سوئیس؛ از شکلات و بیطرفی سیاسی تا ساعتهای دقیق
تحریریه آوش/ معروف است که وقتی میخواهند مثالی از کشوری در رفاه و آسایش بزنند که گویی مردمش هیچ دغدغهای جز همان مسائل پیشپا افتاده روزمره ندارند، حرف سوئیس را به میان میآورند. چرا سوییس به این موضوع شهره شده است؟ در این یادداشت کوتاه، مختصری درباره سوییس صحبت کردهایم.
سوئیس در جهان با سه چیز شناخته میشود: بیطرفی سیاسی، بانکهای مشهور و ساعتهای دقیق. گفته میشود مردم سوئیس هم به نظم، وقتشناسی، قانونمداری و احترام به حریم شخصی شناخته میشوند.
مساحت سوئیس حدود ۴۱ هزار کیلومتر مربع و جمعیتش 9میلیون نفر است. یعنی تقریباً نصف استان گیلان است. اما تأثیری که در جهان دارد خیلی بیشتر از مساحت آن است.
سوئیس در قرون وسطی مجموعهای از مناطق کوهستانی بود که برای دفاع از خودشان با هم متحد شدند. کوههای آلپ هم مثل یک دیوار طبیعی از این کشور محافظت میکردند.
اما مهمترین اتفاق در سال ۱۸۱۵ بعد از شکست ناپلئون بناپارت رخ داد که قدرتهای اروپایی در کنگره وین توافق کردند که سوئیس کشوری «بیطرف» باشد. از آن زمان سوئیس وارد جنگهای بزرگ اروپا نشد.
البته بیطرفی به معنای نداشتن ارتش نیست. سوئیس هنوز ارتش دارد و بسیاری از مردان دوره سربازی میگذرانند. راهبرد سوییس این بوده: «در جنگ هیچ طرفی را نمیگیریم، اما اگر کسی حمله کند دفاع میکنیم.»
سوئیس یک جمهوری فدرال با نظام دموکراسی مستقیم است که یعنی مردم مرتب درباره مسائل مهم کشور همهپرسی برگزار میکنند. زنان حق رأی را نسبتاً دیر و در سال ۱۹۷۱ در سوییس به دست آوردند اما امروز حضورشان در سیاست و دولت کاملاً عادی و پررنگ است.
سوئیس برخلاف بسیاری از کشورهای اروپایی انقلاب بزرگ یا جنگ داخلی فراگیری نداشته است.
سوئیس منابع طبیعی عظیمی مثل نفت و گاز ندارد و ثروتش را از طریق دههها ثبات سیاسی، قانونمداری و اعتماد عمومی ایجاد کرده است. سوئیس ثروتمند است و از بالاترین درآمدهای سرانه جهان برخوردار است.
تحصیل دولتی تا پایان دبیرستان در این کشور رایگان است و دانشگاههای دولتی هم برای شهروندان و بسیاری از دانشجوها با هزینه نسبتاً پایین در دسترساند.
از مهمترین آثار تاریخی آن میتوانیم به شهر قدیمی برن، قلعههای قرون وسطایی و صومعه تاریخی سنت گالن اشاره کنیم.
آلودگی هوا در مقایسه با بسیاری از کشورهای صنعتی در سوییس پایین است و کیفیت زندگی در رتبههای بالای جهان قرار دارد. البته هزینه زندگی هم بالاست.
شاید مهمترین راز موفقیت سوئیس این باشد که به جای تکیه بر منابع طبیعی، روی آموزش، مهارت، فناوری، ثبات سیاسی و اعتماد عمومی سرمایهگذاری کرده است.
در قرن بیستم، قوانین محرمانگی بانکی سوئیس بسیار سختگیرانه بود و بسیاری از ثروتمندان خارجی پول خودشان را در این بانکها نگهداری میکردند. اما از دهه ۲۰۱۰ به بعد، تحت فشار دولتهای دیگر، سوئیس بخش زیادی از این محرمانگی را کاهش داد.
سوئیس چهار زبان رسمی دارد: آلمانی، فرانسوی، ایتالیایی و رومانش. به همین دلیل سیاست سوئیس بیشتر بر مذاکره و توافق استوار است تا رقابت شدید سیاسی. یکی از مهمترین ویژگیهای سوئیس، نظام آموزش فنی و حرفهای است. همه قرار نیست دانشگاه بروند؛ بسیاری از جوانان از طریق کارآموزی وارد مشاغل تخصصی با درآمد خوب میشوند.
فوندو غذای معروفه سوئیسی است. شبکه حملونقل عمومی در سوییس بسیار پیشرفته است؛ قطارها، ترامواها و اتوبوسها باعث شدهاند که افراد کمتری برای رفتوآمد روزانه به خودرو شخصی وابسته باشند.
محبوبترین ورزش سوییس فوتبال است و پس از آن اسکی روی برف جایگاه ویژهای دارد. تیم ملی سوئیس حدود 13 بار در جام جهانی فوتبال حضور داشته است.
