پژواک یک شهادت در جهان؛ بازخوانی واکنش دولتها و شخصیتهای جهانی(بخش اول)
تحریریه آوش/ شهادت آیتالله سیدعلی خامنهای، پس از نزدیک به چهار دهه رهبری جمهوری اسلامی ایران، به یکی از پرواکنشترین رخدادهای سیاسی و دیپلماتیک سالهای اخیر تبدیل شد؛ حادثهای که دهها دولت، مقام رسمی، احزاب، جریانهای سیاسی و شخصیتهای مذهبی را به واکنش واداشت
شهادت یک رهبر سیاسی و مذهبی، فقط پایان زندگی یک فرد نیست؛ گاهی آغاز موجی از واکنشهاست که از پایتختهای سیاسی جهان تا مراکز مذهبی و افکار عمومی امتداد پیدا میکند. شهادت آیتالله سیدعلی خامنهای، پس از نزدیک به چهار دهه رهبری جمهوری اسلامی ایران، به یکی از پرواکنشترین رخدادهای سیاسی و دیپلماتیک سالهای اخیر تبدیل شد؛ حادثهای که دهها دولت، مقام رسمی، احزاب، جریانهای سیاسی و شخصیتهای مذهبی را به واکنش واداشت.در ساعات نخست پس از انتشار خبر، پیامهای تسلیت و محکومیت از نقاط مختلف جهان منتشر شد. بسیاری از کشورها، صرفنظر از روابط سیاسیشان با ایران، این اقدام را نقض آشکار حقوق بینالملل، اصل حاکمیت دولتها و منشور سازمان ملل دانستند.در آسیا، چین از نخستین کشورهایی بود که این اقدام را به شدت محکوم کرد. وانگ یی، وزیر امور خارجه این کشور، ترور رهبر یک کشور مستقل را اقدامی مغایر با قوانین بینالمللی و تلاش برای تغییر رژیم از طریق زور توصیف کرد. روسیه نیز موضعی مشابه گرفت. ولادیمیر پوتین ضمن تسلیت به مردم و دولت ایران، این اقدام را «قتلی بیرحمانه» و نقض آشکار اصول اخلاقی و قوانین بینالمللی خواند و تأکید کرد که آیتالله خامنهای در روسیه به عنوان دولتمردی شناخته میشود که سهم مهمی در رساندن روابط تهران و مسکو به سطح مشارکت راهبردی داشت.
در منطقه، ترکیه، پاکستان، عراق، جمهوری آذربایجان، تاجیکستان و بنگلادش نیز با انتشار پیامهایی رسمی، این حادثه را محکوم کردند. رجب طیب اردوغان اعلام کرد که از این خبر عمیقاً متأثر شده و ترکیه تلاشهای دیپلماتیک خود برای بازگرداندن صلح و ثبات منطقه را ادامه خواهد داد. شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، خود را شریک اندوه ملت ایران دانست و امامعلی رحمان، رئیسجمهور تاجیکستان، این حادثه را ضایعهای بزرگ برای ایران توصیف کرد.عراق سه روز عزای عمومی اعلام کرد. در این کشور، علاوه بر دولت، بسیاری از رهبران شیعه نیز پیامهای جداگانهای منتشر کردند. مقتدی صدر، سید عمار حکیم و دیگر شخصیتهای سیاسی و مذهبی عراق، این رخداد را به مردم ایران و جهان اسلام تسلیت گفتند و از نقش آیتالله خامنهای در تحولات منطقه سخن گفتند. نیچروان بارزانی، رئیس اقلیم کردستان عراق نیز ضمن ابراز همدردی، او را علاوه بر رهبر ایران، یکی از چهرههای برجسته مذهبی جهان اسلام توصیف کرد.در جنوب شرق آسیا، انور ابراهیم، نخستوزیر مالزی، این اقدام را محکوم کرد. وزیر امور خارجه بنگلادش نیز آن را مغایر با هنجارها و قوانین بینالمللی دانست. در شرق آسیا، کره شمالی حمله مشترک آمریکا و اسرائیل را «تهاجمی غیرقانونی» و «اقدامی شرمآور» خواند.
در آمریکای لاتین نیز واکنشها قابل توجه بود. رئیسجمهور کوبا، میگل دیاز کانل، در پیامی رسمی، این حادثه را نقض آشکار ارزشهای انسانی و قوانین بینالمللی دانست و آن را به مردم و دولت ایران تسلیت گفت. رئیسجمهور بلاروس، الکساندر لوکاشنکو، نیز این اقدام را خیانتی بزرگ توصیف کرد.
واکنشها تنها به دولتها محدود نماند. شورای مسلمانان شیعه استرالیا این حادثه را ضایعهای بزرگ برای جامعه مسلمانان جهان توصیف کرد و اعلام کرد که این اتفاق، اندوه مسلمانانی را که همزمان شاهد بحران انسانی غزه هستند، دوچندان کرده است.
گروهها و جریانهای مقاومت منطقه نیز بیانیههای جداگانهای صادر کردند. حماس، آیتالله خامنهای را از مهمترین حامیان سیاسی، دیپلماتیک و راهبردی آرمان فلسطین توصیف کرد. حزبالله لبنان این اقدام را جنایتی بزرگ دانست و انصارالله یمن نیز آن را نقض آشکار تمامی قوانین و هنجارهای بینالمللی خواند و با مردم ایران ابراز همدردی کرد.حتی در هند نیز حزب اصلی مخالف دولت، حمله نظامی آمریکا و اسرائیل را محکوم و اعلام کرد که ترور هدفمند رهبر یک کشور، بدون اعلام رسمی جنگ، اقدامی غیرقابل پذیرش است.
بیتردید، شهادت آیتالله خامنهای، آغازگر تحولاتی در منطقه و جهان شد که ابعاد و گستردگی آن هنوز مشخص نیست و مواردی که برشمرده شد فقط بخشی از واکنشها به شهادت او به عنوان یکی تاریخیترین شخصیتهای جهان در قرن 21 است.
