اینترنت پرو دسترسی به اینترنت آزاد را طبقاتی کرده است

اینترنت پرو می‌تواند به مثابه بازآفرینی نظم کسب‌وکارهای مجازی و اکوسیستم اقتصاد دیجیتال دیده شود. طرحی که به گفته‌ی فعالان حوزه کسب‌وکارهای مجازی در ابتدا به‌عنوان راهکاری برای حفظ دسترسی به اینترنت در زمان بحران مطرح شد، اما حالا با چند سطحی کردن فضای دیجیتال، بسیاری از مردم را از فرصت‌های اقتصادی و اجتماعی محروم می‌کند.

رضا الفت نسب، رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی، می‌گوید چندسطحی کردن اینترنت در عمل به معنای چندسطحی کردن فرصت‌های اقتصادی و اجتماعی است. این طرح در شکل فعلی خود، دسترسی به اینترنت بین‌الملل را از یک حق عمومی به امتیازی محدود و طبقاتی تبدیل می‌کند؛ تغییری که به باور او نه‌تنها رقابت را در اکوسیستم دیجیتال نابرابر می‌سازد، بلکه با افزایش هزینه فعالیت، تضعیف کسب‌وکارهای کوچک و کاهش انگیزه سرمایه‌گذاری، شکاف دیجیتال را نیز عمیق‌تر خواهد کرد. مشروح گفت‌وگو با رضا الفت‌نسب، رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی، را در ادامه می‌خوانید.

*اینترنت پرو به چه شکلی ساختار فعالیت کسب‌وکارهای دیجیتال را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد؟ 

اینترنت پرو عملاً ساختار دسترسی به اینترنت را از حقی عمومی به سمت امتیازی خاص و طبقاتی می‌برد. قرار نبوده چنین اتفاقی بیفتد. ایده‌های اولیه به این شکل مطرح شدند؛ زمانی که حاکمیت به این نتیجه می‌رسد که کشور و مردم در خطر هستند و به دلایل امنیتی باید اینترنت را قطع کنند، در آن شرایط بحرانی که نهایتاً یک هفته به درازا می‌کشد، اینترنت برای کسب‌وکارها که برای خدمت‌رسانی به مردم به اینترنت بین‌‌الملل نیاز دارند، برقرار باشد. اسمی هم نداشت و حرفی از پول دادن برای برخورداری از این اینترنت مطرح نبود.

در مدل کنونی اینترنت پرو، بخشی از کسب‌وکارها و افراد با داشتن مجوز احتمالاً به اینترنت آزادتری دسترسی پیدا می‌کنند. بخش دیگری از فعالان اقتصاد دیجیتال از این امکان محروم می‌شوند. این موضوع چند اثر جدی بر اکوسیستم اقتصاد دیجیتال دارد.

اینترنت پرو کاربران و فعالان در کسب‌وکارهای مجازی را در وضعیت نابرابر قرار می‌دهد / افزایش هزینه فعالیت اقتصادی به‌ویژه برای کسب‌وکارهای کوچک مساله است / ناپایداری، غیرقابل‌پیشبینی بودن و نابرابری در دسترسی به اینترنت آزاد سرمایه‌گذاری در اقتصاد دیجیتال را کاهش خواهد داد

اول این‌که رقابت از حالت برابر خارج می‌شود. صحبت‌های من مربوط به هشتاد روز قطعی اینترنت است نه چند روزی که شرایط بحرانی به قطع کردن اینترنت منجر می‌شود. استارتاپ‌ها، فری‌لنسرها، فروشندگان خرد، اینستاگرامی‌ها و تولیدکنندگان محتوا دسترسی خاصی برای دریافت اینترنت پرو ندارند و عملاً در موقعیت ضعیف‌تری نسبت به بازیگران بزرگ‌تر قرار می‌گیرند.

دوم این‌که هزینه فعالیت در اقتصاد دیجیتال افزایش می‌یابد. یعنی برای ادامه فعالیت باید هزینه‌های جدیدی بپردازند که برای بسیاری به‌خصوص کسب‌وکارهای کوچک‌تر دشوار است.

سوم این‌که این مساله اعتماد آینده برای سرمایه‌‌گذاری در اقتصاد دیجیتال را کاهش می‌دهد. سرمایه‌گذارهای داخلی و خارجی زمانی که بخواهد وارد بازاری شود، به این نگاه می‌کند که زیرساخت ارتباطی چقدر پایدار، قابل‌پیشبینی و برابر است. وقتی دسترسی به مدل چند‌سطحی تقسیم شده باشد، افراد از سرمایه‌گذاری منصرف می‌شوند.

گروه‌های کوچک و مستقل وابسته به فضای مجازی و عموم مردم از نظم جدید دسترسی به اینترنت بازمی‌مانند

*کدام‌ گروه‌ها از این نظم جدید اکوسیستم اقتصاد دیجیتال و دسترسی به اینترنت بازمی‌مانند؟

در این نظم جدید، که ما با آن مخالفیم، کسب‌وکارهای کوچک اینستاگرامی، تولیدکنندگان محتوا، احتمالاً برنامه‌نویس‌های مستقل و بخشی از فری‌لنسرهایی که امکان دریافت اینترنت پرو را ندارند، از گروه‌هایی هستند که بازمی‌مانند. به‌علاوه عموم مردمی که اقتصاد و ارتباطشان به اینترنت وابسته است اما امکان دریافت اینترنت پرو را ندارد.

اینترنت زیرساختی اصلی در اقتصاد، آموزش و خدمات است / چندسطحی کردن اینترنت بخشی از جامعه را از دسترسی به بازار و فرصت‌ها محروم می‌کند

بارها گفته‌ایم امروز اینترنت صرفاً ابزار سرگرمی نیست، بلکه زیرساختی اصلی در اقتصاد، آموزش و خدمات است. چندسطحی کردن اینترنت در عمل به معنای چندسطحی کردن فرصت‌های اقتصادی و اجتماعی است. این موضوع شکاف دیجیتال را عمیق‌تر کرده و بخشی از جامعه را از دسترسی برابر به بازار و فرصت محروم می‌کند. رئیس قوه قضاییه و سازمان بازرسی و نهادهای دیگر ورود کرده‌اند و شنیده‌ام که با این روش مخالفند. این موضوع امیدوار کننده است.

فهم اولیه از ایده‌ای که به اینترنت پرو منجر شد در واقع برقراری اینترنت کسب‌وکارها در مواقع بحران بود / کارگروهی برای بررسی بیشتر اینترنت پرو در وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات تشکیل شده است

گویا کارگروهی هم در وزارت ارتباطات تشکیل شده است تا موضوع اینترنت پرو را بیشتر بررسی کنند. همان‌طور که گفتم قرار بود صرفاً در ایام بحرانی اینترنت در اختیار کسب‌وکارهای دیجیتال که وابستگی کامل به اینترنت داشتند، برای چند ساعت یا چند روز، قرار بگیرد. حداقل می‌توان گفت فهم ما از این طرح چنین بود. نه این‌که کارمندان، اصناف مختلف سنتی، و دیگران با پرداخت پول به این به این امکان دسترسی یابند.