«نقشه راه پزشکیان» برای گرهگشایی از مشکلات بازنشستگان
پیام مسعود پزشکیان به مناسبت «روز خانواده و تکریم بازنشستگان» را میتوان فراتر از یک پیام تبریک معمولی دانست؛ متنی که در آن از حفظ منزلت سالمندان، بهبود خدمات رفاهی و درمانی، حمایت از جوانان، تسهیل ازدواج و تقویت نهاد خانواده به عنوان اولویتهای دولت یاد شده است.
آرمان امروز در گزارشی نوشت:
پیام مسعود پزشکیان به مناسبت «روز خانواده و تکریم بازنشستگان» را میتوان فراتر از یک پیام تبریک معمولی دانست؛ متنی که در آن از حفظ منزلت سالمندان، بهبود خدمات رفاهی و درمانی، حمایت از جوانان، تسهیل ازدواج و تقویت نهاد خانواده به عنوان اولویتهای دولت یاد شده است. اما در شرایطی که بخش قابل توجهی از بازنشستگان با مشکلات معیشتی، هزینههای درمان و کاهش قدرت خرید دستوپنجه نرم میکنند، این پرسش مطرح میشود که فاصله میان این نقشه راه و واقعیتهای زندگی روزمره چقدر است و دولت برای پر کردن این شکاف چه مسیری را باید طی کند؟
بازنشستگان؛ سرمایههای انسانی یا قربانیان تورم؟
در نگاه رسمی، بازنشستگان «گنجینه تجربه» و ستونهای توسعه کشور معرفی میشوند؛ تعبیری که در پیام رئیسجمهور نیز بارها بر آن تأکید شده است. اما واقعیت میدانی نشان میدهد بسیاری از این سرمایههای انسانی، امروز بیش از هر زمان دیگری دغدغه تأمین هزینههای زندگی را دارند. افزایش مداوم قیمت کالاهای اساسی، رشد هزینههای درمان، اجاره مسکن و خدمات، موجب شده است که مستمری بسیاری از بازنشستگان پاسخگوی نیازهای اولیه نباشد. در سالهای اخیر بارها تجمعهای صنفی بازنشستگان در شهرهای مختلف با محوریت اجرای کامل همسانسازی حقوق، پرداخت مطالبات و بهبود خدمات درمانی برگزار شده است؛ موضوعی که نشان میدهد فاصله قابل توجهی میان انتظارات این قشر و امکانات موجود وجود دارد. در حوزه سلامت نیز شرایط چندان مطلوب نیست. بسیاری از بازنشستگان از هزینههای بالای دارو، محدودیت پوشش بیمههای تکمیلی و طولانی بودن روند دریافت خدمات درمانی گلایه دارند. برای فردی که بخش عمده درآمدش صرف درمان بیماریهای مزمن یا هزینههای پزشکی میشود، وعده بهبود خدمات رفاهی تنها زمانی معنا پیدا میکند که در عمل به کاهش هزینههای واقعی زندگی منجر شود. از سوی دیگر، افزایش امید به زندگی باعث شده جمعیت سالمندان کشور رو به رشد باشد و این موضوع فشار بیشتری بر صندوقهای بازنشستگی و نظام تأمین اجتماعی وارد کند. کارشناسان معتقدند بدون اصلاح ساختار مالی این صندوقها، اجرای سیاستهای حمایتی پایدار با چالشهای جدی روبهرو خواهد شد.
