راشاتودی: تنگه هرمز «بمب اتمی» ایران
پس از اینکه دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، هفته گذشته موضع خود را درباره آنچه «پروژه آزادی» خوانده بود، تغییر داد، گزارش شد که تهران ظاهرا سازوکار جدیدی برای نظارت بر تردد دریایی در تنگه هرمز ایجاد کرده است.
شبکه تلویزیونی روسی در گزارشی نوشت: واشنگتن پس از دههها هشدارِ دروغ درباره آنچه «برنامه تسلیحات هستهای» ایران خوانده و واقعیت این است که چنین برنامهای از اساس وجود نداشته، سرانجام جمهوری اسلامی را در آستانه واکنش شدید قرار داده؛ بهطوری که آیتالله سیدمجتبی خامنهای، رهبر معظم انقلاب، ماه گذشته اعلام کرد که تهران از فناوری هستهای و موشکی خود «به عنوان داراییِ ملی» حفاظت خواهد کرد.
در این گزارش آمده است: تهران از دیرباز بر ماهیت صلحآمیز برنامه هستهای خود تاکید کرده؛ حقیقتی که بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز آن را تایید کرده بودند. با این حال، دههها تحریمهای فلجکننده و یک جنگ، ایران را مجبور به تغییر مسیر خود کرده است.
این رسانه در این گزارش ادامه میدهد: آیتالله خامنهای در پیامی به مناسبت روز ملی خلیج فارس (که در آن ایران در سال ۱۶۲۲ میلادی، تنگه هرمز و خلیج فارس را پس از ۱۱۵ سال، از کنترل پرتغال آزاد و آنها را از این آبراهه اخراج کرد) با تاکید بر اینکه واشنگتن متحمل «شکستی تحقیرآمیز» شده، آن را آغاز «فصلی نو» در خلیج فارس و تنگه هرمز خواند.
ایشان تاکید کردند که ایران با همسایگان خود در منطقه، «سرنوشتی مشترک دارد؛ منطقهای که تحت سلطه بیگانگانی از هزاران کیلومتر دورتر در نخواهد آمد» و در ادامه وعده دادند که مقررات و سازوکارهای مدیریتی جدید در تنگه هرمز، به نفع همه کشورهای منطقه خواهد بود و در عین حال برای ایران منافع اقتصادی به همراه خواهد آورد.
این بیانیه چشمگیر با دعوت از کشورهای خلیج فارس برای پذیرفتن حمایت ایران با هدف امنیت خودشان همراه بود، چرا که دوران سیاست حمایتگرایی آمریکا به پایان رسیده است. همان روز، سخنگوی نیروهای مسلح ایران هشدار داد که در صورت حمله مجدد آمریکا، زیرساختهای نفت و گاز منطقه نابود خواهند شد.
ایران دوم مه ۲۰۲۶ (۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵) اعلام کرد که از این پس هیچ کشتی اسرائیلی، اجازه عبور از تنگه هرمز را نخواهد داشت، مگر آنکه اسرائیل به تهران غرامت جنگی پرداخت کند. محمد مخبر، مشاور ارشد رهبر معظم ایران، این جمله کلیدی را بر زبان آورد: «تنگه هرمز معادل یک بمب اتمی ظرفیت دارد.»
در بخش دیگری از این گزارش میخوانیم: پس از اینکه دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، هفته گذشته موضع خود را درباره آنچه «پروژه آزادی» خوانده بود، تغییر داد، گزارش شد که تهران ظاهرا سازوکار جدیدی برای نظارت بر تردد دریایی در تنگه هرمز ایجاد کرده است. از زمان حمله آمریکا و اسرائیل به ایران و ترور رهبر معظم و مقامات نظامی ارشد این کشور در ۲۸ فوریه (نهم اسفند ۱۴۰۴)، صفحه شطرنج منطقهای دستخوش تغییر و تحولات مداومی بوده است. تصمیم امارات متحده عربی برای خروج از سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) تحت رهبری عربستان، قابل توجهترین مورد این تحولات بوده است؛ سازمانی که سهمیه استخراج نفت اعضا و قیمت فروش آن در بازار جهانی را تعیین میکند.
خروج ابوظبی از این کارتل نفتی، احتمالا در کوتاهمدت به اخراج آن از اتحادیه عرب منجر خواهد شد؛ موضوعی که هویت آن بهعنوان مقصدی لوکس و امن با معماری منحصر به فرد (برج خلیفه، دبی فریم/قاب دبی)، امکانات تفریحی باکیفیت و سطح بالا (نخل جمیرا، اسکی سرپوشیده) و همچنین آهنبایی معاف از مالیات برای متخصصان ثروتمند و مرکز تجاری واقع در مرکز (دبی) را تحتالشعاع قرار خواهد داد.
