قتل مداح معروف؛ جنایتی با چند مجهول/ آنچه درباره ربایش و قتل حمیدرضا رجبزاده میدانیم
تحریریه آوش/ براساس اطلاعات منتشرشده، رجبزاده پیش از قتل ناپدید شده بود. پس از آن نیز ویدئویی از قتل او برای خانوادهاش ارسال شده است. همین اتفاق یکی از مهمترین وجوه غیرمعمول پرونده است؛ با این حال تاکنون جزئیات بیشتری از سوی مراجع مسئول درباره زمان و مکان ربایش، محل وقوع قتل یا چگونگی ارسال این ویدئو اعلام نشده است
چند روز ناپدید بود و خبری از او نبود؛ تا این که انتشار خبری درباره ارسال یک ویدئو برای خانواده حمیدرضا رجبزاده، نام این مداح را به یکی از خبرهای جنایی و البته بحثبرانگیز روز تبدیل کرد. حالا اصل ربایش و قتل او تأیید شده، اما تقریباً تمام پرسشهای مهم این پرونده همچنان بدون پاسخ مانده است؛ چه کسانی او را ربودند؟ انگیزه آنها چه بود؟ قتل کجا اتفاق افتاد و آیا آنگونه که در شبکههای اجتماعی ادعا میشود، این جنایت ارتباطی با تحولات سیاسی ماههای اخیر داشته است؟ آن چه فعلاً میتوان با اطمینان گفت، بسیار کمتر از روایتهایی است که درباره این پرونده در فضای مجازی دستبهدست میشود.
تأیید یک قتل پس از چند روز ابهام
نخستین نقطه قابل اتکای پرونده، تأیید اصل ربایش و قتل رجبزاده است. تسنیم پس از انتشار خبرهایی درباره ناپدیدشدن او اعلام کرد موضوع را از مقامات مطلع پیگیری کرده است. یک منبع آگاه در گفتوگو با این خبرگزاری، وقوع حادثه را تأیید و اعلام کرد ربایش و قتل حمیدرضا رجبزاده صحت دارد و تحقیقات پلیسی و قضایی برای شناسایی و دستگیری عاملان آغاز شده است.
براساس اطلاعات منتشرشده، رجبزاده پیش از قتل ناپدید شده بود. پس از آن نیز ویدئویی از قتل او برای خانوادهاش ارسال شده است. همین اتفاق یکی از مهمترین وجوه غیرمعمول پرونده است؛ با این حال تاکنون جزئیات بیشتری از سوی مراجع مسئول درباره زمان و مکان ربایش، محل وقوع قتل یا چگونگی ارسال این ویدئو اعلام نشده است. حتی درباره مدت ناپدیدشدن او نیز روایتهای یکسانی وجود ندارد. در گزارش رسمیتر تسنیم از عبارت «چند روز پیش» استفاده شده، در حالی که در برخی روایتهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی، از بازه طولانیتری سخن گفته شده است. تا زمان اعلام تاریخ دقیق از سوی پلیس یا خانواده، نمیتوان هیچیک از این روایتها را مبنای قطعی خط زمانی پرونده قرار داد.
رجبزاده که بود؟
درباره خود رجبزاده نیز اطلاعات قابل تأیید بسیار محدودتر از مطالبی است که پس از قتل او منتشر شده است. آن چه از آثار باقیمانده از سالهای قبل میتوان دریافت، فعالیت او در حوزه مداحی و مراسم مذهبی است. بنابراین معرفی او به عنوان مداح، سابقهای پیش از حادثه دارد و صرفاً عنوانی نیست که پس از قتل به او داده شده باشد. اما پس از انتشار خبر مرگ، مشخصات دیگری نیز به نام او افزوده شد. برخی صفحات نزدیک به جریانهای مذهبی و سیاسی، رجبزاده را «بسیجی» معرفی کردهاند و در مقابل، حسابهایی در سوی دیگر ادعاهایی درباره نقش او در وقایع اعتراضی دیماه ۱۴۰۴ مطرح کردهاند و مشکل درست از همین نقطه آغاز میشود: برای بخش مهمی از این ادعاها تاکنون سند مستقلی در دسترس نیست.
ادعایی که پرونده را سیاسی کرد
همزمان با انتشار خبر قتل، نام مجموعهای معاند با نام «آ...» نیز در شبکههای اجتماعی مطرح شد و حسابهایی منتسب به آن، ادعای دخالت در قتل رجبزاده را منتشر کردند و در همین مطالب، ادعاهایی درباره سابقه سیاسی و امنیتی مقتول و حضور او در وقایع دیماه نیز مطرح شده است.
وجود چنین مطالبی توضیح میدهد که چرا پرونده رجبزاده با سرعت از یک خبر جنایی به موضوعی سیاسی در شبکههای اجتماعی تبدیل شد؛ اما میان «ادعای مسئولیت در فضای مجازی» و «اثبات عامل قتل در تحقیقات جنایی» فاصله مهمی وجود دارد.
