رحمانیفضلی: دشمن نتوانست معادله سیاسی خود را به ایران تحمیل کند
سفیر جمهوری اسلامی ایران در چین با بیان اینکه این جنگ آزمونی صرفاً نظامی برای ایران نیست؛ بلکه آزمونی برای پایداری ملی، بلوغ راهبردی، و قدرت تبدیل مظلومیت حقوقی به سرمایه سیاسی بینالمللی است، گفت: جمهوری اسلامی ایران در برابر تجاوز ایستادگی کرده، از حق دفاع مشروع خود استفاده کرده و اجازه نداده محاسبات دشمن به نتیجه قطعی برسد.
«عبدالرضا رحمانیفضلی»، سفیر کشورمان در پکن، با اشاره به گذشت یک ماه از تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران اظهار کرد: اگر بخواهم با دقت و بدون هیجانزدگی سیاسی سخن بگویم، باید بگویم که پس از گذشت یک ماه از این جنگ تحمیلی، اکنون برای افکار عمومی جهان بهتدریج روشنتر شده که آنچه علیه جمهوری اسلامی ایران رخ داده، صرفاً یک «اختلاف امنیتی» یا «تنش موردی» نبوده، بلکه مصداقی از اعمال سازمانیافتهی زور علیه حاکمیت ملی یک کشور مستقل بوده است؛ جنگی که از همان ابتدا دبیرکل سازمان ملل نسبت به تلفات غیرنظامیان و خطر گسترش آن هشدار داد.
وی تصریح کرد: در هفتههای نخست، طبیعی بود که ماشین رسانهای آمریکا و رژیم صهیونیستی تلاش کند صحنه را وارونه نشان دهد؛ یعنی متجاوز را در جایگاه مدعی و قربانی را در موضع متهم بنشاند. اما با گذشت زمان، چند واقعیت خود را بر افکار عمومی و حتی بر برخی محافل رسمی تحمیل کرد؛ نخست اینکه دامنه عملیات از چارچوبهای ادعایی اولیه فراتر رفت؛ دوم اینکه تبعات جنگ محدود به ایران نماند و کل منطقه و حتی اقتصاد جهانی را متأثر ساخت؛ سوم اینکه اهداف جنگ برای بسیاری از دولتها و ناظران بینالمللی همچنان مبهم و نگرانکننده باقی مانده است. اینکه حتی برخی رهبران کشورهای غربی هم پیمان آمریکا نیز علناً خواستار شفافسازی درباره اهداف این جنگ و حرکت به سمت کاهش تنش شدهاند، نشانهای مهم از همین تغییر فضاست.
دشمن خسارت وارد کرد، اما در تحمیل اراده سیاسی خود ناکام ماند
این دیپلمات ارشد کشورمان در پکن اظهار کرد: از منظر جمهوری اسلامی ایران، آنچه در یک ماه گذشته اهمیت داشته، صرفاً پاسخ نظامی نبوده است. ایران در واقع در سه سطح همزمان عمل کرده است؛ در سطح نخست، حفظ انسجام حاکمیتی و جلوگیری از تحقق هدف شوم فلجسازی سریع کشور بود که در این سطح حضور شورآفرین مردم بیشک مهمترین عنصر بوده است. این تهاجم بار دیگر عمق ملت بودگی ایرانیان را نشان داد. مردم فارغ از اختلافنظرها پای کشور و نظام ایستادند و محاسبات دشمنان را بر هم زدند. در سطح دوم، اعمال حق ذاتی دفاع مشروع در برابر تجاوز بود؛ در این سطح تدابیر و جانفشانیهای نیروهای مسلح کشور و به ویژه تدابیر فرماندهان زمینه را برای اعمال این حق فراهم آورد و در سطح سوم، تلاش برای ثبت حقوقی و سیاسی واقعیت جنگ در افکار عمومی بینالمللی است. در این سطح با وجود کوششهای بسیار، هنوز زمینههای فراوانی برای نشان دادن واقعیت جنگ امپریالیستی که علیه کشورمان جریان یافت، وجود دارد.
رحمانیفضلی افزود: ایران در هر سه سطح، موفق شده است مانع از تحقق اهداف حداکثری طرف متجاوز شود. حتی گزارشهای مستقل غربی نشان میدهد که با وجود آسیبها، ظرفیت تصمیمگیری، بخشی از توان بازدارنده و اراده ملی ایران حفظ شده است. بنابراین معتقدم که دشمن ممکن است خسارت وارد کرده باشد، اما در تحمیل اراده سیاسی خود ناکام مانده است.
وی گفت: در جنگهای جدید، صرفاً تخریب زیرساخت معیار پیروزی نیست؛ بلکه مهم آن است که آیا طرف مهاجم توانسته معادله سیاسی مورد نظر خود را بر کشور هدف تحمیل کند یا خیر. پاسخ روشن است: خیر.
