پایان خاورمیانه آمریکایی

روزنامه اطلاعات در گزارشی نوشت:

چشم انداز غرب آسیا پس از جنگ های تحمیلی دوم و سوم علیه ایران تغییر کرده ‌است و تردیدی نیست که این آغاز تحولات بسیار گسترده تری در منطقه خلیج فارس و غرب آسیا است. شاید اگر ایالات متحده متجاوز و عهدشکن، درکی از مفاهیمی مثل آتش‌بس، تفاهم نامه، مذاکره، حاکمیت ملی و دفاع مشروع داشت و سیاستمدارانش منطقی بودند، اتفاقات در مسیر بهتری پیش می رفت. آنها با جنگ نابخردانه ای که بر ایران تحمیل کردند نه تنها به اهداف خود نرسیدند، بلکه نظم سیاسی ـ اقتصادی غرب آسیا را به ضرر خود و کشورهای اروپایی تغییر دادند. بسته شدن تنگه هرمز و بحران اقتصادی جهانی، ناشی از محاسبات غلط آنها است.

مداخلات در غرب آسیا

حضور غربی ها در غرب آسیا طی سال های مختلف یکسان نبوده است. ایالات متحده و همپیمانان اروپایی اش از زمان جنگ سرد تاکنون چه از طریق سیاست و چه با حملات نظامی سعی در جهت دهی به سرنوشت کشورهای منطقه به منظور دست یابی به منافع خود داشته اند؛ منافعی که طبق فرمایشات رهبر شهید، آیت الله خامنه‌ای بطور خودسرانه در غرب آسیا برای خود تعریف کرده اند و در صورت نرسیدن به این منافع، تجاوز و تحریم را حق طبیعی خود برای رسیدن به آنچه به ناحق متعلق به خود می پندارند، می دانند.

 از جمله مداخلات آمریکا و اروپا در منطقه می توان به تلاش برای برقراری صلح بین رژیم صهیونیستی و اردن، عادی سازی روابط بین اسرائیل و کشورهای حوزه خلیج فارس و بر هم زدن توافق هسته ای ایران در سال ۲۰۲۵ اشاره کرد.

 البته تهاجمات نظامی آنها را نیز نباید از قلم انداخت؛ تهاجم به عراق در سال ۲۰۰۳، مداخله نظامی در لیبی در سال ۲۰۱۱، حمایت از شورشیان مخالف بشار اسد در سوریه و گروه ستیزه جو و افراطی داعش در عراق و سوریه، حمله هوایی ائتلاف عربستان و کشورهای منطقه به یمن با حمایت آمریکا و جنگ های ۱۲ روزه و ۴۰ روزه علیه ایران. اگر ایالات متحده در دهه های اخیر از میزان مداخلاتش در غرب آسیا کاسته  به این خاطر بوده است که با ارزیابی شرایط، مصلحت و منفعت خود را در این دیده که در رقابت روزافزونش با چین، چیزی از دست ندهد. جو بایدن به خودش می بالید که دولتش توانایی مقاومت در برابر باتلاق غرب آسیا را دارد؛ باتلاقی که سلف هایش باراک اوباما و دونالد ترامپ در تلاششان برای چرخش به سوی آسیا در آن گیر کردند.

جایی اشتباه برای ماندن

واقعیت این است که چند سال پیش برخی کشورهای منطقه پس از خروج نیروهای غربی مبادرت به پرکردن خلأ یا سامان دادن به بی نظمی حاصل از حضور آنها کردند. برای مثال، مصر واسطه شد تا تنش های اسرائیل و جهاد اسلامی فلسطین در غزه خاتمه یابد. 

نیروهای مردمی منطقه به فرماندهی سردار شهید قاسم سلیمانی بساط داعش را برچیدند و در مقطعی نیز نیروهای ویژه ترکیه و نه پهپادهای آمریکا، «ابوالحسین حسینی قرشی» رهبر داعش را حذف کردند. بسیاری از کشورهای منطقه غرب آسیا با نگاه به رویدادهای مسأله ساز دهه های گذشته و نیز جنگ های سال های اخیر که از خارج به منطقه تزریق شدند، اکنون به این نتیجه رسیده‌اند که ارمغان غرب چیزی جز بی ثباتی و تفرقه بین آنها نبوده است. خروج شتابزده نیروهای ائتلاف بین‌المللی به رهبری ایالات متحده از افغانستان، یکی از رویدادهایی است که فضا را برای نظم جدید در منطقه باز کرد؛ نظمی که اکنون بازیگران منطقه ای مثل ایران، پاکستان، ترکیه و عربستان و دولت‌های خارجی مثل چین و روسیه در شکل‌گیری آن نقش دارند.

