جابجایی بیش از یک میلیون و ۲۷۱ هزار تن کالای اساسی طی هفته اول جنگ
طبق آمارهای وزارت راه و شهرسازی طی هفته اول جنگ بیش از یک میلیون و ۲۷۱ هزار تن کالای اساسی جابهجا شد. همچنین بیش از چهار هزار کامیون در بنادر کشور بارگیری کردند.
نخستین تحولات در ۹ اسفند با اعلام بسته شدن آسمان ایران تا اطلاع ثانوی از سوی سازمان هواپیمایی کشوری آغاز شد؛ تصمیمی که بهطور طبیعی بخشی از جریان جابهجایی مسافران و برخی مسیرهای لجستیکی را تحت تأثیر قرار داد. همزمان وزارت راه و شهرسازی اعلام کرد که آمادگی کامل برای ارائه خدمات به شهروندان وجود دارد و سازوکارهای لازم برای مدیریت شرایط فعال شده است.
در روزهای ابتدایی، تمرکز اصلی بر حفظ جریان حملونقل و جلوگیری از ایجاد اختلال در تأمین کالاهای مورد نیاز کشور قرار گرفت. از همین رو، ساختارهای مدیریتی وزارتخانه بهسرعت وارد فاز هماهنگی و برنامهریزی عملیاتی شدند.
تداوم خدمات در شبکه حملونقل
تا ۱۰ اسفند، تأکید وزارت راه و شهرسازی بر استمرار خدمات در بخشهای ریلی، جادهای و بندری آشکار شد. در همین راستا، بخشی از اقدامات اجرایی به تقویت ظرفیت شبکه ریلی و ساماندهی ناوگان جادهای اختصاص یافت.
بر اساس برنامهریزی انجام شده، ظرفیت قطارهای مسافری افزایش یافت و حدود ۵۶۰۰ صندلی جدید به ظرفیت ریلی افزوده شد. همچنین قطارهای فوقالعاده در مسیرهای پرتقاضا برنامهریزی شدند. در کنار این اقدامات، ناوگان جادهای مسافری نیز برای پاسخگویی بهتر به نیاز سفرها ساماندهی شد و هماهنگیهایی با اتحادیهها و فعالان حوزه حملونقل انجام گرفت.
این اقدامات در شرایطی انجام شد که با محدود شدن پروازها، بخشی از تقاضای سفر به شبکههای ریلی و جادهای منتقل شده بود و مدیریت این تغییر نیازمند برنامهریزی سریع و هماهنگ بود.
تشکیل ستادهای بحران و تمرکز بر انتقال کالاهای اساسی
در ۱۲ اسفند، روند مدیریت بحران در حوزه حملونقل وارد مرحلهای سازمانیافتهتر شد. در همین روز راهآهن جمهوری اسلامی ایران ستاد بحران تشکیل داد و انتقال کالاهای اساسی از بنادر به مراکز مصرف در اولویت قرار گرفت.
در بخش مسافری نیز قطارهای فوقالعاده در مسیرهایی همچون تهران–مشهد، مشهد–بندرعباس و تهران–گرگان برنامهریزی شد. علاوه بر آن، ظرفیت بیشتری برای مسیرهای تهران–تبریز، تهران–یزد، تهران–کرمان و تهران–اهواز در نظر گرفته شد تا پاسخگوی تقاضای سفر در مسیرهای پرتردد باشد.
همزمان، کمیته حملونقل ستاد بحران کشور با ریاست فرزانه صادق جلسات خود را بهصورت روزانه برگزار کرد. در این جلسات، وضعیت راهها، جابهجایی مسافران و انتقال کالا در سراسر کشور مورد بررسی قرار گرفت و تصمیمهای اجرایی متعددی اتخاذ شد.
از جمله این تصمیمها میتوان به برنامهریزی برای بازگشت ۷ هزار زائر عمره به کشور، طراحی مسیرهای جایگزین غیرهوایی برای مسافرانی که با محدودیت پرواز مواجه شده بودند، افزایش استفاده از حملونقل ریلی برای انتقال کالا از بنادر به پسکرانهها و همچنین هماهنگی با بخش خصوصی برای عدم دریافت موقت عوارض آزادراهی اشاره کرد.
همچنین برای بهبود خدمات در برخی پایانههای مرزی از جمله مرز مهران و پایانههای مرزی سیستان و بلوچستان و کرمانشاه تصمیماتی اتخاذ شد و شرکتهای هواپیمایی نیز موظف شدند بهای بلیتهای لغوشده را در مدت ۲۴ ساعت به مسافران بازگردانند.
بازدیدهای میدانی؛ از ایستگاه راهآهن تا پایانه جنوب
در ادامه این روند، ۱۳ اسفند وزیر راه و شهرسازی با حضور در ایستگاه راهآهن تهران از نزدیک روند فروش بلیت و اعزام قطارها را بررسی کرد. این بازدید در شرایطی انجام شد که تقاضا برای استفاده از حملونقل ریلی افزایش یافته بود.
در همان زمان، جلسات ستاد مدیریت بحران وزارت راه و شهرسازی نیز بهطور مستمر با حضور وزیر و معاونان برگزار میشد و هماهنگیهایی با سایر دستگاههای اجرایی از جمله معاون اول رئیسجمهور، وزیران و استانداران در جریان بود.
در این جلسات بر استمرار فعالیت بنادر، ادامه تخلیه و بارگیری کالاها، افزایش واگنهای باری و انتقال اقلام اساسی مانند نهادههای دامی، روغن و برنج تأکید شد. همزمان در بخش مسافری نیز برنامههایی برای افزایش ظرفیت حملونقل جادهای و ریلی و مدیریت تقاضای سفر در نظر گرفته شد.
