پایان یک عصر با شکست اوربان در مجارستان و زلزلهای در قلب اروپا
تحریریه آوش/ ماجار، نخستوزیر آینده، قول داده که روابط مجارستان با اتحادیه اروپا و ناتو را ترمیم کند، روابطی که در شانزده سال اوربان به شدت آسیب دیده بود. اوربان گفت به عنوان اپوزیسیون به حضور سیاسی خود و حزبش ادامه خواهد داد، اما بعید است صدایش در برابر موجی که علیه او برخاست، شنیده شود
احسان محمدی/ وقتی ویکتور اوربان، نخستوزیر مجارستان، پشت میکروفون ایستاد و شکستش را «دردناک» خواند، نه فقط یک سیاستمدار بود که بازی را باخته بود؛ یک پروژه سیاسی شانزدهساله فرو میریخت. پروژهای که بسیاری آن را الگویی برای تبدیل یک دموکراسی به یک اقتدارگرایی پوشیده در لباس انتخابات میدانستند.
پیروزی تاریخی که کسی انتظارش را نداشت
با شمارش ۹۷ درصد آرا، پتر ماجار، رهبر حزب نوپای «تیزا»، ۱۳۸ کرسی از ۱۹۹ کرسی پارلمان را از آنِ خود کرد. حزب «فیدز» اوربان، که شانزده سال بر مجارستان حکم رانده بود، تنها ۵۵ کرسی به دست آورد. این یک شکست نبود؛ یک فروپاشی بود. مشارکت مردم در این انتخابات به بیش از ۷۷ درصد رسید، رکوردی که از زمان فروپاشی کمونیسم در دهه ۱۹۹۰ بیسابقه بود. ماجار، مردی ۴۵ساله که روزگاری عضو همان حزب فیدز بود، در سخنرانی پیروزیاش در برابر دهها هزار نفر که در کنار رود دانوب جمع شده بودند گفت: «ما تاریخ را از نو نوشتیم.» جمعیت فریاد میزد: «ما موفق شدیم!»
شانزده سال حکمرانی اوربان؛ از دموکراسی تا «اقتدارگرایی انتخاباتی»
اوربان برای اولین بار در سال ۲۰۱۰ از طریق صندوق رأی به قدرت رسید، اما آن چه در سالهای بعد ساخت، بهتدریج دموکراسی نوپای مجارستان را از محتوایش تهی کرد.
او و متحدانش با سواستفاده از قوانین قدم به قدم نهادهای مستقل را تک به تک از پا درآوردند. قوه قضاییه زیر نفوذ دولت رفت، دانشگاهها تحت فشار قرار گرفتند و جامعه مدنی خفه شد. اما مهمترین ابزار کنترلی که اوربان در دست داشت، رسانهها بود. الیگارشهای نزدیک به اوربان ۵۰۰ رسانه را خریداری کردند. در نتیجه، حدود ۸۰ درصد از کل رسانههای مجارستان عملاً تحت کنترل حزب فیدز قرار گرفت.
پارلمان اروپا در سال ۲۰۲۲ مجارستان را رسماً «رژیم اقتدارگرای انتخاباتی» نامید؛ کشوری که انتخابات دارد، اما احترامی به هنجارهای دموکراتیک در آن وجود ندارد.
البته دیگر اثر ۱۶ سال حکرانی اوربان، گسترش بسیار زیاد فساد بود. متحدان سیاسی اوربان از قراردادهای دولتی و بودجه اتحادیه اروپا بهرهمند شدند و بعدا بروکسل بخشی از بودجههای مجارستان را به همین دلیل مسدود کرد. در این دوران به منتقدان برچسب «خائن» زده میشد. اقلیتها — از روما گرفته تا مهاجران به سپر بلای تبلیغات پوپولیستی اوربان تبدیل شدند. او در بحران پناهندگی ۲۰۱۵ دیوار کشید، از «تهاجم مسلمانان» سخن گفت و خود را سپر «مسیحیت اروپا» معرفی کرد.
