به بهانه فرا رسیدن بلندترین شب سال، فرصتی دست میدهد تا نگاهی به تاریخچه و فلسفه شب یلدا داشته باشیم؛ شبی که ایرانیان باستان آن را نماد پایان تاریکی و تولد دوباره خورشید میدانستند و با گردهماییهای خانوادگی، آتش روشن کردن، قصهگویی و خوردن میوههای فصل جشن میگرفتند.
در انقلاب زمستانی دسامبر، هرچقدر در نیمکرهی شمالی بیشتر به سمت شمال حرکت کنید، نور خورشید چند ساعت کمتر به شما میتابد. افراد ساکن در نیمکرهی شمالی میتوانند ببینند که خورشید حتی هنگام ظهر در نقطهی بالایی از آسمان قرار ندارد.
تحریریه آوش/ ایرانیان از دیرباز یلدا را با خواندن متون کهن، خیام، فردوسی و سعدی و حافظ سپری کردهاند زیرا که نمادی است از اهمیت تعقل و اندیشه در میان ایرانیان. در این ویدیو به این پرسش پاسخ دادیم که کدامیک از مولفههای سفره یلدا تاریخچهای تازهتر دارند و سپس نو آورانه شعری از حافظ و سعدی را خواندیم.
شب یلدا، بلندترین شب سال، تنها یک رویداد تقویمی نیست؛ بلکه آیینی ریشهدار در فرهنگ ایرانی است که قرنهاست با دورهمی، قصه، شعر و خوراکیهای خاص معنا پیدا میکند. در این میان، خوراکیهای شب یلدا نقشی فراتر از پذیرایی ساده دارند و هرکدام حامل نمادها، باورها و فلسفهای برگرفته از طبیعت و زندگی گذشتگان هستند.
یلدا در جوهره خود، تمرین «باهمبودن» است؛ تمرینی که در شرایط امروز، بیش از هر زمان دیگری به آن نیاز داریم. جامعهای که با افزایش شکافهای اجتماعی، فرسایش اعتماد عمومی و کاهش شادی جمعی مواجه است، بدون بازسازی پیوندهای انسانی و تقویت همدلی، قادر به عبور ایمن از بحرانها نخواهد بود.
سفیر هند در ایران نیز به مناسبت شب یلدا با خواندن اشعاری از حافظ شیرازی، این جشن باستانی ایرانی را تبریک گفت.
سفیر ژاپن در ایران همزمان با فرا رسیدن شب یلدا، با انتشار پیامی و قرائت ابیاتی از دیوان حافظ، این آیین کهن ایرانی را گرامی داشت.
با نزدیک شدن به شب یلدا، طولانیترین شب سال، خانوادههای ایرانی طبق سنت دیرینه خود سفرهای رنگین از میوهها، تنقلات و غذاهای متنوع پهن میکنند. با این حال، کارشناسان تغذیه و منابع پزشکی تأکید دارند که انتخاب هوشمندانه خوراکیها در این شب میتواند نقش مهمی در حفظ سلامت، پیشگیری از اضافهوزن و کاهش مشکلات گوارشی داشته باشد.
شب یلدا، در حافظه تاریخی ایرانیان، صرفاً یک مناسبت آیینی یا یک جشن فصلی نیست؛ بلکه نماد پایداری اجتماعی و ترجمان فرهنگی امید در مواجهه با تاریکیهای ممتد است.
بررسیها نشان میدهد هزینه یک سبد ساده برای یلدا مثل آجیل اقتصادی، میوههای پایه و شیرینی برابر با یکسوم تا نصف حداقل حقوق ماهانه یک کارگر است