جنگ علیه ایران فقط یک درگیری نظامی نیست
سفیر ایران در پکن جنگ مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه کشورمان را از چند جهت بسیار نگرانکننده و در برخی ابعاد، کمسابقه دانست و گفت: وقتی اصل بنیادین حقوق بینالملل معاصر، یعنی منع توسل به زور علیه تمامیت ارضی و استقلال سیاسی کشورها نقض میشود یا بدون مجوز روشن شورای امنیت، به خاک یک کشور مستقل حمله میشود، با یک موضوع صرفاً سیاسی مواجه نیستیم بلکه با نقض جدی نظم حقوقی بینالمللی روبهرو هستیم. به علاوه این جنگ از حیث تهدید یا حمله علیه تأسیسات هستهای تحت نظارت آژانس، حساسیت ویژهای دارد. مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی بارها تأکید کرده که حمله به تأسیسات هستهای میتواند عواقب شدید رادیولوژیک و فرا مرزی داشته باشد و اصولاً نباید رخ دهد. با وجود سیاسی کاریهای مستمر آژانس، این نهاد تخصصی بینالمللی در مواضع رسمی خود در سال ۲۰۲۵ و نیز در مارس ۲۰۲۶، نسبت به خطرات ناشی از چنین حملاتی هشدار داده است. این وجه از جنگ، آن را از بسیاری از منازعات متعارف متمایز میکند زیرا اینجا فقط موضوع درگیری نظامی نیست، بلکه موضوع امنیت هستهای، ایمنی منطقهای و مسئولیت بینالمللی در قبال پیامدهای فرا مرزی نیز مطرح است.
این دیپلمات کشورمان با بیان اینکه هر جنگی حتی در منطق حقوق بشردوستانهای که ناظر بر شرایط مخاصمه است، مقید به اصول تفکیک، تناسب و احتیاط است گفت: وقتی غیرنظامیان آسیب میبینند، زیرساختهای حیاتی در معرض تهدید قرار میگیرد و دامنه عملیات بهگونهای گسترش مییابد که امنیت انرژی، حملونقل و زندگی مردم عادی در کل منطقه تحت تأثیر قرار میگیرد، بنابراین دیگر نمیتوان آن را ذیل ادعاهای مبهم امنیتی توجیه کرد.
رحمانیفضلی همچنین در ادامه این گفتوگو خاطرنشان کرد: شاید از نظر حجم مطلق تخریب، این جنگ هنوز با برخی جنگهای بزرگ قرن بیستم قابل قیاس نباشد اما از حیث ترکیب چند تخلف خطرناک یعنی نقض اصل منع توسل به زور، تهدید تأسیسات هستهای، ایجاد ناامنی فرامرزی، و بیاعتنایی به تبعات انسانی و اقتصادی منطقهای را در خود دارد که یکی از نگرانکنندهترین نمونههای جنگ در سالهای اخیر است. این جنگ، اگر مهار نشود، میتواند به یک رویه بسیار خطرناک در روابط بینالملل تبدیل شود مبنی بر اینکه هر قدرتی بتواند به بهانههای خودساخته، به زیرساختهای راهبردی یک کشور مستقل حمله کند و همزمان از پاسخگویی حقوقی بگریزد.
سفیر ایران در چین درباره اقدامات حقوقی صورت گرفته از سوی ایران در ارتباط با موضوع جنگ و همچنین مسائل مرتبط به موضوعات هستهای، تصریح کرد: اقدامات حقوقی و دیپلماتیک ایران لازم بوده، اما هنوز با سطح مطلوب و متناسب با ابعاد تجاوز فاصله دارد. به بیان دیگر، ما وارد مسیر درست شدهایم، اما این مسیر باید با شدت بیشتر، انسجام بیشتر و هوشمندی بیشتر ادامه یابد. در حوزه هستهای، اسناد رسمی منتشرشده در آژانس نشان میدهد که ایران مواضع خود را ثبت کرده، به حمله علیه تأسیسات هستهای اعتراض و بر مسئولیت آژانس و جامعه بینالمللی در قبال این وضعیت تأکید کرده است؛ این اقدام درست و ضروری بوده است.
این دیپلمات کشورمان در ادامه با بیان اینکه از منظر کارآمدی، آنچه لازم است یک راهبرد حقوقی چندلایه است، نه مجموعهای از واکنشهای پراکنده، تصریح کرد: این راهبرد چند لایه شامل چند محور است:
نخست، مستندسازی دقیق و حرفهای؛ در پروندههای بینالمللی، احساسات و مواضع سیاسی بهتنهایی کافی نیست. باید برای هر حمله، برای هر هدف غیرنظامی یا حساس، برای هر خسارت انسانی و برای هر پیامد زیستمحیطی یا رادیولوژیک، سند قابل ارائه تهیه شود از جمله اسناد پزشکی، تصاویر ماهوارهای، گزارشهای کارشناسی، شهادت شهود، و ارزیابیهای فنی.