غرب آسیا بدون آمریکا 

جنگ ایالات متحده علیه ایران به تغییر و تحولاتی که از مدتی قبل آغاز شده بود، سرعت بخشیده است. حملات تلافی جویانه ایران، آسیب‌پذیری ساختارهای نظامی ایالات متحده در منطقه خلیج‌فارس را در مقابل چشم جوامع و دولت های جهان عریان کرد. 

پایگاه های نظامی هوایی و دریایی آمریکا در کویت، بحرین، اردن، قطر، امارات و عربستان هدف حملات شدید موشکی و پهپادی ایران قرار گرفت به گونه‌ای که  بخش عمده آنها یا تعطیل شده‌اند یا به زودی تخلیه خواهند شد؛ چون عملاکاربرد استراتژیک خود را از دست داده اند.

 اکنون درصد قابل توجهی از موشک های پاتریوت و تاماهاوک آمریکایی ها تمام شده است و به گفته مسئولان نظامی آنها، در جنگ ۴۰ روزه ۱۵۰۰ موشک پاتریوت به خاک ایران شلیک کردند که دو سال زمان لازم است تا بتوانند دوباره ظرفیت تخلیه شده را پر کنند.

 اوکراین نیز اعلام کرده که واشنگتن یک سوم سال گذشته به این کشور سلاح داده است. از سوی دیگر، رفتار اتحادیه اروپا حاکی از این است که تمایلی به ورود به منازعات ندارد و روسیه و چین هم ممکن است در آینده ای نه چندان دور برای سنجش قدرت نظامی ایالات متحده تحرکات نظامی مقطعی داشته باشند. 

تنها کارکردی که جنگ اخیر داشت، پرده برداشتن از محدودیت های استیلای آمریکایی‌ها و افشای نقاط ضعف آنها بود. کشورهای منطقه ترجیح می دهند خودشان امنیت خویش را سازماندهی کنند؛ اگرچه تعدادی از آنها خواسته یا ناخواسته به ایالات متحده میدان دادند تا با استقرار پایگاه ها و تأسیسات نظامی در خاکشان، به ایران حمله کند.

مقاومت ایران و پیمان مکه؛ نقطه آغاز

یکی از نخستین بارقه های استقلال امنیتی کشورهای حوزه خلیج فارس امضای پیمان مکه است. پیمان دفاعی مشترک مکه که روز هفتم اوت ۲۰۲۶ بین سه کشور عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه برای بازدارندگی در مقابل تهاجم خارجی بسته شد، نشان می دهد نظم امنیتی منطقه ای که ایالات متحده طراحی کرده بود نمی تواند برای همیشه دوام بیاورد.

 بر اساس این پیمان، هرگونه حمله به یکی از این سه کشور که قدرتمندترین وبانفوذترین کشورهای مسلمان سنی دنیا هستند، به منزله حمله به هر سه آنها تلقی خواهد شد. مابقی کشورهای حوزه خلیج فارس نیز اگر خواهان حفظ امنیت خود هستند باید به این سه کشور بپیوندند، زیرا بدون چتر نظامی ایالات متحده ،هیچ کدامشان به تنهایی توان مقابله با یک قدرت منطقه ای بزرگ را ندارند. پادشاهی عربستان، تنها کشور منطقه است که منافع حیاتی آن به طور مستقیم متأثر از تنگه‌های هرمز و باب المندب است و از لحاظ اقتصادی و نظامی، گستره امنیتی خلیج فارس و دریای سرخ را به هم متصل می کند. مقاومت ایران در دو جنگ تحمیلی اخیر و پیمان مکه، نقطه آغاز غرب آسیای پساآمریکایی را رقم می زند. 

