تهران و خود عراقیها و حتی آمریکاییها رد شد. فراموش نکنیم همیشه در اوج تنشها و درگیریها دیپلماسی کار خود را میکرده و الزامی نیست که وقتی جنگ شعلهور است مذاکره صورت نگیرد.
** تصور میکنید همگرایی منطقهای با کشورهای همسایه، که گفته شد تمامیت آنها به رسمیت شناخته میشود و فقط به منافع آمریکا حمله میشود، میتوان امیدوار بود در آینده نوعی اتحاد منطقهای را بهبار بیاورد؟
اینکه بگوییم در حال حاضر یک همگرایی بین تهران و همسایگان خلیج فارس یا حتی برخی دولتهای عرب خاورمیانه وجود دارد، بعید است و این هم به دلیل بالا گرفتن تنشها و به دلیل وجود پایگاه نظامی آمریکا در منطقه و نگاه منفعتی است که هر یک از دولتهای منطقه نسبت به این تحولات دارند؛ بنابراین الان نمیتوانیم بگوییم که بین دولتهای منطقه و ایران همگرایی وجود دارد. اما اینکه در آینده چه خواهد شد به نظر میرسد نتیجه جنگ کنونی تعیین کننده روابط آتی تهران با همسایگان عرب خواهد بود. باید توجه داشته باشیم که واشنگتن در حال حاضر بیش از هر چیز به ایجاد یک ائتلاف منطقه علیه تهران میاندیشد. به همین دلیل تلاش میکند اسرائیل را فعلا وارد درگیریها نکند تا بین کشورهای منطقه و خودش در مقابل ایران ائتلاف ایجاد کند. در عین حال همین تلاش را با قدرتهای اروپایی هم دنبال میکند؛ بنابراین تهران مهمترین اقدام دیپلماتیکی که باید انجام دهد این است که چگونه میشود مانع ایجاد ائتلافی علیه ایران شد.
