مذاکره آمریکا با کوبا/ آیا ایران سپر بلای هاوانا میشود؟
دونالد ترامپ بعد از چند هفته فشار بر کوبا، روز گذشته از احتمال دستیابی به توافق با این کشور در جریان مذاکرات فعلی خبر داد. اما آیا کوبا در مسیری است که ونزوئلای نیکلاس مادورو در آن قرار داشت یا توان رویارویی بیشتری دارد؟
رئیسجمهوری آمریکا در حالی این ادعا را مطرح کرده که در روزهای اخیر کوبا را تهدید به تحریم نفتی کرده بود و هفته قبل نیز در مارآلاگو به خبرنگاران گفته بود: «کوبا یک کشور شکستخورده است. مدتهاست که اینطور بوده اما اکنون دیگر ونزوئلا را ندارد که به آن کمک کند تا سرپا بماند. بنابراین ما با کسانی از کوبا وارد مذاکره میشویم تا ببینیم چه اتفاقی خواهد افتاد.»
او اندکی بعد نیز در سخنانی گفت: «مذاکراتی را با کوبا شروع کردهایم و در مسیر یک توافق هستیم.» اما هیچ اشارهای به این نکرد که چنین توافقی ممکن است شامل چه مواردی باشد.
او همین سه روز پیش هم گفت: «فکر کنم آنها احتمالاً به سراغ ما بیایند و بخواهند معامله کنند... آنها وضعیتی دارند که برای کوبا خیلی بد است. هیچ پولی ندارند، هیچ نفتی ندارند، آنها با پول و نفت ونزوئلا زندگی میکردند و حالا هیچکدام از آنها را ندارند.»
فشار حداکثری علیه کوبا
ترامپ از زمان برکناری نیکلاس مادورو، که کشورش متحد نزدیک هاوانا و منبع حیاتی صادرات نفت به آن بود، فشار بر کوبا را تشدید کرده طوریکه رئیسجمهور مکزیک نیز چند روز قبل هشدار داده بود، تعرفههای ترامپ بر تامین کنندگان نفت کوبا میتواند باعث بحران انسانی شود.
با این حال ترامپ به مسیری که در آن پا گذاشته بود، ادامه داد و فرمانی اجرایی را امضا کرد که طی آن کشورهایی که به کوبا نفت میفروشند را تهدید به اعمال تعرفههای اضافی میکند. همین کافی بود تا چند ساعت بعد از این فرمان، کوباییها در پمپ بنزینهای هاوانا صفهایی طولانی تشکیل دهند.
در پی چنین فشارهایی بود که دیروز رئیسجمهور آمریکا بدون ذکر جزئیاتی در مورد سطح تعاملات دولت خود با کوبا خبر داد، ایالات متحده در حال شروع گفتوگو با این کشور است. اما هنوز اهداف وی در مورد کوبا هنوز مشخص نیست. او با این حال زبان تهدید خود را حفظ و پیشبینی کرد دولت کوبا آماده سقوط است.
ابزارهای کوبا علیه ایالات متحده
در همین ارتباط گری نولان در سایت انستیتو ران پل در تحلیلی به ابعاد آنچه که در کوبا در جریان است، پرداخته است. به اعتقاد او در حالی که موضع واشنگتن در قبال هاوانا در حال سختتر شدن است، سوال واقعی دیگر این نیست که آیا فشار افزایش مییابد یا خیر، بلکه این است که این فشار چگونه و چه زمانی افزایش خواهد یافت.
بر اساس این تحلیل کوبا بیش از 6 دهه است که تحت فشار آمریکا زندگی کرده و مردم آن به این وضعیت خو گرفتهاند. اما آنچه تغییر کرده، میدان نبرد و ابزارهای در دسترس دولتهای کوچکتر است که از تسلیم شدن امتناع میکنند.
بنابراین اگر فرض را بر این بگیریم که کوبا بخواهد مقابل آمریکا مقاومت کند، چه گزینههایی برای دفاع از خود خواهد داشت؟ پاسخ ناخوشایند اما اجتنابناپذیر برای ایالات متحده این است: «پهپادهای تهاجمی دوربرد کلاس گرن!»
اهداف در تیررس کوبا
کوبا برخلاف ونزوئلا که از ایالات متحده بسیار دور بود، تنها 2 هزار کیلومتر با این کشور فاصله دارد. این به آن معناست که سیستمهای مستقر در کوبا، بخشهای بزرگی از مناطق استراتژیک ایالات متحده از جمله مناطق مرکزی و شمال شرقی آن را در تیررس خود خواهند دید.
از همینرو حقیقت ناخوشایند برای واشنگتن این است که بخشی از زیرساختهای حیاتی سیاسی، نظامی، انرژی و دیجیتال ایالات متحده در داخل شعاعی که در تیررس کوباست، قرار دارد.
به طور دقیقتر باید گفت، مناطقی که کوبا میتواند هدف گیرد، از این قرار هستند.
* واشنگتن، همراه با مکانهای نمادینی در فلوریدا مانند مارآلاگو.
* مناطق نظامی استراتژیک، مانند پایگاههای اصلی بمبافکن مانند دایس، وایتمن و بارکسدیل، که میزبان پلتفرمهای B-1B، B-52H و B-2A هستند.
* برخی از فرماندهیها، مانند فرماندهی جنوبی ایالات متحده، فرماندهی عملیات ویژه و گرههای فرماندهی سایبری که در سراسر فلوریدا و تگزاس قرار دارند.
* زیرساخت فضایی و موشکی، ازجمله کیپ کاناورال و محدوده موشکی شرقی که ستونهای اصلی هوافضای ایالات متحده محسوب میشوند.
* گلوگاههای انرژی، مانند پالایشگاههای ساحلی تگزاس که سهم قابل توجهی از فرآوری و توزیع سوخت آمریکا را تشکیل میدهند.
* مراکز فناوری که در واقع ستون فقرات خاموش قدرت مدرن و محل استقرار سیستمهای مالی، تدارکات نظامی، زیرساخت هوش مصنوعی و جریان دادههای دولتی هستند.
ایران، پنجره فرصتی برای کوبا
به این مساله هم باید توجه کرد، کوبا از آنچه در ونزوئلا رخ داد، درس گرفته است. آنچه در ونزوئلا رخ داد، فشار سیاسی به دنبال عدم آمادگی استراتژیک و فقدان بازدارندگی معتبر بود.
علاوه بر این در کوبا هنوز یک پنجره فرصت کوچک اما واقعی وجود دارد، آنهم در حالی که توجه دیپلماتیک و قدرت نظامی ایالات متحده مصروف خاورمیانه و ایران شده است. احتمال دارد حداقل تا زمانی که آمریکا وضعیت خود با تهران را مشخص نکرده، هاوانا آسوده خاطر باشد که ترامپ اقدامی جدی چه در مذاکره و چه بهلحاظ نظامی علیه آن انجام نخواهد داد.
اما این را هم نباید فراموش کرد، کوبا دههها با استقامت زندگی کرده اما اکنون و در این عصر، استقامت به تنهایی کافی نیست و قانون بینالملل جای خود را به قانون قدرت داده و آنچه مهم است، بازدارندگی است که کوبا میتواند امیدوار باشد با توجه به نزدیکی مسافت آن با مناطق استراتژیک در ایالات متحده، از آن برخوردار باشد.
