آزادسازی ذخایر استراتژیک نفت بدون افزایش تولید، تاثیر چندانی بر کاهش قیمت ندارد

پس از آن‌که نفت در بازارهای جهانی بر اثر تجاوزهای آمریکا و رژیم صهیونیستی به خاک کشورمان و پاسخ‌های کوبنده نیروهای نظامی ما، رکوردهای بی‌سابقه‌ای تا حد ۱۱۵دلار را ثبت کرد، اظهارات ترامپ مبنی بر اسکورت نفتکش‌ها و کشتی‌های حامل نفت از یک سو و آزادسازی ذخایر استراتژیک نفت آمریکا، آلمان، ژاپن و ایتالیا موجب شد قیمت نفت دچار ریزش شده و تا کانال ۹۰ بازگردد. اما امروز نفت برنت مجددا شاهد روند صعودی بود و مرز ۱۰۱ دلار را درنوردید. 
اکنون سوال بزرگ پیش‌روی ناظرین بازار این است: چرا قیمت نفت علی‌رغم ادعاهای ترامپ و ازادسازی ذخایر استراتژیک نفتی کشورهای مختلف مجددا افزایش یافت؟ 
 

ذخایر استراتژیک بدون امکان جایگزین مانده‌اند

هادی موسوی، کارشناس نفت و انرژی در گفت‌وگو با آوش می‌گوید: «ذخایر استراتژیک زمانی می‌توانند قیمت را کنترل کنند که جریان عادی تولید نفت برقرار باشد و امکان پر کردن مجدد آن‌ها وجود داشته باشد؛ اما اکنون وضعیت تولید نفت عادی نیست و این نفتی که از ذخایر استراتژیک خارج می‌شود، نه مازاد عرضه ایجاد می‌کند، که تنها جای خالی بخش کوچکی از نفت غایب را پر می‌کند و بنابراین روند افزایش قیمت نفت همچنان ادامه خواهد داشت.» 

به گفته این کارشناس نفت و انرژی در تاریخ ۲۰ اسفند ۱۴۰۴، آژانس بین‌المللی انرژی در اقدامی بی‌سابقه اعلام کرد ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر استراتژیک کشورهای عضو را روانه بازار خواهد کرد. 

هدف این مداخله که بزرگترین اقدام در تاریخ این نهاد محسوب می‌شود، مهار قیمت‌ها پس از جهش نفت به بیش از ۹۰ دلار در پی بسته شدن تنگه هرمز بود اما نتیجه آنچه انتظار می‌رفت، رقم نخورد. بازار نه تنها آرام نشد، که قیمت نفت بار دیگر از مرز ۱۰۰ دلار عبور کرد و واکنش معامله‌گران به این بمباران نفتی، منفی و همراه با بی‌اعتمادی بود. 

هادی موسوی در ادامه می‌افزاید: «برای درک این تتاقض، باید به ماهیت ذخایر استراتژیک و شرایط کنونی در تنگه هرمز توجه کرد.» 
به عقیده او «ذخایر استراتژیک زمانی می‌توانند قیمت را کنترل کنند که جریان عادی تولید نفت برقرار باشد و امکان پر کردن مجدد آن‌ها وجود داشته باشد. اما اکنون، تنگه هرمز که روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت معادل ۲۰ تا ۲۵ درصد مصرف جهانی از آن عبور می‌کرد، عملاً به روی حمل و نقل جهانی و جریان نفت بسته شده است.» 

ریسک بیمه پیش روی شرکت‌های حمل و نقل انرژی 

موسوی درباره ریسک‌های حمل و نقل در شرایط فعلی می‌گوید: «شرکت‌های حمل‌ونقل حاضر به ریسک عبور نیستند، هزینه بیمه به شدت افزایش یافته و روز به روز قیمت نفت رو به فزونی است. بر اساس داده‌های جهانی، تردد نفتکش‌ها از این تنگه به چهار کشتی در روز کاهش یافته، در حالی که پیش از بحران به طور متوسط ۲۴ کشتی بود. براساس برآورد مووسه مکنزی روزانه حدود ۱۵ تا ۲۰ میلیون بشکه نفت از بازار جهانی خارج شده است.» 

او درباره بازگشت سطح تولید نفت به میزان پیش از جنگ می‌افزاید: «نکته مهم دیگری که در تحلیل‌های سطحی نادیده گرفته می‌شود، تفاوت اساسی بین کاهش و افزایش تولید است. کاهش صادرات در منطقه خلیج فارس یک اقدام فوری و لحظه‌ای است؛ کشورهای حاشیه‌نشین می‌توانند با یک فرمان، صادرات را متوقف کنند. اما برگرداندن تولید به نقطه قبل، به ویژه پس از تعطیلی چاه‌ها یا آسیب‌های عملیاتی، هفته‌ها و حتی ماه‌ها زمان می‌برد. این یعنی حتی اگر فردا تنگه باز شود، نفت منطقه به این زودی به سطح قبل بازنمی‌گردد. در نتیجه، نفتی که از ذخایر استراتژیک خارج می‌شود، نه مازاد عرضه ایجاد می‌کند، که تنها جای خالی بخش کوچکی از نفت غایب را پر می‌کند.» 

موسوی وضعیت ذخایر استراتژیک نفت و کاربرد آن‌ها را این چنین توضیح می‌دهد: «مساله دیگر، تحلیل رفتن خود این ذخایر است. ذخایر استراتژیک آمریکا با این آزادسازی به پایین‌ترین سطح از سال ۱۹۸۲ می‌رسد. پر کردن مجدد این ذخایر وقتی ممکن است که نفت منطقه به مدار بازگردد، که فعلاً چشم‌اندازی برای آن دیده نمی‌شود. تحلیلگران مؤسسه اس‌اندپی گلوبال هشدار داده‌اند که ذخایر استراتژیک برای شرایط اضطراری کوتاه‌مدت طراحی شده‌اند، نه جایگزینی یک بحران ساختاری بلندمدت. فاتح بیرول، مدیر آژانس بین‌المللی انرژی، نیز صریحاً اعلام کرده برای بازگشت به جریان پایدار نفت، مهم‌ترین چیز از سرگیری عبور از تنگه هرمز است.» 

او در پایان خاطرنشان می‌کند: «در چنین شرایطی، آزادسازی ذخایر استراتژیک مانند تزریق خون به بیماری است که شریان اصلی‌اش قطع شده؛ چند روزی او را زنده نگه می‌دارد، اما جلوی مرگ قریب‌الوقوع را نمی‌گیرد. طبق پیش‌بینی‌ها اگر اختلال در تنگه هرمز پنج هفته ادامه یابد، قیمت هر بشکه نفت می‌تواند تا ۱۰۰ دلار بالا برود. اکنون که این پیش‌بینی محقق شده، به نظر می‌رسد راه‌حل واقعی نه در مخازن ذخیره، که در بازگشایی این آبراه حیاتی نهفته است. تا آن زمان، هر مقدار نفت که از ذخایر استراتژیک آزاد شود، تنها یک مسکن موقت خواهد بود، نه پاسخی به بحران ساختاری پیش رو.»