خلاقانه، فراتر از انتظار و پرتعلیق/ درباره انیمیشن‌های «ب ام و 2002» و «پدر و پسر»

انیمیشن‌های کوتاه ایرانی به دلیل نبود تبلیغات و فضای نمایش، معمولا قدر نمی‌بینند و زیر سایه انیمیشن های سینمایی (که بسیاری از آنها تولید ارگان‌های متمول هستند) فراموش می شوند، دو نمونه جذاب و تماشایی از جریان انیمیشن کوتاه «ب ام و 2002» ساخته میرعلی حسینی اصل و «پدر و پسر» به کارگردانی شهرام خوارزمی، امیدوارکننده و بسیار درگیرکننده هستند.

قصه «ب ام و 2002» در دهه 50 می گذرد، تصاویر و طراحی آن روزها را به یادمان می آورد. شخصیت اصلی مردی جوان است که دلبسته اتومبیل ب ام و قرمز خود است، او حتی طاقت این را ندارد که برگ پاییزی روی سقف اتومبیلش بنشیند، اما درگیر حادثه ای می شود و پس از آن، فیلم تبدیل به یک درام پرتعلیق می‌شود. انیمیشنی که پر از پلان های تیراندازی (طراحی و اجرای خوب) است. بدون کلام و با موسیقی فضاسازی کرده و تماشاگر را با خود همراه می‌کند. قصه «ب ام و 2002» قابل پیش بینی نیست، کارگردان در نهایت از نمایش قطعی سرنوشت مرد جوان پرهیز می کند. ما مانند دختر جوان به دوردست چشم می دوزیم و نمی دانیم پایان تعقیب و گریز مرد و ماموران خوش یا ناخوش است.

«پدر و پسر» ساخته شهرام خوارزمی براساس داستانی از استیون کینگ ساخته شده و فضایی غیرایرانی دارد، شخصیت ها انسان نیستند اما روایت و حال و هوا انسانی است، این انیمیشن کوتاه که موسیقی خوب و شروعی هوشمندانه دارد، رابطه پدر و پسری را به تصویر می کشد که پدر درگیر فراموشی است. 

نسیان او باعث می شود پسر، مدام درگیر بحرانی شود که آزارش می دهد. یک چرخه معیوب و تکرارشونده، که عمق بیماری و فراموشی پدر و ضربه پذیری پسر را عیان می‌کند. «پدر و پسر» خیلی زود تماشاگر را با خود همراه می کند و در پایان با یک غافلگیری، نعلیق و پیچیدگی آن به اوج می رسد. این انیمیشن کوتاه خلاقانه، به سادگی می تواند با نمونه‌های جسور و نوآورانه خارجی رقابت کند، اقتباسی درست و به اندازه، با ساختاری چشم نواز و فیلمنامه‌ای جهان شمول. تماشای این دو انیمیشن یک دریغ را در دل تماشاگر زنده می‌کند: کاش عرضه آثار انیمیشن کوتاه ایرانی، متولی پیدا می کرد و کاش این آثار هنرمندانه و درخشان بیشتر دیده می‌شدند.

«پدر و پسر» و «ب ام و2002» تولید مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی هستند.