چرا ایران در مذاکرات دست بالا را داشت؟
روز شنبه (امروز) همه نگاهها در جهان به اسلامآباد و مذاکرات ایران و آمریکا دوخته شد؛ مذاکراتی که فارغ از نتیجه آن، با دست بالای ایران همراه بود، چراکه کارشناسان بینالمللی تاکید داشتند واشنگتن درباره موضوعی با تهران به مذاکره نشسته که تا پیش از آن، از مزیتهایش بهرهمند بودهاست؛ «تنگه هرمز».
ظران تحولات منطقه اکنون اذعان دارند که سیطره راهبردی ایران بر تنگه هرمز، نه تنها رئیسجمهور آمریکا را وادار به پذیرش آتشبس کرد، بلکه اکنون در میز مذاکرات نیز از موضع شکست خورده در حال مذاکره با تهران است و نوید بازگشایی آن را در «آینده نزدیک» میدهد.
در چنین شرایطی لفاظیهای رسانهای طرف آمریکایی نیز نتوانسته شکستهای واشنگتن را بپوشاند. در این میان، اذعان به «دست بالای ایران» در مذاکرات اسلامآباد با نمودهای روشنی همراه بودهاست که در ادامه به برخی از آنها اشاره میشود.
-
شروطی تنها برای مذاکره
یکی از مهمترین نمودهای «دست پر» هیات مذاکرهکننده ایران در اسلامآباد، مربوط به پیششرهایی بود که تهران برای آغاز مذاکرات تعیین کرد و روز شنبه رایزنی دراین زمینه در کانون توجه رسانههای بینالمللی قرار داشت.
- گزاره: روز شنبه ایران ۴ شرط بنیادین و «غیرقابل مذاکره» خود را برای هرگونه توافق به میانجی پاکستانی ابلاغ کرد.
- محورها:
- تثبیت حاکمیت ایران بر تنگه هرمز
- پرداخت کامل غرامت و خسارتهای جنگی توسط متجاوز
- آزادسازی بیقیدوشرط داراییهای بلوکه شده
- برقراری آتشبس پایدار و ملموس در تمامی جغرافیای محور مقاومت
- اهمیت محوری: شروط تعیین شده ایران برای طرف مقابل فقط برای «آغاز مذاکرات» مطرح شد و در واقع ایران بود که میز مذاکرات را شکل داد.
- نکته ویژه: ضد و نقیض گوییهای غربی و آمریکایی درباره واکنش واکنش واشنگتن به این شرطها نمود دیگری از دست برتر تهران در مذاکرات اسلامآباد بهحساب میآید.
2. تحمیل شرایط در تنگههرمز
یکی از نمودهای دست بالای ایران در مذاکرات، تحمیل شرایط مدنظر ایران بر ترددها در تنگه هرمز بوده که واکنشهای بینالمللی گستردهای نیز به دنبال داشتهاست.
- گزاره: تحمیل شرایط ایران برای تنگههرمز پس از آتشبس
- راهبرد: عادی نشدن ترددها در تنگه هرمز ازسوی ایران تا به نتیجه نرسیدن مذاکرات
- اهمیت محوری: ایران
- نکته محوری: این نخستینبار در طول تاریخ است که در جریان مذاکرات تهران و واشنگتن، تحریمهای اعمال شده ازسوی ایران بر تنگه هرمز به یکی از اصلیترین محورهای مذاکره تبدیل شدهاست.
- وضعیت کنونی: بررسی گزارشهای منتشر شده نشان میدهد با وجود اعلام آتشبس و حضور هیاتهای ایرانی و آمریکایی برای مذاکره در پاکستان، قیمت نفت همچنان در سطوح بالای نزدیک به ۱۰۰ دلار در هر بشکه باقی ماندهاست، چراکه تردد نفتکشها از تنگههرمز عملاً به حالت عادی بازنگشته و این گذرگاه حیاتی انرژی همچنان تحت محدودیتهای شدید قرار دارد.
-
واکنشهای بینالمللی:
- روزنامه آمریکایی والاستریت ژورنال: ایران پساز جنگ اخیر و با دراختیارداشتن اهرم تنگههرمز، «دست بالا» را در مذاکرات با آمریکا در اسلامآباد در اختیار دارد و میتواند همچنان بر روند گفتوگوها و بازارانرژی تاثیر داشته باشد.
- جان کری، وزیر امورخارجه پیشین آمریکا: واقعا بهتآور است. به نظرم وضعیت با پیشرفت آن جدیتر و خطرناکتر میشود، چراکه تنگه هرمز درحالحاضر تحت کنترل ایران قرار دارد، درحالیکه پیش از جنگ این طور نبود.
- دیوید پاتن، افسر سابق ستاد فرماندهی ارتش آمریکا: اینکه ترامپ کنترل تنگه هرمز را به ایران واگذار کند، یک شکست استراتژیک خیرهکننده برای ایالاتمتحده است.
- خبرگزاری آمریکایی بلومبرگ: کشتیرانی از طریق تنگههرمز همچنان بهشدت محدود است و تردد اخیر عمدتاً به کشتیهای مرتبط با ایران محدود شدهاست.
3. موضع ضعف طرف آمریکایی
بررسی موضعگیریهای تازه مقامهای آمریکایی، آنهم با وجود لفاظیها و ادامه رویکرد تهدید محور، بیش از هر چیز نشاندهنده موضع ضعف واشنگتن در مواجهه با تهران در گفتوگوهای اسلامآباد است.
