سه ثانیه برای نجات یک زندگی/ چرا کودکان در خودروهای داغ جان میبازند؟
تحریریه آوش/ در ایران آمار رسمی و جامعی درباره مرگ کودکان در خودروهای داغ منتشر نشده است، اما مدیران اداره ملی ایمنی ترافیک بزرگراههای آمریکا اعلام کردهاند که به طور متوسط تقریباً هر ۱۰ روز یک کودک پس از رها شدن در خودروی داغ بر اثر گرمازدگی جان خود را از دست میدهد
مرگی دردناک، پایان تمام آرزوهای دختر چهارساله اهل کردستان بود؛ دختری که از دیروز تصاویرش در فضای مجازی دستبهدست میشود و قلب هزاران نفر را به درد آورده است.
ماجرا به یک فراموشی مرگبار بازمیگردد. پدر و مادر این کودک او را در خودرو جا گذاشتند و پس از گذشت پنج ساعت، زمانی که مهمانانشان خانه را ترک کردند، تازه متوجه شدند فرزندشان در خودرو مانده است. اما وقتی به سراغش رفتند، دیگر دیر شده بود؛ کودک ساعتها پیش جان خود را از دست داده بود.
فهرستی طولانی از قربانیان یک غفلت
کافی است خبرها را جستوجو کنید. مرگ کودکان در خودروهای داغ اتفاقی نادر نیست. هر سال خبرهای تلخ مشابهی منتشر میشود.
از مرگ «دلنیا» و «حسین»، دخترخاله و پسرخاله سه و چهارساله هرسینی که بر اثر گرمازدگی و خفگی در خودروی سمند یکی از بستگان خود جان باختند، تا «همت» و «آرمیتا» دو کودک خردسال نیکشهری؛ از «بنیتا» ی هشت ماهه که پس از ربوده شدن خودروی پدرش در خودرو جان باخت، تا «آلا» کودک چهارساله بلوچ اهل روستای داروکان شهرستان نیکشهر و «سایدا» کودک چهارساله رامهرمزی که والدینش هنگام حضور در مراسم سوگواری خاله کودک، او را که در خودرو خواب بود جا گذاشتند؛ همه و همه قربانی حادثهای شدهاند که در ظاهر ساده، اما در عمل مرگبار است.
واقعیت این است که چنین اتفاقی میتواند برای هر خانوادهای رخ دهد. بنابراین نباید تصور کرد که «این اتفاق برای ما هرگز نمیافتد».
یک کودک در هر ۱۰ روز
در ایران آمار رسمی و جامعی درباره مرگ کودکان در خودروهای داغ منتشر نشده است، اما مدیران اداره ملی ایمنی ترافیک بزرگراههای آمریکا اعلام کردهاند که به طور متوسط تقریباً هر ۱۰ روز یک کودک پس از رها شدن در خودروی داغ بر اثر گرمازدگی جان خود را از دست میدهد.
مهمترین دلایل این حوادث عبارتاند از اینکه والدین کودک را در خودرو فراموش میکنند، دلشان نمیآید کودک خوابیده را بیدار کنند یا اینکه کودکان به تنهایی و برای بازی وارد خودرو میشوند اما دیگر قادر به باز کردن در و خروج از آن نیستند.
یک سوءبرداشت خطرناک
به نظر میرسد مرگومیر کودکان بر اثر گرمای داخل خودرو، همچنان پدیدهای است که بسیاری از مردم آن را به درستی درک نمیکنند. به گزارش ایندیپندنت، هرچند این سوانح در فصل تابستان به اوج خود میرسند، اما دکتر هاروی کارپ، متخصص اطفال و بنیانگذار و مدیر اجرایی مؤسسه Happiest Baby، میگوید: «این فقط یک مشکل تابستانی نیست.» به گفته او، گرمازدگی ناشی از رها شدن کودک در خودرو یا ورود کودک بدون مراقبت به وسیله نقلیه، خطری است که در تمام طول سال وجود دارد.
ژانت فنل، بنیانگذار و رئیس مؤسسه Kids and Cars، یک سازمان ملی غیرانتفاعی فعال در حوزه ایمنی کودکان، نیز معتقد است بسیاری از مردم هشدارها را جدی نمیگیرند؛ زیرا تصور میکنند چنین اتفاقی هرگز برای آنها رخ نخواهد داد.
او میگوید: «در اکثریت قریب به اتفاق مرگومیر کودکان در خودروهای داغ، یکی از والدین مسئول و عاشق فرزند، به صورت ناخودآگاه کودک را در خودرو جا گذاشته است.»
به گفته فنل، ۸۷ درصد قربانیان این حوادث کودکان چهارساله و کوچکتر هستند.
صندلی عقب؛ متهم خاموش
یکی از عوامل مهم در این حوادث، صندلیهای ایمنی کودک هستند؛ بهویژه زمانی که در صندلی عقب خودرو قرار دارند.
این صندلیها هرچند برای حفظ ایمنی کودکان ضروریاند، اما در برخی شرایط باعث میشوند والدین، بهویژه زمانی که کودک خواب است، حضور او را در خودرو فراموش کنند. در واقع کودک از میدان دید راننده خارج میشود و همین موضوع احتمال بروز خطا را افزایش میدهد.
چرا کودکان اینقدر سریع گرمازده میشوند؟
اما پرسش مهم این است که چرا کودکان با چنین سرعتی دچار گرمازدگی میشوند؟ پاسخ در ویژگیهای فیزیولوژیک بدن آنها نهفته است. از آنجا که بدن نوزادان و کودکان خردسال هنوز در حال رشد است، آنها مانند بزرگسالان به گرما واکنش نشان نمیدهند.
