قفل بر آزمونهای بینالمللی از آیلتس تافل/ آزمونهای بینالمللی زبان در محاصره تحریم و بیعملی مسئولان
تحریریه آوش/ مسیر مهاجرت تحصیلی، اخذ پذیرش از دانشگاههای معتبر جهان و دسترسی جوانان و پژوهشگران ایرانی به فرصتهای آکادمیک بینالمللی در روزهای اخیر با موانع سنگین، پیچیده و بیسابقهای روبهرو شده است.
مسیر مهاجرت تحصیلی، اخذ پذیرش از دانشگاههای معتبر جهان و دسترسی جوانان و پژوهشگران ایرانی به فرصتهای آکادمیک بینالمللی در روزهای اخیر با موانع سنگین، پیچیده و بیسابقهای روبهرو شده است.پس از تصمیم و اقدام سازمانهای بینالمللی سنجش آموزش نظیر آیلتس برای توقف برگزاری آزمون در ایران که تحت تاثیر مستقیم مقررات سختگیرانه، محدودیتهای مالی و تحریمهای خزانهداری آمریکا رخ داد، اکنون نوبت به آزمون بینالمللی تافل رسیده است که متقاضیان ایرانی را با چالشهای گوناگون، هزینههای کمرشکن و سردرگمی شدید اجرایی و مالی مواجه کند. این اتفاق در شرایطی رخ میدهد که آزمونهای بینالمللی زبان همواره به عنوان گام نخست و حیاتی برای هرگونه اقدام در جهت اخذ پذیرش تحصیلی، دریافت بورسیههای آکادمیک و حتی برخی ویزاهای کاری شناخته میشوند.
بر اساس آخرین اطلاعیه رسمی که از سوی موسسه ETS به عنوان سازمان متولی و برگزارکننده آزمون تافل منتشر شده، شرکت در آزمون تافل برای «ملیت ایرانی» به هیچ عنوان ممنوع نشده است و متقاضیان دارای شناسنامه و پاسپورت ایرانی همچنان حق شرکت در این آزمون را دارند. اما نقطه ثقل بحران اینجاست که توقف فعلی، ممکن است برگزاری این آزمون در «داخل مرزهای جغرافیایی ایران» را هدف قرار داده باشد.موضوعی که متقاضیان را مجبور کرده برای اخذ یک مدرک ساده زبان، آواره کشورهای همسایه شوند، هزینههای ارزی سنگینی را بپردازند و در سایه سکوت، بیعملی و انفعال کامل نهادهای متولی داخلی، بار این فشار روانی و مالی را به تنهایی بر دوش بکشند.
لغو سنترهای داخلی و گزینههای فرامرزی
طبق اطلاعیه جدید، رسمی و شفاف موسسه ETS، داوطلبان ایرانی منع قانونی برای ثبتنام و شرکت در آزمون تافل ندارند و همچنان میتوانند در مراکز آزمون کشورهای اطراف ایران از جمله ترکیه، ارمنستان، امارات متحده عربی، قطر و عمان اقدام به ثبتنام و در آزمون شرکت کنند. این سازمان بینالمللی در بخش دیگری از بیانیه خود تصریح کرده که در حال حاضر مشغول بررسی دقیق «دامنه و مدت زمان» این تغییرات اجرایی و پیگیری راههای ممکن برای ازسرگیری مجدد خدمات در داخل ایران است. بنابراین تا روشن شدن ابعاد حقوقی و فنی موضوع، هنوز هیچ زمان دقیق و مشخصی برای بازگشت این آزمون به مراکز و سنترهای داخلی اعلام نشده است.
در این میان، کارشناسان آموزشی و فعالان حوزه اپلای به داوطلبان پیشنهاد میکنند چنانچه با ددلاینهای فوری دانشگاهها مواجه نیستند، کمی صبوری پیشه کنند تا جزئیات بیشتری از سوی نهادهای بینالمللی مشخص شود و در این مدت به مطالعه و آمادگی علمی خود ادامه دهند. اما برای آن دسته از داوطلبانی که فرصت کوتاهی تا پایان مهلت ارسال مدارک دارند و امکان سفر خارجی برای آنها فراهم است، شرکت در آزمونهای برگزارشده در کشورهای همسایه به تنها گزینه موجود تبدیل شده است.
البته الزامی است که متقاضیان پیش از هرگونه اقدام برای خرید بلیت، رزرو هتل یا پرداخت هزینههای سفر، وضعیت دقیق و لحظهای مراکز آزمون، تاریخها و ظرفیتهای خالی را مستقیما از طریق حساب کاربری خود در سیستم رسمی ETS بررسی کرده و در صورت داشتن سوالات اختصاصی درباره شرایط ثبتنام، با پشتیبانی رسمی TOEFL در ارتباط باشند.