با این حال، با توجه به بیثباتی سیاسی کنونی، ناتوانی در اعتماد به آمریکا و واقعیت تلخ کاهش درآمدهای نفتی، خروج امارات میتواند سایر اعضا را به سبکوسنگین کردن ارزش باقی ماندن در اوپک ترغیب کند. این احتمال وجود دارد که کشورهای بیشتری درباره سهمیه تولیدات خود، به طور مستقل تصمیمگیری کنند و چنین اقدامی، نوسانات بازار نفت را افزایش میدهد.
افزایش عرضه به مرور میتواند به کاهش قیمتها منجر شود و به شرکتهای پالایش و بازاریابی نفت در کشورهایی همچون هند منفعت برساند. همین حالا هم برخی بررسیهای داخلی دراینباره آغاز شده به طوری که فیصل بن فرحان آل سعود، وزیر امور خارجه عربستان، این موضوع را مطرح کرده که «دوران اتکا به آمریکا به پایان رسیده است. اگر ترامپ نمیتواند از کشور خودش محافظت کند، چگونه قادر به محافظت از ماست؟»
دیدار عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، با ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه در سنپترزبورگ، اندکی پس از آنچه ترامپ «لغو» سفر مقامات آمریکایی به پاکستان جهت مذاکره صلح با ایران خواند، انجام شد. پوتین در این دیدار اطمینان داده است که «ما (مسکو) برای تامین منافع شما و مردم منطقه از هیچ کوششی فروگذار نخواهد کرد تا صلح هر چه سریعتر برقرار شود.»
عراقچی به رسانهها گفت که عامل شکست دور اول مذاکرات در پاکستان در اواسط آوریل، «زیادهخواهی» آمریکا بوده است و اضافه کرد که «عبور ایمن از تنگه هرمز مسئلهای مهم در سطح جهانی است.»
عراقچی پیش از سفر به مسکو، به نشانه احترام به مذاکرهکنندگان، با رهبران نظامی و غیرنظامی پاکستان و همچنین سران عمان دیدار کرد. هم پاکستان و هم عمان برای ممانعت از از سرگیری جنگ متجاوزانه آمریکا و اسرائیل علیه ایران، همچنان در تلاشهای پشت پرده مشارکت دارند.
با این حال، همانطور که از تماس تلفنی ۹۰ دقیقهای پوتین و ترامپ برآمد، که طی آن زنجیرهای از وقایع از جمله جنگ ایران، بحران اوکراین و تلاش برای حمله به ترامپ در یک ضیافت شام رسمی در واشنگتن مورد بحث و گفتوگو قرار داده شد، مسکو در رابطه با موضوع ایران نقش اصلی را ایفا میکند.
عراقچی در ادامه با وانگ یی، همتای چینی وی دیدار و نقش بالقوه پکن در شکلدهی مسیر این جنگ را برجسته کرد. این دیدار درست یک هفته قبل از دیدار برنامهریزیشده ترامپ با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، در پکن انجام شد.
تازهترین گزارشها حاکی از آن است که گفتوگوها یا پیشنهادات برای پایان جنگ بین تهران و واشنگتن، که از طریق میانجیگران پاکستانی انجام میشود، به نتیجهای نینجامیده است. به ادعای آسوشیتدپرس، ایران در پاسخ به متن پیشنهاد واشنگتن که هفته گذشته ارائه شد، خواستار پایان فراگیر خصومتها در جبهههای متعدد، از جمله لبنان، قبل از بازگشایی تنگه هرمز و ادامه مذاکرات هستهای سده است.
به ادعای این شبکه خبری، از جمله خواستههای پیشین ایران میتوان به دریافت تضمینعدم حمله نظامی، خروج نیروهای نظامی آمریکا از نواحی نزدیک ایران، رفع محاصره دریایی، آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران، پرداخت غرامت، لغو تحریمها و پایان جنگ در تمام جبههها از جمله لبنان و پذیرش سازوکار جدید برای تنگه هرمز اشاره کرد.
با این حال، ترامپ روز یکشنبه در ادامه رویکرد حداکثری و زیادهخواهانه واشنگتن، مدعی شد که «پاسخ ایران به پیشنهاد آمریکا کاملا غیرقابلقبول است.» پاسخ ایران را «کاملاً غیرقابل قبول» خواند. او بارها آتشبس را تمدید کرده و با تکرار هذیانگوییهای خود مدعی شده است که «رهبران ایران دچار تفرقه هستند (!)»
در سوی مقابل، مقامات ایرانی نیز آشکارا شروط واشنگتن را بهعنوان یک ضربالاجل رد و تاکید کردهاند که آمریکا پس از ناکامی در دستیابی به اهداف خود در میدان جنگ، حالا مذبوحانه در تلاش برای تبدیل مذاکرات به فرآیند تسلیم است. با توجه به بنبست دیپلماتیک فعلی، آمریکا در موضوع ایران، از جانب بسیاری از متحدان سنتیاش، خود را در انزوا یافته است.
