پاییز بی‌سپر؛ اوج‌گیری آنفلوآنزا زیر سایه کمبود واکسن!
تحریریه آوش/علی ترابی، مدیر انجمن ویروس‌شناسی به آوش می‌گوید: «با وجودی که زمان طلایی تزریق واکسن آنفلوآنزا گذشته ولی با این حال هر زمان که افراد به واکسن دسترسی پیدا کردند از آن استفاده کنند»
نسترن فرخه/ فصل سرما برای ما ایرانی‌ها با سرماخودگی و ابتلا به ویروس‌ها گره خورده است. موضوعی که هر سال از ماه‌ها قبل قابل پیشگیری است ولی با تکرار دوباره همان مشکلات در سال جدید رو به رو می‌شویم.
شهریورماه امسال، بسیاری از رسانه‌ها از نبود واکسن آنفلوآنزا در داروخانه‌ها و مراکز بهداشتی گلایه داشتند. برای مثال، خبرگزاری ایرنا در گزارشی نوشته بود: هم‌زمان با آغاز زمان طلایی واکسیناسیون، واکسن آنفلوآنزا هنوز به شکل گسترده در داروخانه‌ها و شبکه بهداشت در دسترس نیست؛ مسئولان از تلاش برای تأمین واکسن می‌گویند، اما مشخص نیست چه زمانی و با چه سازوکاری این واکسن به دست مردم می‌رسد.
این روزها و هم‌زمان با ورود به فصل پاییز، خبرها از افزایش موارد ابتلا به آنفلوآنزا حکایت دارند. در همین زمینه، خبرگزاری ایرنا نوشته است: شیوع آنفلوآنزا در کشور وارد مرحله تازه‌ای شده است؛ در حالی که بسیاری تصور می‌کردند آنفلوآنزا مانند سال‌های گذشته موجی خفیف و گذرا خواهد داشت، آمارهای رسمی از وضعیت دیگری حکایت دارد؛ شیوع آنفلوآنزا در کشور وارد مرحله تازه‌ای شده و کودکان بیش از نیمی از مبتلایان را تشکیل می‌دهند.
الگوی شیوع امسال متفاوت از سال قبل
علی ترابی، مدیر انجمن ویروس‌شناسی، با اشاره به گردش هم‌زمان ویروس آنفلوآنزا و کووید ۱۹ در کشور برای آوش توضیح می‌دهد:«: در حال حاضر هر دو ویروس در جامعه در گردش هستند و آزمایشگاه‌ها نیز در بررسی نمونه‌های بیماران بستری و سرپایی، موارد مثبت ابتلا به هر دو بیماری را شناسایی می‌کنند. در حال حاضر هم آنفلوآنزا در منطقه وجود دارد و هم کووید ۱۹. آزمایشگاه‌ها در بررسی نمونه‌های بیماران بستری و همچنین نمونه‌های مربوط به بیماران سرپایی، موارد مثبت ابتلا به هر دو بیماری را شناسایی می‌کنند».
این ویروس شناس در ادامه توضیح می‌دهد:«در زمینه تیپ‌های شایع ویروس آنفلوآنزا و علائمی که ایجاد می‌کنند، باید گفت امسال الگوی شیوع این ویروس تا حدودی متفاوت از سال‌های گذشته بوده است. در حال حاضر تیپ B ویروس آنفلوآنزا شیوع بیشتری دارد؛ موضوعی که در سال‌های گذشته معمول نبوده و برخلاف الگوی رایج سال‌های قبل است، چراکه معمولاً تیپ A شیوع بیشتری داشت. امسال در مقاطع زیادی از سال، تیپ B ویروس آنفلوآنزا شایع بوده و اکنون همین الگو ادامه دارد».
علائم گوارشی برای ویروس کرونا است
ترابی در مورد ویروس کرونا می‌گوید:«از طرف دیگر، ویروس کرونا، یعنی SARS-CoV-2 که عامل بیماری کووید ۱۹ است، همچنان در قالب سویه امیکرون در گردش است. البته از سویه امیکرون نیز زیرسویه‌های متعددی گزارش می‌شود و گردش هر یک از این زیرسویه‌ها در کشورهای مختلف و مناطق گوناگون می‌تواند متفاوت باشد. در این میان، برخی از موارد ابتلا با علائم گوارشی همراه هستند. به نظر می‌رسد بخش عمده موارد گوارشی که در حال حاضر مشاهده می‌کنیم، احتمالاً به کووید ۱۹ مربوط باشد».