از آیلتس و GRE تا قفل شدن دولینگو
بحران اخیر صرفا به آزمون تافل محدود نمیشود و ابعاد بسیار گستردهتری دارد. پیش از این، آزمون آیلتس به عنوان یکی از محبوبترین آزمونهای سنجش زبان، فعالیتهای خود را در ایران متوقف کرده بود و داوطلبان را مجبور به سفر به کشورهایی نظیر ترکیه و امارات ساخت. اما ضربه بعدی با توقف ناگهانی آزمون GRE توسط موسسه ETS و در نهایت مسدود شدن آزمون آنلاین دولینگو وارد شد.
آزمون دولینگو که به دلیل هزینه پایینتر و امکان برگزاری آنلاین از منزل، به عنوان چتر نجاتی برای دانشجویان کمبرخوردار محسوب میشد، به دلیل تعلیق مجوزهای عمومی ، دسترسی کاربران حاضر در ایران و حتی دارندگان مدارک هویتی ایرانی را مسدود کرد. این دومینوی پیدرپی نشان میدهد که کل زیست بوم آزمونهای بینالمللی در ایران دچار اختلال کامل شده و راههای کم هزینه خانگی نیز به روی دانشجویان بسته شده است.
سفر اجباری به ترکیه و هزینههای ۱۰۰ میلیونی
سینا، یکی از متقاضیانی که برنامهریزی مفصلی برای اخذ پذیرش از دانشگاههای کانادا انجام داده و مدارک خود را آماده کرده است، در تشریح شرایط پیچیده پیش آمده میگوید شایعاتی که این روزها دستبهدست میشود و میگوید با پاسپورت ایرانی به طور کامل نمیشود تافل داد، اشتباه و نادرست است.
او توضیح میدهد که موسسه ETS به متقاضیان اعلام کرده که ایرانیان همچنان میتوانند در امتحان شرکت کنند، اما متاسفانه باید همانند آزمون آیلتس، شا لو کلاه کرده و به مراکزی در خارج از کشور بروند.
سینا با اشاره به ابعاد مالی و محدودیتهای مضاعفی که با این تصمیم بر دوش داوطلبان سنگینی میکند، میافزاید اولا مسئله این است که وقتی میخواهیم کارنامه و ریپورت رسمی زبان خود را برای دانشگاههای مقصد ارسال کنیم، باید برای هر ریپورت مبلغ ۳۰ دلار بپردازیم که با وضعیت فعلی قیمت دلار و نوسانات ارز در کشور، همین هزینه جانبی به مبلغی بسیار قابل توجه و سنگین تبدیل میشود. از سوی دیگر، طبق اعلام قبلی تنها تا تاریخ ۸ سپتامبر یعنی تا ۱۷ شهریور امکان شرکت در آزمونهای داخل ایران وجود دارد و پس از این تاریخ، درهای سنترهای داخلی به طور کامل بسته شده و همه مجبورند به مراکز خارجی مراجعه کنند.
این متقاضی مهاجرت تحصیلی در ادامه صحبتهای خود به هزینههای کمرشکنی که با این اقدام به خانوادهها و دانشجویان تحمیل میشود اشاره کرده و میگوید در حال حاضر فقط خرید یک بلیت رفت و برگشت معمولی هواپیما به مقصد استانبول چیزی در حدود ۵۰ میلیون تومان هزینه روی دست داوطلب میگذارد. اگر هزینههای حداقل یک یا دو شب اقامت در هتل، رفت و آمد شهری و خورد و خوراک را به این رقم اضافه کنیم، مجموع داستان با قیمتهای سرسامآور هتلها به رقمی در حدود ۱۰۰ میلیون تومان میرسد.
به گفته سینا، به همین دلیل بسیاری از کسانی که با آنها در ارتباط است، قصد دارند برای کاهش هزینهها به جای ترکیه به ارمنستان یا سلیمانیه عراق بروند. چرا که مسیر زمینی به این مناطق باز است و ارزانتر تمام میشود. بسیاری از دانشجویان برای اینکه هزینه کمتری بپردازند، سختی سفر زمینی را به جان میخرند تا بتوانند در آزمون شرکت کنند.
او همچنین در پاسخ به این سوال که آیا کیفیت متفاوتی میان سنترهای کشورهای مختلف وجود دارد یا خیر، میگوید تفاوت اصلی در کیفیت ابزارها و زیرساختهاست. به عنوان مثال در ترکیه کیفیت هدفونها، سیستمهای صوتی و استاندارد بودن محیط آزمون بسیار بهتر است و به همین خاطر با وجود هزینه سنگین، ترکیه مقصد نخست بسیاری از داوطلبان است.
محاسبات مالی بههم ریخته و انصراف اجباری دانشجویان از اپلای
سالار، یکی دیگر از جوانانی است که از ماهها پیش برای شرکت در آزمون تافل در تهران برنامهریزی کرده بود تا بتواند مدارک خود را برای ددلاین زمستان دانشگاههای اروپایی ارسال کند. او نیز اکنون در بلاتکلیفی مطلقی به سر میبرد و مجبور است برای انجام یک آزمون چند ساعته به ترکیه سفر کند.