کشورهای حوزه خلیج فارس به طور روزافزون در جستجوی برقراری روابط و مناسبات مختلف با چین، روسیه و دیگر قدرت ها هستند، نه به این دلیل که لزوماً می خواهند پشت واشنگتن را خالی کنند، بلکه دیگر اعتمادی به فقط یک پشتیبان برای تضمین نظم و امنیت خود ندارند. جنگ تحمیلی سوم علیه ایران به همگان نشان داد نظمی که ایالات متحده تأمین کننده آن باشد، روز به روز شکننده‌تر می‌شود. تهاجم ایالات متحده به عراق در سال ۲۰۰۳  نیز قرار بود به نفع واشنگتن منطقه را از نو شکل دهد اما نتیجه اش این شد که خلأ و شکاف های سیاسی و امنیتی بسیار بزرگی در سراسر عراق ایجاد 

کرد. عده ای از تحلیلگران معتقدند با پایان یافتن جنگ، غرب آسیا به طور کامل از حضور ایالات متحده پاکسازی نخواهد شد و مراودات اطلاعاتی، مداخلات نظامی، فناوری های هدفمند و تسلط اقتصادی این کشور همچنان در منطقه باقی خواهد ماند چون حاکمان کشورهای عرب حوزه خلیج فارس هنوز به شدت به تسلیحات، تغذیه اطلاعاتی و سامانه های دفاعی ایالات متحده وابستگی دارند.

تکلیف اسرائیل در دوران پساآمریکایی

از سوی دیگر، اسرائیل نیز طرح هایی برای غرب آسیای بدون حضور ایالات متحده دارد. وقتی هفته نامه نیوزویک از «اوفیر آکونیس» ژنرال مستقر در کنسولگری اسرائیل در نیویورک پرسید چه چیزی او را نگران می کند؟، گفت: «تغییر سیاست‌های ایالات متحده؛ زیرا ممکن است این تغییر روزی به اتحاد اسرائیلی- آمریکایی پایان دهد.» 

وی افزود: «واقعیت این است که عده‌ای در اینجا [اسرائیل] قطعاً آیت الله‌ها را به دولت آمریکا ترجیح می دهند. شما می‌توانید از رئیس جمهورتان متنفر باشید، او را دوست نداشته باشید، نادیده اش بگیرید یا خواهان تغییر دولت باشید، اما این که دشمنتان را به رقیب سیاسی خود ترجیح دهید، موضوع دیگری است و به همین دلیل، ما باید خودمان را برای وابستگی کمتر به ایالات متحده آماده کنیم.» رژیم صهیونیستی سعی دارد متحدین دیگری برای خود پیدا کند به طوری که در سال های اخیر بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر این رژیم با افزایش روابط با هند، یونان و قبرس بخشی از طرحی که او اتحاد شش ضلعی می نامد را به اجرا درآورده است.

 مقاومت جمهوری اسلامی ایران که آمیزه ای از حدود ۱۷۰ روز حضور شبانه و پرچمداری مردم در خیابان ها و هماهنگی و دفاع جانانه سپاه و ارتش است، در کنار مبارزه گروه‌هایی مثل حزب الله لبنان که ائتلاف محور مقاومت مسلمانان شیعی را تشکیل می دهد و نیز مقاومت اسلامی در عراق و انصارالله در یمن، رشته های تهدید تنیده شده به سمت اسرائیل هستند. برنامه رژیم صهیونیستی در مقابل تاب آوری ایران و رسیدن به این نتیجه که جمهوری اسلامی حتی تحت فشار حملات مشترک نیز سرنگون نمی شود، این است که باید صبور باشند. آکونیس، راهکار خود را این گونه بیان می کند: «باید در مقابل آنها [ایرانی ها] سفت و سخت بایستیم، زیرا اگر ما از خود ضعف نشان دهیم، آنها حمله خواهند کرد. چرا این را می‌گویم؟ چون این چیزی است که خودشان می گویند.» صحبت های این دیپلمات ارشد اسرائیلی به وضوح اقرار به تسلیم ناپذیری جمهوری اسلامی و واهمه از حمله ایران به آنها است. تاب آوری ایران، اهداف آمریکایی‌ها و صهیونیست ها را تبدیل به کلاف سردرگم کرده است.