بیانیه هیات داوران جایزه باربد صادر شد
هیأت داوران جایزه باربد در چهلویکمین جشنواره بینالمللی موسیقی فجر پس از بررسی دقیق آثار ارائهشده در بخشهای مختلف بر این باور است که تنوع ژانرها و رویکردهای موسیقایی حاضر در این دوره، تصویری واقعبینانه از وضعیت امروز موسیقی ایران ارائه میدهد؛ وضعیتی که همزمان دارای ظرفیتهای ارزشمند هنری است و با چالشهای ساختاری و اجرایی قابل توجهی نیز مواجه است.
موسیقی دستگاهی، ضمن آنکه امید میرود در سیاست گذاری کلان موسیقی کشور این گونه، از حمایتهای بیشتر و هدف مندتری در زمینه برگزاری کنسرت، تولید اثر و انتشار آلبوم برخوردار شود، خوشبختانه آثار ارائهشده در این دوره عموماً سطحی قابل قبول و در مواردی شایستهی تأمل داشتند. این امر نشان میدهد که موسیقی دستگاهی ایران همچنان بر پشتوانهای جدی از دانش، تجربه و سرمایه انسانی متکی است و در صورت فراهم شدن بسترهای حمایتی لازم، میتواند نقش مؤثرتری در حیات فرهنگی کشور ایفا کند.
موسیقی تلفیقی، آثاری که با تکیه بر عناصر موسیقی ایرانی و در ارتباط با زبان امروز موسیقی شکل گرفتهاند، توانستند نمونههایی قابل اعتنا از پیوند سنت و بیان نو ارائه دهند. این بخش نشان داد که موسیقی تلفیقی، در صورت پرهیز از سطحینگری و برخورد سلیقهای، میتواند به مسیری جدی و مؤثر در مسیر تحول موسیقی امروز ایران تبدیل شود.
موسیقی پاپ، هیأت داوران با تأکید بر اهمیت این گونهی پرمخاطب، بر این نکته اذعان دارد که بخش قابل توجهی از آثار ارائهشده، چه از منظر آهنگسازی و تنظیم و چه از حیث کیفیت صدای خوانندگان ــ که در بسیاری موارد فاقد آموزش حرفهای و نظاممند بودهاند ــ با کاستیهای جدی مواجه است. این وضعیت، بیش از آنکه ناشی از کمبود استعداد باشد، نتیجهی فقدان نظام آموزشی مؤثر، نبود معیارهای کیفی روشن و اشکالات ساختاری در چرخهی تولید، ارزیابی و عرضه موسیقی پاپ است.
هیأت داوران بر این باور است که موسیقی پاپ، با توجه به گسترهی مخاطبان و تأثیر مستقیم آن بر ذائقه شنیداری جامعه، نیازمند بازنگری بنیادین در سیاستگذاریها، ارتقای آموزش تخصصی و ایجاد سازوکارهای حمایتی و نظارتی مؤثر است. امید است با اتخاذ تمهیدات لازم، این حوزه از وضعیت فعلی عبور کرده و به جایگاهی متناسب با ظرفیتها و مسئولیت فرهنگی خود دست یابد.
داوران موسیقی کودکان و نوجوان نسبت به تولیدات این بخش ابراز نگرانی جدی میکند. متاسفانه فقدان سیاست گذاری، نبود برنامهریزی مدون و کمبود حمایتهای ساختاری و هدفمند، موجب شده است این حوزهی حساس و بنیادین، عملاً به حال خود رها شود. در نتیجه بخش قابل توجهی از کودکان و نوجوانان کشور در معرض جریان پرشتاب آثاری کمارزش و در مواردی حتی مخرب قرار گرفتهاند؛ آثاری که نه با نیازهای تربیتی این گروه سنی همخوانی دارند و نه با هویت فرهنگی و موسیقایی ایران.
هیأت داوران امیدوار است از امسال، با توجه ویژهای که دبیر محترم جشنواره در این دوره نسبت به موسیقی کودک و نوجوان نشان داده و با استقبال قابل توجه مخاطبان از این بخش، زمینهای فراهم شود تا این گونهی مهم، با رویکردی علمی، آموزشی و مبتنی بر سازها و دستگاههای موسیقی ایرانی، بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد. امید است توجه وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی و مدیران موسیقی کشور نیز بهطور جدی معطوف به این حوزه شود تا با سیاستگذاری و حمایت مؤثر، مسیر اصلاح و ارتقای موسیقی کودک و نوجوان هموار شود.
در بخش ترانه، هیأت داوران با تأکید بر جایگاه تاریخی و فرهنگی ایران بهعنوان یکی از کانونهای مهم زبان و ادبیات در جهان، بر این نکته تصریح دارد که انتظار از ترانهسرایی در موسیقی امروز، هرچند نه در سطح و قالب شعر کلاسیک فارسی، دستکم بهرهمندی از زبانی سنجیدهتر، واژگانی وزینتر و معانی عمیقتر است. با این حال، آثار بررسی شده در این بخش، عموماً از ضعف در انتخاب زبان، فقر مضمونی و اتکای بیش از حد به کلیشههای تکرارشونده رنج میبردند و پیوند مؤثری میان ترانه و موسیقی برقرار نمیکردند. بر این اساس، هیأت داوران هیچیک از ترانههای بررسیشده را شایسته احراز جایزه تشخیص نداد.
در پایان، هیأت داوران امیدوار است با نگاهی جامع، منصفانه و آیندهنگر به همهی گونههای موسیقی، زمینهای فراهم شود که موسیقی ایران در تمامی شاخههای خود، امکان رشد، تنوع و ارتقای کیفی پایدار را تجربه کند.