سالار با گلایه از شرایط سخت ایجاد شده میگوید همین سفر کوتاه به ترکیه هزینهای حدود ۸۰ میلیون تومان برای ما ایجاد میکند. پرداخت کردن چنین رقمی برای دانشجویانی که درآمد مستقلی ندارند و تمام پسانداز خود را صرف هزینههای ترجمه مدارک و آزاد کردن مدرک تحصیلی کردهاند، واقعا سنگین و خارج از توان است. او تاکید میکند که از چند نفر از دوستان و همدانشگاهیهای خود شنیده است که به دلیل این هزینههای غیرمنتظره، احتمالا برنامه آزمون و به تبع آن کل فرآیند اپلای خود را برای یک یا چند سال به تعویق خواهند انداخت، چرا که محاسبات مالی آنها به کلی به هم ریخته و توان تامین این مبالغ ناگهانی را ندارند.
چالش صرافیها، نوسانات ارزی و موانع ارسال کارنامه
در کنار مخارج سفر، داوطلبان با یک لایه دیگر از مشکلات روبهرو هستند؛ پرداخت هزینههای دلاری آزمون و ارسال کارنامه به دانشگاههایی که قد تحصیل در آن را دارند. با توجه به قطعی ارتباط نظام بانکی ایران با سیستمهای بینالمللی مانند ویراستاران مالی بینالمللی و کارتهای اعتباری، دانشجویان مجبورند برای ثبتنام اولیه آزمون و پرداخت هزینه ۳۰ دلاری ارسال هر ریپورت کارنامه، به صرافیهای آنلاین یا شرکتهای واسطه پرداخت ارزی مراجعه کنند. این شرکتها نرخ کارمزد بالایی دریافت میکنند و نوسانات لحطهای دلار باعث میشود هزینه نهایی برای داوطلب چند برابر حساب شود.
علاوه بر این، در صورت لغو یا تغییر زمان آزمون توسط صرافی یا موسسه برگزارکننده، فرآیند بازگشت وجه به حساب داوطلب ایرانی تقریبا غیرممکن یا ماهها زمانبر است که این موضوع سرمایه مالی داوطلبان را در هاله ابهام قرار میدهد.
بیعملی مسئولان داخلی، سکوت متولیان و خطرات انزوای علمی
تحلیلها و بررسیهای میدانی نشان میدهد که در کنار فشارهای ناشناخته و مداوم تحریمهای بینالمللی، آنچه بیش از هر چیز موجب خشم و ناامیدی جامعه دانشگاهی شده، بیتحرکی، سکوت و دست روی دست گذاشتن کامل مسئولان و نهادهای متولی داخلی است.
در حالی که انتظار میرفت مسئولان وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و سازمان امور دانشجویان با مشاهده نخستین نشانههای لغو آزمونهای بینالمللی، واکنشی سریع نشان داده و با رایزنیهای دیپلماتیک و راهاندازی مکانیزمهای جایگزین مانع از تعطیلی سنترها شوند، صرفا به تماشاگران بیتفاوت این بحران تبدیل شدهاند.
کارشناسان آموزشی بر این باورند که اگر در زمان لغو اولیه برخی آزمونها، مسئولان مربوطه اعتراض رسمی کرده و پیگیریهای حقوقی را آغاز میکردند، امروز کار به تعطیل شدن سریالی آزمونهای تافل و دولینگو در داخل کشور نمیکشید. این بیتوجهی ساختاری نه تنها موجب خروج میلیونها دلار ارز از کشور برای سفر به کشورهای همسایه میشود، بلکه عدالت آموزشی را به شدت مخدوش کرده و طبقه متوسط و دانشجویان مستعد اما کمبرخوردار را از گردونه رقابتهای علمی بینالمللی حذف میکند. تداوم این روند نتیجهای جز گسست کامل ارتباطات آکادمیک ایران با جهان و تعمیق انزوای علمی کشور در پی نخواهد داشت.
ضرورت شکل گیری کارزار دیپلماتیک و اقدامات عاجل
در چنین شرایط بحرانی، جامعه دانشگاهی، متقاضیان مهاجرت تحصیلی و فعالان مدنی بر لزوم شکلگیری یک «کارزار دیپلماتیک» و ورود مستقیم وزارت امور خارجه و وزارت علوم تاکید دارند.
گزارشهای تحلیلی حاکی از آن است که حل ریشهای این مسئله نیازمند رایزنیهای حقوقی و فعال سازی دیپلماسی آموزشی برای دریافت معافیتهای مرتبط با آزمونهای بینالمللی از نهادهای نظارتی بینالمللی مانند OFAC و همچنین مذاکره مستقیم و رسمی با موسساتی چون ETS است.
مسئولان اجرایی کشور باید بدانند که آزمونهای بینالمللی ابزار توسعه علمی کشور هستند و نباید قربانی بیتدبیری و بیبرنامگی شوند. ایجاد تسهیلات ارزی، پشتیبانی از سنترهای داخلی و پیگیری حقوقی برای بازگشت این آزمونها حداقل وظیفهای است که متولیان امر در برابر نسل جوان و تحصیلکرده بر عهده دارند.