اما تاکنون و تا زمان تنظیم این گزارش، هیچ اعلام رسمی منتشرشدهای از سوی پلیس یا دستگاه قضایی که عاملان قتل را معرفی یا ادعای مسئولیت منتشرشده در شبکههای اجتماعی را تأیید کند، در دسترس نیست.
همین احتیاط درباره ادعاهای مربوط به گذشته رجبزاده نیز ضروری است. برخی حسابها مدعی نقش داشتن او در برخورد با معترضان در وقایع دیماه ۱۴۰۴ شدهاند؛ اما جستوجوی منابع در دسترس، مدرک مستقل و قابل اتکایی که بتوان براساس آن چنین نقشی را به رجبزاده نسبت داد، نشان نمیدهد و در نتیجه نمیتوان این ادعا را به عنوان بخشی از زندگینامه یا سابقه قطعی او مطرح کرد.
دو روایت سیاسی، یک پرونده بیپاسخ
در همین حال اما باید توجه داشت که در سوی مقابل نیز روایت سیاسی دیگری شکل گرفته و برخی حسابها و کانالهای نزدیک به جریانهای حامی جمهوری اسلامی، رجبزاده را مداح و «بسیجی» معرفی کرده و قتل او را به مخالفان جمهوری اسلامی و در مواردی به جریان سلطنتطلب نسبت دادهاند اما این روایت نیز با همان مشکل روبهروست. تا این لحظه، اعلام رسمی قابل اتکایی که نشان دهد عاملان قتل وابسته به یک جریان سیاسی مشخص بودهاند، منتشر نشده است.
به این ترتیب، پیرامون یک واقعیت تأییدشده (ربایش و قتل یک مداح) دو روایت سیاسی متضاد شکل گرفته و در یک روایت، مقتول فردی مرتبط با اعتراضات معرفی میشود و در روایت دیگر، او قربانی یک عملیات سیاسی از سوی مخالفان جمهوری اسلامی است فعلاً هیچکدام از این دو تصویر را نمیتوان جایگزین نتیجه تحقیقات جنایی کرد.
پیکر کجاست؟
یکی دیگر از ابهامات عجیب پرونده، سرنوشت پیکر رجبزاده است. گزارش اولیه درباره تأیید قتل از ربایش، قتل و ارسال ویدئو برای خانواده خبر میدهد، اما درباره کشف پیکر اطلاعات روشنی ارائه نمیکند. در شبکههای اجتماعی نیز روایتهای متناقضی درباره پیدا شدن یا نشدن پیکر منتشر شده است. تا زمانی که مرجع رسمی درباره این موضوع توضیح ندهد، نمیتوان هیچیک را به عنوان واقعیت پرونده پذیرفت. این ابهام، پرسش دیگری را نیز به وجود میآورد که اگر تأیید قتل بر اساس ویدئوی ارسالشده صورت گرفته، تحقیقات جنایی اکنون در چه مرحلهای قرار دارد و آیا پلیس توانسته محل وقوع جرم را شناسایی کند؟
اما باید توجه داشت که پرونده حمیدرضا رجبزاده در شرایطی به سرعت سیاسی شده که اطلاعات رسمی درباره خود جنایت هنوز بسیار اندک است. آن چه میدانیم این است که او ناپدید شده، ربایش و قتلش از سوی یک منبع آگاه تأیید شده، ویدئویی از قتل برای خانواده ارسال شده و تحقیقات برای شناسایی عاملان در جریان است. اما تقریباً هر چیز دیگری هنوز با علامت سؤال روبهروست.
در همین حال زمان و مکان دقیق ربایش مشخص نیست؛ محل قتل اعلام نشده؛ درباره سرنوشت پیکر اطلاعات رسمی روشنی وجود ندارد؛ هویت عاملان اعلام نشده و مهمتر از همه، انگیزه قتل هنوز مشخص نیست.
بنابراین شاید مهمترین نکته این پرونده همین فقدان اطلاعات باشد؛ فقدان آن چه تحقیقات جنایی تاکنون اثبات کرده و روایتی که سیاست از این قتل ساخته است. شبکههای اجتماعی پیش از روشنشدن نتیجه تحقیقات، قاتل، مقتول و انگیزه را در قالب دو روایت کاملاً متفاوت تعریف کردهاند اما پاسخ این پرسش که قتل حمیدرضا رجبزاده یک جنایت با انگیزه سیاسی بوده یا پروندهای با انگیزهای کاملاً متفاوت، هنوز در اختیار پلیس و دستگاه قضایی است و تا انتشار نتایج تحقیقات، تنها یک چیز قطعی است: یک ربایش و قتل رخ داده و قاتلان و انگیزه آنها هنوز رسماً معرفی نشدهاند.
