اندی برنهام؛ از شهردار منچستر تا نخستوزیری بریتانیا
تحریریه آوش/ برنهام متولد سال ۱۹۷۰ در لیورپول است و در روستایی در چشایر بزرگ شده است. پدرش تعمیرکار خطوط تلفن و مادرش منشی مطب پزشک بود. او در مدارس کاتولیک تحصیل کرد و بارها گفته است که معلمان مدرسه کاتولیکش در شکلگیری آگاهی سیاسیاش نقش داشتهاند
در فاصله کمتر از دو ماه، مسیر سیاسی اندی برنهام، شهردار سابق منطقه بزرگ منچستر، دستخوش تحولی چشمگیر شده است. مردی که برای نزدیک به یک دهه، عمداً از وستمینستر فاصله گرفته و قدرت خود را در سطح محلی بنا کرده بود، اکنون نهتنها به مجلس عوام بازگشته، بلکه در ۱۷ ژوئیه ۲۰۲۶ به رهبری حزب کارگر انتخاب و امروز، ۲۰ جولای ۲۰۲۶، به عنوان نخستوزیر بریتانیا انتخاب شد.
از لیورپول تا کابینه بلر و براون
برنهام متولد سال ۱۹۷۰ در لیورپول است و در روستایی در چشایر بزرگ شده است. پدرش تعمیرکار خطوط تلفن و مادرش منشی مطب پزشک بود. او در مدارس کاتولیک تحصیل کرد و بارها گفته است که معلمان مدرسه کاتولیکش در شکلگیری آگاهی سیاسیاش نقش داشتهاند.
برنهام از سال ۲۰۰۱ به عنوان نماینده حلقه انتخاباتی لی در مجلس عوام فعالیت میکرد و در دوران نخستوزیری تونی بلر و گوردون براون، پستهای کابینهای، از جمله وزارت فرهنگ و وزارت بهداشت، را بر عهده گرفت. او در سالهای ۲۰۱۰ و ۲۰۱۵ برای رهبری حزب کارگر نامزد شد، اما هر دو بار شکست خورد و پس از آن تصمیم گرفت وستمینستر را ترک کند و وارد سیاست منطقهای شود.
نه سال شهرداری در منچستر بزرگ
برنهام در سال ۲۰۱۷ به عنوان نخستین شهردار منتخب منطقه بزرگ منچستر برگزیده شد و در سالهای ۲۰۲۱ و ۲۰۲۴ نیز با اکثریت آرا برای دورههای بعدی انتخاب شد. در جریان انتخابات سال ۲۰۲۱، بیش از ۶۷ درصد آرا را کسب کرد که نشان از محبوبیت گسترده او در سطح محلی داشت. در دوران مسئولیت او، اقتصاد منطقه منچستر تقریباً با دو برابر نرخ میانگین کشوری رشد کرد.
یکی از مهمترین دستاوردهای او، بازگرداندن کنترل عمومی بر سیستم اتوبوسرانی منچستر بود؛ اقدامی که منچستر بزرگ را به نخستین شهر خارج از لندن در انگلستان تبدیل کرد که چنین گامی را برداشت. این پروژه با مقاومت شرکتهای خصوصی حملونقل روبهرو شد، اما در نهایت با موفقیت به شبکه یکپارچهای موسوم به «شبکه زنبور» (Bee Network) بدل شد. به گفته رابرت فورد، استاد علوم سیاسی دانشگاه منچستر، این نبرد سیاسی نشان داد که برنهام توانایی دارد یک موضوع فنی و بهظاهر خنثی را به یک نبرد نمادین میان مردم عادی و شرکتهای بزرگ تبدیل کند؛ ویژگیای که، به گفته او، در صورت رهبری فردی مانند استارمر، هرگز چنین برجستگی نمییافت.
با این حال، سوابق او خالی از انتقاد نیست. یکی از وعدههای پرسروصدای او، پایان دادن به بیخانمانی در منچستر تا سال ۲۰۲۰ بود که محقق نشد. برخی منتقدان نیز معتقدند بخشی از دستاوردهای بزرگ او، در واقع بر پایه زمینهسازیهایی بود که پیش از روی کار آمدنش انجام شده بود.
جهش به وستمینستر و رهبری حزب کارگر
طبق قوانین بریتانیا، شهرداری که اختیارات کمیسیونر پلیس و جرم را نیز بر عهده دارد، در صورت انتخاب به عنوان نماینده مجلس، بلافاصله از سمت شهرداری برکنار میشود. در ماه مه ۲۰۲۶، نماینده وقت حلقه انتخاباتی میکرفیلد، بهطور ویژه از کرسی خود استعفا داد تا زمینه برای ورود برنهام به مجلس فراهم شود. برنهام در ۱۸ ژوئن ۲۰۲۶، در انتخابات میاندورهای این حلقه پیروز شد و بلافاصله پس از آن، سمت شهرداری منچستر بزرگ خالی اعلام شد.
تنها چند روز پس از پیروزی در میکرفیلد، کییر استارمر، در بحبوحه بحران رهبری درون حزب کارگر، استعفای خود را اعلام کرد. برنهام که از مدتها پیش به عنوان جانشین احتمالی استارمر مطرح بود، در ۱۷ ژوئیه ۲۰۲۶ به رهبری حزب کارگر رسید و امروز، ۲۰ جولای، به عنوان نخستوزیر جدید بریتانیا انتخاب شد.
چهرهای با انعطاف سیاسی بالا
در محافل حزب کارگر، شوخی قدیمیای درباره توانایی برنهام برای همسو شدن با هر جریان فکری غالب در جناح چپ، در هر برهه زمانی، رایج است؛ ویژگیای که برخی آن را انعطاف سیاسی هوشمندانه و برخی دیگر آن را فرصتطلبی میخوانند. او همچنین به لقب غیررسمی «پادشاه شمال» شناخته میشود؛ لقبی که بازتابدهنده جایگاه او به عنوان چهره برجسته سیاست منطقهای در شمال انگلستان است.
چالشهای پیشرو
برنهام در دوران نخستوزیری خود، با چالشهای اقتصادی بزرگی روبهرو خواهد بود؛ از جمله بدهی سنگین دولت، افزایش هزینههای تأمین اجتماعی و بیکاری فزاینده جوانان. اولویتهای اعلامشده او شامل بازگرداندن صنعت به بریتانیا، افزایش مسکن اجتماعی و گسترش مالکیت عمومی بر خدمات زیربنایی است. با این حال، فرصت او برای اجرای این برنامهها با محدودیت زمانی روبهروست، چرا که انتخابات سراسری بعدی باید حداکثر تا اواسط اوت ۲۰۲۹ برگزار شود و منابع مالی دولت نیز بهشدت محدود است.
مسیر صعود برنهام، از یک شهردار منطقهای محبوب تا رهبر حزب کارگر و حالا نخستوزیری، یکی از سریعترین و غیرمنتظرهترین چرخشهای سیاسی اخیر بریتانیا به شمار میرود؛ چرخشی که هنوز در حال شکلگیری است و ابعاد نهایی آن در هفتهها و ماههای آینده روشنتر خواهد شد.