آخرین ضربه به محبوبیت اوربان یک رسوایی بود: فاش شد که رئیسجمهور مجارستان یک مقام محکومشده برای پردهپوشی از آزار کودکان در یک خانه سازمانی را عفو کرده است. خشم عمومی از این ماجرا، بسیاری از رأیدهندگان خاموش را به خیابانها و پای صندوقهای رأی کشاند.
اوربان و جنگ اوکراین؛ چگونه یک عضو ناتو با مسکو همراه شد
شاید عجیبترین فصل حکمرانی اوربان، رابطه او با ولادیمیر پوتین بود. در حالی که همسایگان مجارستان در حال جنگ بودند، اوربان روابط گرم خود با کرملین را حفظ کرد، وابستگی مجارستان به انرژی روسیه را قطع نکرد و بارها در اتحادیه اروپا مانع کمکهای مالی به اوکراین شد.
یک وام ۹۰ میلیارد یورویی از اتحادیه اروپا به اوکراین به دلیل وتوی مجارستان سالها معلق ماند. اوربان اوکراین را به دخالت در سیاست داخلی مجارستان متهم میکرد و زلنسکی را در تبلیغاتش به عنوان دشمن معرفی میکرد.
گزارشها نیز حاکی از آن بود که سرویسهای اطلاعاتی روسیه فعالانه تلاش میکردند انتخابات را به نفع اوربان تغییر دهند و با رفتن اوربان، مسیر آن وام بلاخره باز میشود. مجارستان احتمالاً به جریان اصلی اتحادیه اروپا بازمیگردد، و کرملین یکی از مهمترین متحدان خود در درون بلوک اروپایی را از دست میدهد.
وقتی جیدی ونس «معامله» را خراب کرد
اما شاید جالبترین فصل این انتخابات، نقش آمریکا بود. دولت ترامپ تلاش کرد با تمام توان پشت اوربان بایستد. معاون رئیسجمهور، جیدی ونس، یک هفته پیش از انتخابات به بوداپست سفر کرد و در یک گردهمایی تبلیغاتی برای اوربان سخنرانی کرد. در آنجا ترامپ از راه دور با تلفن همراه ونس وصل شد و اوربان را «مرد فوقالعادهای» خواند که «نگذاشته مهاجران کشورش را نابود کنند».
ونس در این سفر ادعا کرد که آمریکا نمیخواهد در انتخابات دخالت کند؛ با اینحال چند روز بعد، ترامپ در توییتر نوشت که آمریکا آماده است با «تمام قدرت اقتصادی» از مجارستان در صورت پیروزی اوربان حمایت کند. نتیجه این بود که طبق دادههای بازارهای پیشبینی، احتمال پیروزی اوربان بعد از سفر ونس نهتنها بالا نرفت، بلکه کمی هم کاهش یافت. تحلیلگر ارشد شبکه CNN گفت: «ونس هیچ کمکی نکرد. ونس به متحدش کمک نکرد.»
اما این یک شکست شخصی برای ونس بود؛ او برای حمایت از یک اقتدارگرا به اروپا سفر کرد، درست زمانی که بحران جنگ ایران در واشنگتن در جریان بوده است.
صبح بعد از انتخابات؛ اروپا نفس راحتی کشید
رئیس کمیسیون اروپا، اورسولا فوندرلاین، نوشت: «مجارستان اروپا را انتخاب کرد.» باراک اوباما این پیروزی را در کنار پیروزی دموکراسی در لهستان ۲۰۲۳ گذاشت و گفت: «این یک پیروزی برای دموکراسی نهتنها در اروپا، بلکه در سراسر جهان است».
ماجار، نخستوزیر آینده، قول داده که روابط مجارستان با اتحادیه اروپا و ناتو را ترمیم کند، روابطی که در شانزده سال اوربان به شدت آسیب دیده بود. اوربان گفت به عنوان اپوزیسیون به حضور سیاسی خود و حزبش ادامه خواهد داد، اما بعید است صدایش در برابر موجی که علیه او برخاست، شنیده شود. مردم مجارستان با بالاترین مشارکت از دوران کمونیسم به تغییر رأی دادند نه فقط به یک نامزد، بلکه به یک آینده متفاوت.
