بررسی اثر زیست محیطی دو دهه جامجهانی/ پولسازترین جام چقدر برای زمین هزینه داشته است؟
تحریریه آوش/ جام جهانی ۲۰۲۶ در نهایت به نمادی از تناقض میان رشد اقتصادی و مسئولیت زیستمحیطی تبدیل شده و وقتی سوت پایان آخرین مسابقه زده شود این پرسش همچنان باقی است که جهان تا چه اندازه حاضر است برای سرگرمی، هیجان و سود اقتصادی، هزینههای زیستمحیطی را بپردازد.
جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶ در حال برگزاری است و از یک سو با پیشبینی درآمد ۱۳ میلیارد دلاری، احتمالا رکورددار درآمد تاریخ این مسابقات خواهد بود؛ رقمی که حدود ۷۰ درصد بیشتر از جام جهانی ۲۰۲۲ قطر است و از سوی دیگر، این رقابتها در آستانه ثبت رکورد آلایندهترین جام جهانی ادوار نیز قرار دارند. برآوردها نشان میدهد ردپای کربنی این دوره ممکن است به حدود ۹ میلیون تن دیاکسیدکربن برسد؛ رقمی که بیش از دو برابر انتشار کربن در جام جهانی ۲۰۲۲ قطر است.
فیفا در دو دهه گذشته تلاش کرده مفهوم «جام جهانی سبز» را با برنامههایی مانند کاهش مصرف آب و انرژی، توسعه حملونقل عمومی، مدیریت پسماند و بهبود استانداردهای زیستمحیطی ورزشگاهها وارد فوتبال کند. این مسیر از جام جهانی ۲۰۰۶ آلمان با طرح «گل سبز» آغاز شد؛ دورهای که ۲.۷ میلیون تن دیاکسیدکربن تولید کرد. در جام جهانی ۲۰۱۰ آفریقای جنوبی این رقم به ۲.۸ میلیون تن و در جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل به ۲.۷ میلیون تن رسید. نقطه عطف این روند، جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه بود که با اجرای نخستین «راهبرد رسمی پایداری» فیفا، ردپای کربنی جام به ۲.۲ میلیون تن کاهش یافت. اما در جام جهانی ۲۰۲۲ قطر با وجود ادعای برگزاری نخستین جام «کربنخنثی»، برآورد رسمی از افزایش آلودگی کربن به ۳.۸ میلیون تن حکایت داشت و حتی به عقیده کارشناسان کمتر از میزان واقعی ارزیابی شده بود.
ارقام مربوط به الودگیها نشان میدهد که همه اقدامات فیفا برای کاهش آلودگی در برابر گسترش ابعاد جام جهانی ۲۰۲۶ اثر چندانی نداشته است. برخلاف دورههای گذشته که ساخت ورزشگاهها مهمترین منبع انتشار کربن بود، امسال باوجود استفاده از ورزشگاههای موجود، افزایش تعداد تیمها و مسابقات، میزبانی در سه کشور و میلیونها سفر هوایی میان ۱۶ شهر میزبان، اصلیترین عوامل افزایش انتشار گازهای گلخانهای هستند.
جام جهانی ۲۰۲۶ در نهایت به نمادی از تناقض میان رشد اقتصادی و مسئولیت زیستمحیطی تبدیل شده و وقتی سوت پایان آخرین مسابقه زده شود این پرسش همچنان باقی است که جهان تا چه اندازه حاضر است برای سرگرمی، هیجان و سود اقتصادی، هزینههای زیستمحیطی را بپردازد.
