مسیر توافق از پکن می گذرد؛ چین در قامت ضامن صلح

آرمان امروز در گزارشی نوشت:

ماجد الانصاری، سخنگوی رسمی وزارت امور خارجه قطر، اعلام کرد که شیخ محمد بن عبدالرحمن آل‌ثانی، نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه این کشور، از امروز دوشنبه سفر رسمی خود به جمهوری خلق چین را آغاز خواهد کرد.

این سفر در چارچوب تقویت مناسبات دوجانبه و پیگیری تحولات مهم منطقه‌ای طراحی شده و شامل مجموعه‌ای از دیدارهای سطح بالا با مقام‌های ارشد چینی خواهد بود.

الانصاری تأکید کرد که این دیدارها بر محور روابط راهبردی میان دوحه و پکن متمرکز است و در عین حال به بررسی مهم‌ترین تحولات جاری در منطقه خاورمیانه و خلیج فارس خواهد پرداخت.

مقام‌های قطری و چینی قرار است درباره تلاش‌های دیپلماتیک مشترک برای کاهش تنش‌ها، تقویت امنیت جمعی و ایجاد ثبات پایدار در منطقه گفت‌وگو کنند.

یکی از محورهای کلیدی این مذاکرات، ضرورت تضمین امنیت و آزادی کشتیرانی بین‌المللی در تنگه هرمز است؛ تنگه‌ای که به عنوان یکی از حیاتی‌ترین مسیرهای انتقال انرژی جهان شناخته می‌شود و هرگونه اختلال در آن می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای بر بازارهای جهانی نفت و گاز و اقتصاد بین‌المللی داشته باشد.

سفر نخست‌وزیر قطر به چین در شرایطی انجام می‌شود که منطقه خاورمیانه با مجموعه‌ای از چالش‌های پیچیده امنیتی و سیاسی روبه‌روست.

تنش‌های موجود میان قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای، به‌ویژه در ارتباط با پرونده هسته‌ای ایران و مناسبات تهران و واشنگتن، همچنان یکی از منابع اصلی نگرانی کشورهای حاشیه خلیج فارس به شمار می‌رود.

قطر که در سال‌های اخیر نقش فعالی در میانجی‌گری‌های دیپلماتیک ایفا کرده و میزبان مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و ایالات متحده بوده، اکنون با تکیه بر روابط راهبردی خود با چین، در پی ایجاد فضای جدیدی برای کاهش تنش‌هاست. چین به عنوان یکی از بزرگ‌ترین شرکای تجاری و اقتصادی ایران و در عین حال بازیگری با نفوذ فزاینده در امور بین‌المللی، موقعیت منحصر به‌فردی برای ایفای نقش میانجی دارد.

پکن در گذشته نیز نشان داده که قادر است از ابزارهای اقتصادی و دیپلماتیک خود برای تسهیل گفت‌وگو میان طرف‌های متخاصم استفاده کند.

در این چارچوب، به نظر می‌رسد مسیر هرگونه توافق جدید یا احیای تفاهم‌های پیشین، از جمله آنچه به تفاهم اسلام‌آباد معروف شده، از کانال چین می‌گذرد.

کشورهای منطقه، به‌ویژه بازیگران حاشیه خلیج فارس، به این نتیجه رسیده‌اند که میانجی‌گری پکن می‌تواند زمینه کاهش تنش میان ایران و آمریکا را فراهم آورد.

این رویکرد نه تنها به دلیل نفوذ اقتصادی چین در هر دو سوی معادله، بلکه به خاطر سیاست اعلام‌شده پکن مبنی بر حمایت از ثبات منطقه‌ای و مخالفت با هرگونه درگیری نظامی است که می‌تواند منافع انرژی و تجاری چین را تهدید کند. شیخ محمد بن عبدالرحمن آل‌ثانی در دیدارهای خود با همتایان چینی، احتمالاً بر اهمیت هماهنگی مواضع دو کشور در خصوص مسائل منطقه‌ای تأکید خواهد کرد و تلاش خواهد نمود تا حمایت پکن از ابتکارات دیپلماتیک قطر را جلب کند.