یک روز بعد، در ۱۴ اسفند، فرزانه صادق در پایانه مسافری جنوب تهران حضور یافت و وضعیت اعزام اتوبوسها، فروش بلیت و خدماترسانی به مسافران را بررسی کرد. در جریان این بازدید، دستورهایی برای افزایش ظرفیت مسیرهای پرتردد، نظمبخشی بیشتر به اعزامها، نظارت دقیقتر بر نرخ بلیت و ارتقای کیفیت خدمات صادر شد.
در همان روز، وزیر راه و شهرسازی با استانداران و مدیران استانی در استانهای مرزی و ساحلی نیز تماس گرفت و وضعیت بنادر، روند ترخیص کالاهای اساسی، شرایط شبکه حملونقل و اجرای تصمیمهای ستاد بحران را پیگیری کرد. بخشی از اختیارات اجرایی نیز برای تسریع در تصمیمگیریها به مدیران استانی تفویض شد.
ادامه فعالیت پروژههای مسکن و حمایت از ناوگان حملونقل
در ۱۵ اسفند، یکی از موضوعات مورد توجه در جلسات وزارتخانه، وضعیت پروژههای حوزه مسکن بود. در این نشستها اعلام شد که هیچیک از پروژههای حمایتی مسکن متوقف نشدهاند و روند اجرای آنها ادامه دارد.
در همین جلسه گزارشهایی درباره مطالبات پیمانکاران ارائه شد و وزیر راه و شهرسازی دستور پرداخت فوری مطالبات و تسریع در پیشبرد پروژههای نیمهتمام را صادر کرد.
در بخش حملونقل کالا نیز موضوع پشتیبانی از رانندگان کامیون که در انتقال کالاهای اساسی از بنادر شهید بهشتی، شهید رجایی و امام خمینی فعالیت داشتند بررسی شد. در این چارچوب، تصمیماتی برای افزایش سهمیه سوخت رانندگان اتخاذ شد و برنامهریزی شد تا پس از تأمین نیاز حمل کالاهای اساسی، ظرفیت باقیمانده ناوگان برای جابهجایی بارهای دیگر نیز مورد استفاده قرار گیرد.
همکاری با بخش خصوصی برای مدیریت جریان کالا
در همان روز، نشستی با حضور نمایندگان بخش خصوصی و مسئولان دستگاههای مرتبط از جمله بانک مرکزی، وزارت اقتصاد و وزارت جهاد کشاورزی برگزار شد. در این نشست، وضعیت تخلیه و حمل کالا در بنادر مهم کشور از جمله شهید رجایی، شهید بهشتی، امام خمینی و امیرآباد بررسی شد.
موضوعاتی مانند تأمین کامیون، تسریع در تخلیه کالاها، حضور نیروی انسانی در بنادر، انتقال دریایی مسافران از کیش و ابوموسی به بندرعباس و طراحی مسیرهای جایگزین برای واردات برخی اقلام از جمله دارو مورد بحث قرار گرفت. وزیر راه و شهرسازی در این نشست بر هماهنگی بیشتر دستگاهها برای انتقال کالاهای اساسی از بنادر به مراکز مصرف تأکید کرد.
افتتاح پروژه هراز در میانه شرایط بحرانی
در ۱۶ اسفند، وزیر راه و شهرسازی در ادامه برنامههای میدانی خود در آیین بهرهبرداری از بخشی از طرح بهسازی جاده هراز حضور یافت. در این مرحله، ۴.۵ کیلومتر از این محور با حضور او به بهرهبرداری رسید.
در این مراسم اعلام شد که ارزش سرمایهگذاری این بخش بیش از ۱۹ هزار میلیارد ریال بوده و برنامهریزی برای تکمیل ۲۷ کیلومتر باقیمانده این پروژه نیز ادامه دارد. همزمان وزارت راه و شهرسازی در اطلاعیهای نسبت به پیامکهای جعلی مرتبط با پرداختهای حوزه مسکن هشدار داد و از متقاضیان خواست به چنین پیامهایی توجه نکنند.
گزارش عملکرد هشتروزه وزارتخانه
در ۱۷ اسفند، یازدهمین جلسه ستاد مدیریت بحران وزارت راه و شهرسازی با حضور معاون اول رئیسجمهور برگزار شد. در این جلسه گزارشی از عملکرد هشتروزه وزارتخانه ارائه شد و اعلام شد که فعالیت شبکه حملونقل کشور بدون وقفه ادامه داشته است.
بر اساس این گزارش، در هفته نخست این دوره بیش از یک میلیون و ۲۷۱ هزار تن کالای اساسی جابهجا شد. همچنین بیش از چهار هزار کامیون در بنادر کشور بارگیری کردند که حدود ۳۱۰۰ کامیون به حمل کالاهای اساسی اختصاص داشتند. میزان بارگیری نیز نسبت به پیش از این دوره ۵۳ درصد افزایش نشان میداد.
در همین نشست تأکید شد که پروژههای زیرساختی و مسکن همچنان فعال هستند و روند اجرای آنها ادامه دارد.
آمادگی برای مدیریت سفرهای گسترده
در ادامه برنامههای این روز، وزیر راه و شهرسازی به معاونان حوزه حملونقل دستور داد برای مدیریت سفرهای گسترده پیشبینیشده برنامهریزی کنند. در این چارچوب، بررسی افزایش ظرفیت قطارها و نظارت بر خدمات مجتمعهای بینراهی در مسیرهای پرتردد نیز در دستور کار قرار گرفت.
در اظهارات همان روز نیز بر تسهیل ترخیص کالاهای اساسی از بنادر، ادامه فعالیت پروژههای عمرانی و تداوم خدمات حملونقل تأکید شد.
