دو فیلمساز زن، دو مستند درباره ایران، کودکان و جنگ دوازده روزه/ کودکان را فراموش نکنید

مستندهایی که با نگاه به جنگ دوازده روزه یا پیامدهای آن ساخته شده‌اند، متنوع و گوناگون هستند. بعضی به شکل و ماهیت گزارش‌های خبری تلویزیون، در سطح باقی می مانند و فقط اطلاعات می‌دهند، بعضی دیگر عمیق تر و با نگاهی ژرف، پیچیدگی‌های جنگ، ویرانی و تاثیر روانی آن را به نمایش می‌گذارند. تعدادی به تجربه گری در فرم و روایت متعهدند و برخی ساختاری آشنا دارند.

در میان این آثار، همه به یک اندازه منسجم و تاثیرگذار از کار درنیامده‌اند، اما حضور و تلاش فیلمسازان زن، برای فیلمسازی درباره جنگ دوازده روزه قابل توجه است. با تماشای این آثار آنچه رخ می نماید و عیان می شود، توجه بانوان فیلمساز به موضوع های انسانی و پیامدهای جنگ روی خانواده ها و کودکان است.

حدیث جان بزرگی در «کوه راستین» مشخصا روی چند کودک تمرکز می‌کند که در روستایی در دل طبیعت اما نزدیک یک مکان نظامی زندگی می کنند و تجربه حمله و موشک باران، روی آنها تاثیر گذاشته. جان بزرگی کودکان را در بازی ها و گفتگوهایشان تعقیب کرده و کوشیده، احساس واقعی، ترس و حتی ناآگاهی آنها از واقعیت جنگ و ویرانی را به تصویر بکشد. فیلم کوتاه «کوه راستین» به واسطه همراهی درست با کودکان و ایجاد فرصت برای آنکه، آنها احساسشان را بگویند، قابل توجه است. در نماهای پایانی مکث دوربین روی چشم‌ها، غم درونی کودکان را آشکار می‌کند.

الهام آقالری هم در «تنها، کنار هم» رویکردی مشابه دارد. با این تفاوت که زندگی محدود و آرام یک خانواده بار دراماتیک، تعلیق و هیجان کمی برای تعقیب و دنبال کردن دارد. آقالری خانواده‌ای معمولی را انتخاب کرده، خانواده ای کم بضاعت از نظر مالی که شاید در حاشیه جنگ دیده نشوند، اما او تلاش کرده، بحران جنگ را در دل خانواده ای کوچک به نمایش بگذارد و ثبت کند. خانواده‌ای بدون مرد که وضعیت شکننده ای دارند و تهدید جنگ، این بی ثباتی را تشدید کرده است.

«کوه راستین» و «تنها، کنار هم» مستندهایی کوتاه هستند که اهمیتشان از این منظر است که نخست به مردم و انسان در جنگ توجه دارند و دوم این که هر دو فیلمساز، آسیب پذیرترین افراد در بحران و جنگ یعنی کودکان و زنان را محور قرار داده‌اند.

تلاش دو فیلمساز برای ثبت وضعیت در این دو مستند، توجه به مسائلی است که معمولا در بحران‌های ملی بزرگ، کمتر به آنها پرداخته می‌شود و در فضای تبلیغاتی، احساسی و جنگی، تمرکز کمتری از مستندسازان می‌گیرند.

«تنها، کنار هم» و «کوه راستین» در نوزدهمین جشنواره «سینماحقیقت» روی پرده رفتند.