تهران نمی تواند چشم خود را به ریسک هایی که برخی در منطقه و فرامنطقه ایجاد کرده اند، ببندد

سعید خطیب زاده، رئیس مرکز مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه، در بیست و سومین اجلاس سالیانه باشگاه گفتگوهای والدای در مسکو با عنوان «مسئولیت برای آینده: محدودیت های ممکن یا امکان های نامحدود» به ایراد سخن پرداخت.

وی با بیان اینکه روز تغییرات ساختاری در نظام بین الملل هنوز به پایان خود نرسیده و تغییراتی عمده در جهان و منطقه در پیش است است، اظهار داشت: پس از تجاور امریکایی- صهیونی به کشورمان، جمهوری اسلامی ایران، منطق محاسبات راهبردی خود را برای همیشه تغییر داد به گونه ای که هیچ چیز به ما قبل این تجاوز بازنمی گردد. آمریکا با باور کردن گزاره‌های انحرافی‌ای که خود آگاهانه طی سال‌ها برای گمراه کردن دیگران ساخته و ترویج کرده بود، مرتکب اشتباهی بزرگ شد و در دام روایت‌های خودساخته گرفتار آمد. در نتیجه، برخلاف بدیهیات و اصول بنیادین حقوق بین‌الملل، ریسک حمله به ایران را پذیرفت و در نهایت متحمل این شکست شد.

وی اظهار داشت: آنچه امروز میبینم انباشت منازعات حل نشده در منطقه است که در کنار توهمات و جاه طلبی های امریکا و رژیم صهیونیستی برای تحمیل هژمونی خود بر منطقه به نقطه جوش رسیده است.

وی با تاکید بر اینکه جنگ آمریکا بر علیه ایران، منطقه را در نقطه حقیقت قرار داده است به گونه ای که تهران دیگر نمی تواند چشم خود را به خطرات و ریسک هایی که برخی در منطقه و فرامنطقه برای تهران ایجاد کرده اند، ببندد. این لحظه حقیقت هرچند به نظر سخت است اما در خود میتواند فرصت های بی نظیری را برای منطقه در راستای پی ریزی یک نظم درون زا پدید آورد.

رئیس مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی، با اشاره به پیوند تحولات غرب آسیا با مسائل خلیج فارس و اوراسیا، اظهار داشت که پویایی جدیدی در منطقه در حال شکل‌گیری است؛ به‌گونه‌ای که الگوی نظم و امنیت مبتنی بر محوریت آمریکا برای کشورهای خلیج فارس کارآمدی خود را از دست داده است. به گفته وی، تحولات اخیر نشان داده است که آمریکا نه‌تنها نمی‌تواند تأمین‌کننده‌ای قابل اتکا برای امنیت این کشورها باشد، بلکه الگوها و پارادایم‌های مختلف بازدارندگی که بر مبنای این ترتیبات تعریف شده بودند نیز ناکارآمدی خود را آشکار کرده‌اند.

وی بر همین اساس تأکید کرد که کنشگران منطقه باید در پی شکل‌دهی به پارادایمی فراگیر برای نظم و امنیت باشند؛ پارادایمی که بر درک واقعیت‌های میدانی و شرایط جدید منطقه استوار باشد.

خطیب زاده افزود: دوران تصور شکست ناپذیری ایالات متحده به سرآمده و هژمونی واشنگتن با چالش های گوناگونی روبرو شده است. لذا نمی توان در باره آینده منطقه ساده انگاری کرد و همان مسیر و الگوهای شکست خورده قبلی که در گذشته مبتنی بر خرید امنیت از بیرون بود، را پی گرفت؛ بلکه باید دینامیزمی جدید مبتنی بر فراگیری و مشارکت منطقه ای حاکم شود.

وی با بیان اینکه آشفتگی در نظام تصمیم‌گیری آمریکا به حداکثر خود رسیده اظهار داشت: بخشی از سیستم آمریکا مذاکره می کند، بخش دیگر امضا می کند و بخشی دیگر تلاش می کند آن را تخریب کند. آنان به تفاهم نامه ای که خودشان امضا کردند احترام نگذاشتند و بر خلاف روح و متن تفاهم نامه عمل کردند و آن را تکه کاغذی دانستند که نباید به آن اعتنا کرد. لذا ما با بی ثبات ترین و پیش بینی ناپذیرترین حاکمیت سیاسی در امریکا روبرو هستیم که به هیچ هنجار، قواعد و اخلاقیاتی پایبند نیست. اعتماد امری لوکس در سیستم ترامپ محسوب می شود. البته ما به مذاکره و گفتگو فضا می دهیم زیرا تمامی جنگها با دیپلماسی خاتمه یافته اند لیکن خود را برای بدترین سناریو ها نیز آماده کرده ایم. اکنون زمان حساسی برای منطقه خاورمیانه است چون یک رژیم قانون شکن بر امریکا حاکم است. 

وی همچنین اظهار داشت که رژیم صهیونیستی با اتکا به ایده «اسرائیل بزرگ» در پی گسترش نفوذ و سلطه خود در منطقه است و تلاش دارد از حضور ترامپ در کاخ سفید برای پیشبرد دستورکار بلندپروازانه خود بهره بگیرد. وی تأکید کرد که در چنین شرایطی، ضمن تمرکز بر مسیر دیپلماسی، حفظ هوشیاری و آمادگی در برابر تحولات منطقه‌ای ضروری است.