جنگ چگونه سبک خرید ایرانیها را زیر و رو کرد؟
بیش از یک ماه از آغاز جنگ میگذرد و اکنون آثار آن نه فقط در سیاست و اقتصاد کلان، بلکه در کوچکترین انتخابهای روزمره مردم دیده میشود.
بیش از یک ماه از آغاز جنگ میگذرد و اکنون آثار آن نه فقط در سیاست و اقتصاد کلان، بلکه در کوچکترین انتخابهای روزمره مردم دیده میشود.
اولین تغییر، بیصدا اما سریع اتفاق افتاد: حذف. خریدهای غیرضروری، برنامههای تفریحی و حتی بعضی عادتهای کوچک روزمره، یکییکی کنار رفتند.
سهم خوراکیها و دارو در سبد هزینه خانوار افزایش یافته و حرکت از «مصرف انتخابی» به «مصرف احتیاطی» شکل گرفته است. «انبار کردن» مواد غذایی برای هفتهها، رفتاری پررنگ در میان خانوارهاست.
تخریب دهها هزار واحد مسکونی، زندگی خانوادهها را از حالت عادی خارج کرده است. مصرف به حداقلهای قابل حمل تقلیل پیدا میکند و «مصرفکننده موقت» شکل میگیرد.
جابهجاییهای جمعیتی شدت گرفته است. شهرهای پرریسک جمعیت خود را از دست دادهاند و شهرهای امنتر (شمال کشور) میزبان موجی از حضورهای کوتاهمدت شدهاند.
این جابهجایی، رونق اقتصادی را به شهرهای میزبان و رکود نسبی را به شهرهای مبدأ منتقل کرده است. یک آرایشگر در تهران از کاهش شدید مشتری میگوید، در حالی که همتای او در نوشهر با افزایش تقاضا مواجه است.
مهمترین متغیر این روزها «نامعلوم بودن» آینده است. سرمایهگذاری متوقف شده، برنامهریزی کوتاهمدت شده و حتی تصمیمهای ساده با تردید همراه هستند. رضا، صاحب یک کارگاه تولیدی، میگوید: «همهچیز در حالت تعلیق است. نه میتونیم جلو بریم، نه برگردیم.»