- گزاره: موضعگیری مقامهای آمریکایی در مقابل ایران از روی ضعف
- نمودها:
* دونالد ترامپ: رئیسجمهور آمریکا روز جمعه طی پستی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال»، نوشت: گزارشهایی وجود دارد مبنی بر اینکه ایران از نفتکشهایی که از تنگههرمز عبور میکنند، هزینه دریافت میکند. امیدوارم اینطور نباشد، اما اگر آنها در حال دریافت چنین مبالغی هستند، بهتر است فوراً به این کار پایان دهند.
* جی. دی ونس: معاونرئیسجمهور آمریکا نیز روز جمعه پیش از ترک آمریکا بهسوی پاکستان در گفتوگویی با رسانهها، اظهارکرد: «اگر ایرانیها مایل باشند با حسننیت مذاکره کنند، قطعاً آمادهایم دست دوستی دراز کنیم. اگر بخواهند ما را بازی بدهند، خواهند دید که تیم مذاکرهکننده چندان پذیرای این رفتار نخواهد بود».
* دونالد ترامپ: رئیسجمهور آمریکا روز شنبه نیز به شبکه «نیوز نیشن» گفت که «تنگه هرمز در آیندهای نهچندان دور دوباره باز خواهد شد»؛ اظهارنظری که بیش از هرچیز از استیصال واشنگتن در قبال تحولات تنگه هرمز حکایت دارد.
* دونالد ترامپ: رئیسجمهور آمریکا روز شنبه همچنین طی پستی در «تروث سوشال» نوشت که «تعداد بسیار زیادی از بزرگترین نفتکشهای دنیا به سمت آمریکا در حرکتند تا بارگیری کنند ... ما منتظر شما هستیم و عملیات تخلیه و بارگیری بسیار سریع انجام میشود»؛ این پست ترامپ واکنشهای گستردهای به دنبال داشت و از موضع ضعیف واشنگتن در قبال تحولات تنگه هرمز حکایت داشت.
مطالبه، نه مذاکره
- گزاره: تحولات روزهای اخیر نشاندهنده یک نکته ویژه است؛ اینکه گفتوگوهای اسلامآباد بیش از آنکه «مذاکره» با آمریکا باشد، «مطالبه» از آمریکاست.
- نمودها:
- پذیرش مذاکره براساس چارچوب پیشنهادی ایران ازسوی واشنگتن با وجود فرار کاخسفید از پذیرش این موضوع و تلاش برای به راه انداختن هیاهوی رسانهای و مجازی
- تاکید تهران بر پیش شرطهای مذاکره و موکول کردن آغاز گفتوگوها به تحقق و اجراییسازی آنها
- تاکید ایران بر لزوم برقراری آتشبس کامل در جنگ علیه حزبالله لبنان و انتشار خبرهایی در رسانههای غربی – آمریکایی مبنی بر فشار واشنگتن بر تلآویو برای تن دادن این پیش شرط
- اصرار ایران و آزادسازی داراییهای مسدود شده جمهوریاسلامی در برخی کشورها و انتشار خبرهایی درباره انتقال پیام «پذیرش» این موضوع ازسوی طرف آمریکایی
4. نشانههای رفتاری دست برتر ایران در مذاکره
برخی دیگر از نمودهای برتری ایران در مذاکرات اسلامآباد را میتوان در میان پیامها و رفتارهای طرف ایرانی در قبال مذاکرات مشاهده کرد که در ادامه به برخی از آنها اشاره میشود.
- عجله طرف آمریکایی: روز جمعه و در شرایطی که طرف آمریکایی برای حضور در مذاکرات اسلامآباد، عازم پاکستان شده بود، در ایران بهدلیل وضعیت جنگ در لبنان و عدم تحقق شرط ایران، مشخص نبود که هیات ایرانی رهسپار اسلامآباد خواهد شد یا نه.
- ترکیب هیات ایرانی: ترکیب هیات ایرانی حاضر در اسلامآباد نیز از دیگر نمودهای قاطعیت ایران در مذاکرات بود.
- رئیس هیات: محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس
- مذاکرهکننده ارشد: سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه
- رئیس هیات حقوقی: کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امورخارجه
- رئیس هیات اقتصادی: عبدالناصر همتی، رئیسکل بانک مرکزی
- رئیس کمیته نظامی: علیاکبر احمدیان، عضو شورایعالی امنیت ملی
- تاکید ایران بر تحقق شروط پیش مذاکره: در شرایطی که هیات آمریکایی آماده آغاز مذاکرات بود، تاکید هیات ایرانی بر شروطی که ازسوی میانجی به طرف مقابل منتقل شده بود، اصل شکلگیری مذاکرات را در هالهای از ابهام قرار داده بود؛ موضوعی که نمود دیگری از دست برتر ایران بود، از جمله در موضوع آزادسازی داراییهای مسدود شده ایران در برخی کشورها.
- رایزنی درباره تحقق شروط ایران: تنها ساعاتی پیش از آغاز مذاکرات، رایزنی درباره تحقق شروط پیش مذاکره ایران، به یکی از اصلیترین محورهای رایزنی درباره مذاکرات بود.
منبع:همشهری آنلاین