این متخصص اضافه می‌کند:«البته نوع علائمی که افراد تجربه می‌کنند، به شرایط خود بیمار نیز بستگی دارد. وضعیت سیستم ایمنی، سبک زندگی و عادات غذایی از جمله عواملی هستند که می‌توانند در بروز علائم تأثیرگذار باشند. به همین دلیل ممکن است یک فرد علائم گوارشی داشته باشد، اما فرد دیگری با ابتلا به همان بیماری، علائم متفاوتی را تجربه کند. در کنار همه این موارد، نکته مهم رعایت مراقبت‌های بهداشتی از سوی مردم است؛ به‌ویژه جمعیت‌های آسیب‌پذیر مانند سالمندان، افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای و کودکان باید مراقبت‌های بیشتری داشته باشند. با توجه به تغییرات آب‌وهوایی در این روزها، لازم است این مراقبت‌ها جدی‌تر دنبال شود. استفاده از ماسک در صورت نیاز، به‌خصوص در مراکز تجمعی و فضاهای شلوغ، اهمیت دارد. شست‌وشوی دست‌ها نیز یکی از موضوعات بسیار مهمی است که باید مورد توجه قرار گیرد. هم کودکان باید در این زمینه آموزش ببینند و هم بزرگسالان به شست‌وشوی منظم دست‌های خود توجه کنند. همچنین هنگام عطسه و سرفه باید نکات بهداشتی رعایت شود تا از انتشار عوامل بیماری‌زا و آلوده شدن سطوح و محیط اطراف جلوگیری شود. این موارد از مهم‌ترین نکاتی هستند که باید در نظر گرفته شوند؛ چه با سویه‌هایی مواجه باشیم که علائم گوارشی ایجاد می‌کنند و چه سویه‌هایی که چنین علائمی ندارند».
نبود واکسن در شیوع تاثیر داشت
مدیر انجمن ویروس شناسی ایران توضیح می‌دهد:«در عین حال، ویروس‌های دیگری نیز در جامعه در گردش هستند که می‌توانند علائم گوارشی ایجاد کنند. برای مثال، آدنوویروس‌ها علاوه بر عفونت‌های تنفسی، می‌توانند عفونت‌های گوارشی نیز ایجاد کنند.
اما از آنجا که آزمایش این ویروس‌ها جزو آزمایش‌های روتین تشخیص آزمایشگاهی نیست، ممکن است موارد ابتلا به آنها به‌طور مشخص شناسایی نشود. بنابراین احتمال گردش ویروس‌های دیگر در جامعه همچنان وجود دارد که شناسایی و پایش آنها به بررسی‌های تخصصی و برنامه‌های مراقبتی خاص خود نیاز دارد. در نهایت، همه این موارد به رفتار خود ما و رعایت مراقبت‌های پیشگیرانه بازمی‌گردد. مردم باید اقدامات لازم برای پیشگیری از انتقال بیماری‌ها را جدی بگیرند».
این متخصص ویروس‌شناسی در ادامه، درباره تفاوت علائم آنفلوآنزا، کووید ۱۹ و سایر عفونت‌های ویروسی تنفسی توضیح می‌دهد: «علائم این بیماری‌ها ممکن است در برخی موارد شبیه یکدیگر باشد، اما از نظر سرعت بروز و شدت علائم تفاوت‌هایی میان آنها وجود دارد.
معمولاً در بیماری آنفلوآنزا، افراد با سرعت بیشتری دچار علائم می‌شوند؛ به‌طوری‌که تب، به‌ویژه تب بالا، دردهای عضلانی و بدن‌درد، سرفه و گلودرد در مدت کوتاهی بروز پیدا می‌کنند. در واقع، سرعت ظهور علائم در آنفلوآنزا بیشتر است و ممکن است فرد ظرف یک روز علائم شدید بیماری را تجربه کند. اما در کووید ۱۹ و برخی بیماری‌های همراه با علائم گوارشی، ممکن است مدت‌زمان بیشتری طول بکشد تا علائم به شکل حاد بروز پیدا کنند و برای بیمار آزاردهنده شوند. این موضوع یکی از تفاوت‌هایی است که معمولاً می‌توان میان آنفلوآنزا، کووید ۱۹ و سایر عفونت‌های ویروسی تنفسی مشاهده کرد. از طرف دیگر، ما با سرماخوردگی‌های معمولی نیز مواجه هستیم که ویروس‌هایی مانند راینوویروس‌ها عامل ایجاد آنها هستند. همچنین برخی انواع قدیمی‌تر کروناویروس‌ها که چهار یا پنج تیپ از آنها از سال‌های گذشته شناخته شده‌اند، همچنان می‌توانند عامل بروز سرماخوردگی باشند. شدت بیماری و سرعت بروز و تشدید علائم در این عفونت‌ها معمولاً کمتر و روند آن آرام‌تر از آنفلوآنزاست».
ترابی در مورد کمبود واکسن آنفلوآنزا و شدت شیوع ویروس آنفلوآنزا و کرونا در پاییز امسال اشاره می‌کند:«موضوع دیگری که باید به آن توجه کرد، مسئله واکسن آنفلوآنزاست. نبود واکسن در داروخانه‌ها از شهریورماه تاکنون، قطعاً در شیوع بیماری آنفلوآنزا تأثیرگذار است. دولت‌ها باید برای پیشگیری از این وضعیت راهکارهایی را در نظر بگیرند. البته در کنار موضوع واکسیناسیون، مراقبت‌های فردی نیز بخش مهمی از پیشگیری هستند و باید مورد توجه قرار گیرند. با وجودی که زمان طلایی تزریق گذشته ولی با این حال هر زمان که افراد به واکسن دسترسی پیدا کردند از آن استفاده کنند. نکته قابل توجه دیگر که باید همه به آن توجه کنند این است که همه افراد به واکسن آنفلوآنزا نیاز ندارند. بنابراین افرادی که بیشتر در معرض این ویروس هستند و احتمالا ابتلای شدیدتری دارند باید تزریق را انجام دهند. در هر حال استفاده از این واکسن به معنای آن نیست که فرد دیگر دچار ابتلا به این ویروس نمی‌شود، بلکه با شدت کم‌تری بیمار خواهد شد».
