انتشار «آوای نام‌ها از ایران‌زمین؛ فرهنگ نام‌ها» پژوهش و نگارش پری زنگنه

«آوای نام‌ها از ایران‌زمین؛ فرهنگ نام‌ها» پژوهش و نگارش پری زنگنه منتشر شد.

«پریرخ شاه‌یلانی» با نام هنری «پری زنگنه» موزیسین ایرانی در سبک اُپراست که او را در ایران بیشتر با اجرای آثار فولکلور در قالب آلبوم یا کنسرت‌های مخصوص بانوان می‌شناسیم. این هنرمند در کتاب «آوای نام‌ها از ایران‌زمین» به فرهنگ نام‌های ایرانی پرداخته است.

او در بخشی از مقدمه این کتاب ۵۳۰ صفحه‌ای که با قیمت ۲ میلیون تومان در فرهنگ «نشر نو» منتشر شده، آورده است: «همه‌چیز را در جهان با نامش می‌شناسیم و هر چیز را در زندگی با نامش به یاد می‌آوریم. یادها با نام‌ها همراه‌اند؛ مادر، وطن، شهرمان، مادربزرگ، باغ، دوست؛ جهان پر از هیاهوی نام‌هاست و چه حکایت پرنامی است زندگی!»

او همچنین نوشته است: «آداب نامگذاری بین‌ اقوام مختلف، متفاوت است. مثلا سرخ‌پوست‌های بومی قدیمی نام کودک را بلافاصله بعد از تولد انتخاب نمی‌کردند، بلکه منتظر می‌شدند کودک در طول زندگانی‌اش کاری خاص انجام دهد؛ مثلا حیوان خاصی را شکار کند، درخت خاصی را پیدا کند و به‌طور کلی مبتکر کاری باشد یا اینکه صفت خاصی از خود بروز دهد؛ آن‌وقت بر اساس آن نامگذاری می‌کردند. در میان اعراب نیز گرچه هرکس اسمی داشته ولی فرد را به کُنیه‌ها می‌نامیدند، مانند: ابوالقاسم (پدر قاسم)، ابن‌علی (پسر علی)، ام‌کلثوم (مادر کلثوم)، بنت حسن(دختر حسن) و... همچنین علاوه بر این طرز نامیدن، به جای نام خانوادگی (شهرت) نام پدر یا پدربزرگ یا هر دو را به دنبال نام می‌آورند، مثلا کسی نامش احسان باشد و نام پدر یا پدربزرگش عبدالحمید او را بانام احسان عبدالحمید می‌شناسند.

به پای دلدادگان قوم و تبار می‌نشینیم و می‌شنویم که ایرانیان از زمان‌های دور، آیین‌های ویژه‌ای را برای نام نهادن نوزاد برگزار می‌کردند.

از آغاز بر این باور بوده‌ایم که با مراجعه به بیان مردم و آنچه بر زبانشان جاری است از چگونگی انتخاب نام برای نوزادان در سرزمین‌مان آگاه شویم و روایتی بیابیم از راه‌و رسمشان در سنت دیرپای نامگذاری. در بررسی آداب و معتقدات مناطق مختلف ایران به رسوم و سلیقه‌ها مشابهی، ناشی از یک طرز فکر انسانی بر می‌خوریم که همگی حاکی از تشابه و همبستگی فرهنگی اقوام ایرانی است. برای مثال انتخاب نام از میان نام‌های عزیزان از دست‌رفته و قهرمانان و بزرگان ملی و دینی و اسطوره‌ای در هر گروه و ناحیه در ارجحیت قرار دارد. همچنین رسم‌های مربوط به دفعِ «آل» زنان تازه‌زا که ممکن است، بر اثر عدم رعایت بهداشت و تحولات جسمی و روحی دوران زایمان و بعد از آن دچار عارضه‌های مختلفی گردند. در گذشته، به علت نداشتن آگاهی، این عوارض را ناشی از وجود موجودی مرهوم و خیالی پنداشته، در مواردی که مادر یا نوزاد تلف می‌شد، بنابر معتقدات محلی به روش‌های گوناگون در صدد چاره و دفع آن بر می‌آمدند که در بخش‌های مربوط، ملاحظه خواهید فرمود. عوامل اقلیمی مانند عوامل فرهنگی یا اجتماعی در نامگذاری نوزدان تأثیر دارد، چنانکه در شمال ایران نام‌هایی زیبا چون آلاله، گلبانو و گل‌آقا به‌گوش می‌رسد و در دشت‌ها و صحراهای گرم جنوب به نام‌هایی چون بادبه‌دست و بَحرپیما، خورشید و جَبْریّه و نام‌هایی از این دست که نمودار تأثیر طبیعت در زندگی انسان است، بر می‌خوریم. همچنین در مناطق کوچ‌نشین، نام‌هایی به‌ سان آساره(ستاره) و چمنْ‌گل می‌یابیم و در کویر که گل به سختی می‌روید دختری را به‌نام گلِ حسرت می‌شناسیم که همگی حکایت از تأثیر اقلیم در فرهنگ رفتاری و گفتاری سخت‌کوشان میهنمان دارد.»

زنگنه با اشاره به اینکه این کتاب حاصل پژوهش هفت‌ساله است، عنوان کرده است: «من با اصرار، نام‌های خوشایند همه مردم ایران و از آن میان، اقلیت‌های مذهبی و قومیت‌ها و گویش‌های گوناگون را یک‌جا و در کنار هم عرضه می‌دارم؛ چون باور دارم ویژگی‌هایی اقلیمی و فرهنگی هر یک در نام‌هایشان منعکس است. 

آسان نبوده‌ است گردآوری، بررسی و رده‌بندی هزاران نام با یکدیگر و ایجاد هماهنگی بین نظریات مختلف برای انتخاب و گزینش‌ بهترین آن‌ها و همچنین دستیابی به روایت‌های مختلف آداب نامگذاری از گفته‌های مردم و تدوین پیشینه تاریخی و تلخیص آن‌ها، که کاری بس ظریف و در خور حوصله بوده است.»

در توضیح ناشر برای چاپ این کتاب نیز آمده است: «چاپ‌های اول تا سیزدهم کتاب «آوای نام‌ها از ایران‌زمین» را انتشارات کتابسرا به مدیریت زنده‌یاد صادق سمیعی منتشر کرده است. متأسفانه پس از درگذشت آن زنده‌یاد، شرکت کتابسرا منحل شد و در نتیجه مؤلف محترم سرکار خانم پری زنگنه انتشار آوای نام‌ها را به نشر نو سپردند که به‌زودی با ویرایش و صفحه‌آرایی جدید عرضه می‌شود.»