بدن یک کودک میتواند تا پنج برابر سریعتر از بدن یک بزرگسال گرم شود. کودکان خردسال و بهویژه نوزادان دارای لایههای چربی بیشتری در زیر پوست هستند که مانند یک عایق حرارتی عمل میکند. همچنین سطح پوست آنها برای تعریق و دفع گرما کمتر است و به همین دلیل توانایی کمتری در تنظیم دمای بدن دارند. علاوه بر این، نوزادان و کودکان خردسال بسیار سریعتر از بزرگسالان دچار کمآبی میشوند و همین موضوع خطر گرمازدگی را چند برابر میکند.
خودرو؛ یک کوره متحرک
حتی زمانی که هوای بیرون چندان گرم نیست و پنجرههای خودرو نیز کمی باز هستند، دمای داخل خودرو میتواند به سرعت به سطحی خطرناک برسد. کارشناسان هشدار میدهند که حتی با پنجره نیمهباز، دمای داخل خودرو ظرف چند دقیقه میتواند از ۵۰ درجه سانتیگراد فراتر برود. تحقیقات نشان داده است که اگر دمای هوای بیرون تنها ۱۶ درجه سانتیگراد باشد، دمای داخل یک خودروی بسته میتواند در مدت کوتاهی به حدود ۳۸ درجه سانتیگراد برسد. به همین دلیل، هیچگاه نباید تصور کرد که هوای معتدل یا سایه بودن خودرو، خطر را از بین میبرد.
اما چگونه میتوان از این مرگها جلوگیری کرد؟
کارشناسان سه راهکار اصلی را برای پیشگیری از این حوادث معرفی میکنند: فناوری، آموزش و عادتسازی.
در واقع کلید جلوگیری از این مرگهای قابل پیشگیری، ترکیبی از آگاهی عمومی، استفاده از فناوریهای هشداردهنده و ایجاد عادتهای ساده اما مؤثر است.
فناوری به کمک والدین میآید
با پیشگامی شرکت جنرال موتورز در سال ۲۰۱۷، برخی خودروسازان سیستمهای یادآور صندلی عقب را در خودروهای خود نصب کردهاند. این سیستمها در صورتی که پیش از حرکت در عقب خودرو باز شده باشد، پس از پارک کردن و خاموش شدن موتور، به راننده هشدار میدهند که صندلی عقب را بررسی کند. برخی شرکتهای خودروسازی نیز فناوریهای پیشرفتهتری را توسعه دادهاند.
برای مثال، فناوری «آگاهی کابین» در خودروهای تویوتا از حسگرهای راداری چهاربعدی استفاده میکند که قادرند حضور انسان یا حیوان خانگی را در خودرو تشخیص دهند. این سامانه حتی میتواند حرکات بسیار جزئی مانند ضربان قلب، تنفس و حرکات میکروسکوپی بدن سرنشینان را شناسایی کند.
سه ثانیهای که میتواند جان یک کودک را نجات دهد
کارشناسان توصیه میکنند پس از هر بار پیاده شدن از خودرو، باز کردن در عقب و بررسی صندلیهای عقب را به یک عادت همیشگی تبدیل کنید. این بررسی تنها سه ثانیه زمان میبرد اما میتواند جان یک انسان را نجات دهد.
همچنین توصیه میشود وسایل مهمی مانند کیف دستی، لپتاپ، تلفن همراه یا کارت شناسایی خود را روی صندلی عقب قرار دهید تا هنگام خروج از خودرو ناچار شوید در عقب را باز کنید.
ژانت فنل پیشنهاد دیگری نیز دارد و آن نیز همین که «والدین میتوانند یک عروسک یا خرس عروسکی روی صندلی کودک قرار دهند. زمانی که کودک در خودرو حضور دارد، عروسک را به صندلی جلو منتقل کنند. اگر خرس عروسکی روی صندلی جلو باشد، یعنی کودک در صندلی عقب حضور دارد.»
خودرو را همیشه قفل کنید
اگر دو بزرگسال در خودرو حضور داشته باشند، ممکن است هر کدام تصور کنند دیگری کودک را همراه خود برده است. به همین دلیل کارشناسان تأکید میکنند که پس از هر توقف، حتماً در عقب خودرو باز و بررسی شود.
از سوی دیگر، خودروها باید همیشه قفل باشند. آمارها نشان میدهد نزدیک به یکسوم مرگهای ناشی از خودروهای داغ مربوط به کودکانی است که خودشان برای بازی وارد خودرو شدهاند.
در بسیاری از این موارد، کودک دیگر قادر به باز کردن در خودرو نبوده و در نهایت دچار گرمازدگی و بیهوشی شده است.
به همین دلیل توصیه میشود خودروها، بهویژه در پارکینگها و گاراژها، همیشه قفل باشند. همچنین کلید خودرو باید دور از دسترس کودکان نگهداری شود؛ زیرا بسیاری از کودکان یاد میگیرند چگونه قفل خودرو را باز کنند. به کودکان نیز باید آموزش داده شود که اگر در خودرو گرفتار شدند، بوق خودرو را به صدا درآورند تا دیگران متوجه حضورشان شوند.
اگر کودکی را در خودرو تنها دیدیم، چه کنیم؟
کارشناسان در این زمینه توصیهای روشن دارند: «فوراً با پلیس و نیروهای امدادی تماس بگیرید و اگر کودک بیحال، بیمار یا در وضعیت خطرناک قرار دارد، بدون اتلاف وقت او را از خودرو خارج کنید.»
واقعیت این است که برای وقوع یک فاجعه، تنها یک لحظه غفلت کافی است؛ لحظهای که میتواند آینده یک خانواده را برای همیشه تغییر دهد و جان کودکی را بگیرد که تمام زندگی پیش روی او قرار داشته است.