تأکید بر خانواده، جوانان و کرامت سالمندان
در پیام رئیسجمهور، سه محور اصلی به چشم میخورد؛ تکریم بازنشستگان، حمایت از خانواده و توجه به نسل جوان. این سه محور در واقع اجزای یک زنجیره بههمپیوسته هستند که موفقیت هر کدام به دیگری وابسته است. پزشکیان با تأکید بر اینکه دولت خود را موظف به بهبود شرایط رفاهی، درمانی و معیشتی بازنشستگان میداند، تلاش کرده است رویکردی مبتنی بر حفظ کرامت سالمندان را ترسیم کند. این نگاه در صورت اجرا میتواند از پرداخت صرف مستمری فراتر رفته و به توسعه خدمات سلامت، افزایش مشارکت اجتماعی سالمندان و استفاده از تجربیات آنان در حوزههای مختلف منجر شود. در کنار این موضوع، حمایت از ازدواج جوانان و تشویق به فرزندآوری نیز به عنوان بخشی از سیاستهای تقویت خانواده مطرح شده است. با این حال، بسیاری از کارشناسان معتقدند جوانان بیش از هر چیز به ثبات اقتصادی، اشتغال پایدار، مسکن قابل دسترس و امنیت شغلی نیاز دارند. بدون حل این مسائل، سیاستهای تشویقی به تنهایی نمیتواند روند کاهش ازدواج یا افت نرخ باروری را متوقف کند.
از منظر اجتماعی نیز خانواده زمانی میتواند نقش کانون آرامش را ایفا کند که فشارهای اقتصادی بر اعضای آن کاهش یابد. در بسیاری از خانوادههای ایرانی، بازنشستگان نه تنها هزینههای خود بلکه بخشی از مخارج فرزندان و نوهها را نیز تأمین میکنند و همین موضوع فشار مضاعفی بر معیشت آنان وارد کرده است.
از وعده تا اجرا؛ مسیر دشوار تحقق مطالبات
اگرچه تأکید بر تکریم بازنشستگان و حمایت از خانواده اقدامی مثبت و ضروری است، اما اجرای این اهداف نیازمند برنامهریزی دقیق، منابع مالی پایدار و اصلاحات ساختاری است. تجربه سالهای گذشته نشان داده که بسیاری از وعدههای حمایتی به دلیل محدودیتهای بودجهای یا مشکلات اجرایی، به طور کامل محقق نشدهاند. کارشناسان بر این باورند که برای بهبود واقعی وضعیت بازنشستگان، تنها افزایش سالانه حقوق کافی نیست. همسانسازی مؤثر مستمریها، کنترل نرخ تورم، تقویت بیمههای درمانی، توسعه خدمات مراقبتی سالمندان و ایجاد بسترهای مشارکت اجتماعی از جمله اقداماتی است که میتواند کیفیت زندگی این قشر را ارتقا دهد.
در حوزه خانواده نیز سیاستگذاری باید فراتر از ارائه تسهیلات مقطعی باشد. ایجاد فرصتهای شغلی، کنترل قیمت مسکن، کاهش هزینههای آموزش و درمان و حمایت از زنان و جوانان میتواند زمینهساز تقویت بنیان خانواده و تحقق اهداف جمعیتی کشور شود.
پیام رئیسجمهور در واقع تصویری از یک جامعه مطلوب را ترسیم میکند؛ جامعهای که در آن سالمندان با عزت زندگی میکنند، جوانان با امید آینده خود را میسازند و خانواده محور اصلی همبستگی اجتماعی است. اما تحقق این تصویر، بیش از هر چیز به اجرای سیاستهای اقتصادی کارآمد و ایجاد اعتماد عمومی وابسته است. در نهایت، آنچه بازنشستگان امروز انتظار دارند، تنها شنیدن واژههایی مانند «تکریم» و «منزلت» نیست، بلکه مشاهده آثار ملموس این احترام در سفره زندگی، دفترچه بیمه، خدمات درمانی و امنیت معیشتی خود است. اگر دولت بتواند میان شعارهای حمایتی و اقدامات عملی پلی مستحکم ایجاد کند، نقشه راه ترسیمشده میتواند به فرصتی برای بهبود وضعیت میلیونها خانواده ایرانی تبدیل شود؛ در غیر این صورت، فاصله میان وعده و واقعیت همچنان یکی از مهمترین چالشهای حوزه رفاه و تأمین اجتماعی کشور باقی خواهد ماند.
