سازوکار جدید حمایتی دولت از دهکهای یک تا سه
در راستای حمایت از معیشت خانوارهای کمدرآمد در شرایط اقتصادی دشوار، طرحی جدید برای خرید اعتباری کالا و خدمات برای دهکهای اول تا سوم درآمدی اجرایی شده است؛ طرحی که به سرپرستان این خانوارها امکان میدهد تا سقف دو برابر یارانه نقدی ماهانه، مایحتاج مورد نیاز خود را تهیه کرده و هزینه آن را در دو قسط طی دو ماه بازپرداخت کنند. در ادامه اجرای طرحهای حمایتی برای تقویت تابآوری معیشتی خانوارها، بهویژه در روزهایی که فشارهای اقتصادی ناشی از شرایط جنگی، زندگی بسیاری از شهروندان را تحتتأثیر قرار داده است، امکان جدیدی برای سرپرستان خانوارهای دهکهای یک تا سه فراهم شده است.
بر اساس اعلام سازمان هدفمندسازی یارانهها، این خانوارها میتوانند از یک طرح خرید اعتباری استفاده کنند که به آنها اجازه میدهد تا سقف دو برابر یارانه نقدی ماهانه خود، کالا و خدمات ضروری خریداری کنند و هزینه آن را در یک بازه دوماهه بازپرداخت کنند.
این طرح که با هدف تقویت توان خرید و کاستن از فشار هزینههای روزمره طراحی شده، کاملاً اختیاری است و تنها در صورتی فعال میشود که سرپرست خانوار شرایط طرح را پذیرفته و برای استفاده از آن اعلام آمادگی کند. به گفته مسئولان، سادگی و سرعت استفاده از این طرح، بهگونهای طراحی شده که نیاز چندانی به مراجعه حضوری نباشد و سرپرستان خانوار بتوانند در کوتاهترین زمان ممکن اعتبار خود را فعال کنند.
مراحل فعالسازی از طریق سکوهای ارائهدهنده خدمات خرید اعتباری انجام میشود. در مرحله فعلی، شرکت «تارا» یکی از مجریان این طرح است و سرپرستان خانوار میتوانند از طریق سامانه این شرکت به نشانی اینترنتی ارائهشده، با ورود به حساب کاربری و انتخاب گزینه مربوط به طرح، اعتبار خرید را فعال کنند. پس از مطالعه و قبول شرایط، اعتبار برای آنها فعال شده و امکان خرید ایجاد میشود. شماره پشتیبانی ۰۲۱-۱۵۷۳ نیز برای پاسخگویی و راهنمایی در اختیار متقاضیان قرار دارد.
به گفته سازمان هدفمندسازی یارانهها، سقف اعتبار متناسب با شرایط هر خانوار تعیین میشود، اما مقدار آن حداکثر میتواند تا دو برابر مبلغ یارانه نقدی ماهانه باشد. این اعتبار در شبکهای وسیع شامل بیش از ۱۷ هزار فروشگاه در سراسر کشور قابل استفاده است؛ فروشگاههایی که هم خدمات حضوری و هم خرید آنلاین ارائه میدهند و انواع کالاها و خدمات مورد نیاز مردم را پوشش میدهند. این گستردگی، باعث شده خانوارهای مشمول در نقاط مختلف کشور امکان استفاده از طرح را داشته باشند.
بازپرداخت اعتبار نیز با هدف کاهش فشار مالی، بهصورت دو قسط مساوی در نظر گرفته شده است. قسط نخست ۳۰ روز پس از خرید و قسط دوم ۶۰ روز بعد از انجام خرید دریافت میشود. اگر به هر دلیل اقساط در موعد مشخص پرداخت نشود، مجموع بدهی از یارانه نقدی ماهانه خانوار کسر میشود تا از ایجاد بدهیهای سنگین جلوگیری شود. این مکانیزم باعث میشود خانوارها درگیر فرآیندهای پیچیده بانکی یا پرداختهای جریمهدار نشوند.
یکی از نکات مهم طرح این است که به یک پلتفرم خاص محدود نیست. هر سکویی که توانایی ارائه خدمات «خرید اعتباری کالا و خدمات» را داشته باشد، میتواند مجری این طرح باشد. شرکت تارا تنها نخستین پلتفرم فعال در این مسیر است و بستری فراهم شده تا سایر سکوها نیز در صورت آمادگی، به آن بپیوندند. این موضوع میتواند در دورههای بعد، موجب افزایش رقابت، بهبود خدمات و دسترسی آسانتر خانوادهها شود.
در مرحله نخست، فقط سرپرستان خانوار دهکهای یک تا سه مشمول این طرح هستند؛ گروهی که طبق ارزیابیها بیشترین نیاز را به حمایتهای معیشتی فوری دارند. با این حال، اعلام شده که پس از ارزیابی عملکرد اولیه، احتمال گسترش طرح به سایر دهکها نیز بررسی و اطلاعرسانی خواهد شد.
مسئولان تأکید میکنند هدف اصلی این برنامه، ایجاد یک سازوکار ساده، سریع و قابل اطمینان برای حمایت از خانوادههای آسیبپذیر در دورههای دشوار اقتصادی است؛ بهویژه زمانی که قیمت کالاها و خدمات بهطور غیرقابل پیشبینی تغییر میکند و مدیریت هزینههای ماهانه برای بسیاری از خانوارها دشوار میشود. طرح خرید اعتباری میتواند به خانوادهها کمک کند تا بدون نیاز به پرداخت فوری، مایحتاج ضروری خود را تهیه کرده و با فراغ بال بیشتری هزینهها را در طول زمان مدیریت کنند.