تنگه هرمز به عنوان نقطه‌ای حیاتی در این معادلات، جایگاه ویژه‌ای در مذاکرات پیش‌رو خواهد داشت. هرگونه تهدید نسبت به آزادی کشتیرانی در این آبراه، نه تنها امنیت انرژی جهان را به خطر می‌اندازد، بلکه می‌تواند به سرعت به بحران گسترده‌تری تبدیل شود که دامنه آن فراتر از خاورمیانه خواهد رفت.

قطر و چین، هر دو، منافع مشترکی در حفظ امنیت این مسیر دارند. پکن به عنوان یکی از بزرگ‌ترین واردکنندگان نفت از منطقه، و دوحه به عنوان تولیدکننده و صادرکننده مهم گاز طبیعی مایع، هر دو خواهان جلوگیری از هرگونه تنش هستند که بتواند جریان انرژی را مختل کند.

از این رو، گفت‌وگوهای دوجانبه می‌تواند به تدوین مواضع مشترک یا حتی ابتکارات عملی برای تضمین امنیت کشتیرانی منجر شود.

علاوه بر این، روابط راهبردی قطر و چین در سال‌های اخیر ابعاد گسترده‌تری یافته است. همکاری‌های اقتصادی، سرمایه‌گذاری‌های متقابل، و هماهنگی در سازمان‌های بین‌المللی، زمینه‌ای فراهم کرده تا دو کشور بتوانند در مسائل سیاسی نیز به تفاهم نزدیک‌تری برسند.

سفر نخست‌وزیر قطر در این مقطع زمانی، نشان‌دهنده اراده دوحه برای بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها در جهت منافع ملی و ثبات منطقه‌ای است. مقام‌های قطری بارها اعلام کرده‌اند که دیپلماسی فعال و چندجانبه، بهترین راه برای مدیریت بحران‌های جاری است و نقش چین در این میان غیرقابل‌انکار به نظر می‌رسد.

تحلیلگران بر این باورند که اگر چین بتواند فضای اعتماد بیشتری میان ایران و آمریکا ایجاد کند، امکان احیای گفت‌وگوهای متوقف‌شده یا دستیابی به تفاهم‌های جدید افزایش خواهد یافت. کشورهای منطقه نیز که از پیامدهای تنش‌های طولانی‌مدت خسته شده‌اند، به دنبال چنین میانجی‌گری هستند تا از تشدید درگیری‌ها جلوگیری کنند. در این میان، نقش قطر به عنوان پلی میان شرق و غرب و بازیگری که روابط خوبی با همه طرف‌ها دارد، می‌تواند تسهیل‌کننده باشد. دیدارهای پیش‌رو در پکن، فرصتی است تا این ظرفیت‌ها به صورت عملی مورد بررسی قرار گیرد و مسیرهای احتمالی برای کاهش تنش ترسیم شود.

در مجموع، اعلام این سفر از سوی سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، پیامی روشن به جامعه بین‌المللی ارسال می‌کند: دوحه همچنان بر مسیر دیپلماسی و گفت‌وگو پای می‌فشارد و چین را به عنوان شریکی کلیدی در این مسیر می‌بیند. مباحث مربوط به روابط راهبردی، تحولات منطقه‌ای، و امنیت تنگه هرمز، همگی در خدمت هدف بزرگ‌تری قرار دارند که همانا ایجاد ثبات و جلوگیری از درگیری‌های مخرب است.

اگر مذاکرات این سفر بتواند زمینه‌ای برای پیشبرد میانجی‌گری چین فراهم آورد، ممکن است شاهد تحولاتی باشیم که مسیر توافق‌های جدید یا احیای تفاهم‌های پیشین را هموار سازد. کشورهای منطقه با دقت این تحولات را رصد می‌کنند و امیدوارند که دیپلماسی فعال بتواند جایگزین تنش و بی‌ثباتی شود.