دوم، فعالسازی همزمان همه مجاری بینالملل؛ به عبارتی شورای امنیت، مجمع عمومی، شورای حقوق بشر، آژانس بینالمللی انرژی اتمی و سایر نهادهای ذیربط باید بهصورت هماهنگ درگیر شوند. حتی در جاهایی که بهدلیل ملاحظات سیاسی، نتیجه فوری حاصل نمیشود، ثبت رسمی پرونده و انباشتن ادله حقوقی، سرمایهای راهبردی برای ایران ایجاد میکند.
نباید اجازه داد پرونده «تجاوز علیه ایران» به «مناقشه درباره رفتار هستهای ایران» تقلیل یابد
رحمانیفضلی در ادامه با تاکید بر اینکه در موضوع هستهای، ایران باید با دقت میان دو پرونده تفکیک قائل شود اظهار کرد: یکی پرونده «حمله به تأسیسات هستهای و غیرقانونی بودن» آن است و دیگری پرونده «اختلافات فنی و پادمانی». در واقع این دو نباید بهگونهای در هم ادغام شوند که اصل تجاوز تحتالشعاع اختلافات فنی قرار گیرد. از منظر منافع ملی ایران، بسیار مهم است که جامعه بینالمللی بر این نکته متمرکز بماند که حتی اگر میان ایران و برخی طرفها درباره موضوعات پادمانی اختلافنظر وجود داشته باشد، هیچ اختلاف فنی یا سیاسی، مجوز حمله به تأسیسات هستهای تحت نظارت آژانس ایجاد نمیکند.
وی با تاکید بر اینکه «ایران باید از یک منطق صرفاً دفاعی به سمت یک ابتکار حقوقی - سیاسی فعال حرکت کند»، گفت: این مساله بدان معنا است که ایران نباید فقط شکایت کند، بلکه باید یک گفتمان بینالمللی بسازد از جمله «گفتمان دفاع از منشور ملل متحد»، «دفاع از مصونیت تأسیسات هستهای صلحآمیز» و «دفاع از اصل پاسخگویی دولتهای متجاوز». علاوه بر این باید توجه داشت که هر اقدامی در حوزه هستهای باید با محاسبه دقیق هزینه، فایده انجام شود. در شرایط فعلی، آنچه برای ایران بیشترین ارزش را دارد، حفظ جایگاه حقوقی و اخلاقی کشور مورد تجاوز قرار گرفته است. هر تصمیمی که این موقعیت را تضعیف کند و پرونده را از «تجاوز علیه ایران» به «مناقشه درباره رفتار هستهای ایران» منحرف سازد، لزوماً در خدمت منافع ملی نخواهد بود.
این دیپلمات ارشد کشورمان در چین اقدامات انجامشده از سوی بخشهای سیاسی و دیپلماتیک کشور را قابل تقدیر دانست اما گفت که این اقدامات کافی نیست بلکه باید آن را به یک کارزار حقوقی، رسانهای و دیپلماتیک مستمر و منسجم تبدیل کرد.
دولت چین از ابتدا در کنار ایران بود
رحمانیفضلی درباره موضعگیری مقامات چین و افکار عمومی این کشور در قبال جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران با بیان اینکه «دولت چین از ابتدا در کنار ایران بود و این تجاوز را محکوم و بر لزوم توقف جنگ تاکید کرده است» گفت: همچنین چین در سازمانهای بینالمللی نیز از ایران حمایت کرده است و در سطح رسانههای رسمی و نخبگان چینی نیز حمایت از ایران جریان غالب بود. بنابراین موضع چین حمایتگرایانه و مبتنی بر اصول جامعه بینالمللی است و جای تقدیر دارد.
سفیر کشورمان با بیان اینکه دیپلماسی موفق فقط آن نیست که با دولتها کار کند بلکه باید بتواند افکار عمومی، نخبگان، رسانهها و مراکز تصمیمساز را نیز با واقعیتها مواجه کند، گفت: این جنگ آزمونی صرفاً نظامی برای ایران نیست؛ بلکه آزمونی برای پایداری ملی، بلوغ راهبردی، و قدرت تبدیل مظلومیت حقوقی به سرمایه سیاسی بینالمللی است. جمهوری اسلامی ایران در برابر تجاوز ایستادگی کرد، از حق دفاع مشروع خود استفاده و اجازه نداد محاسبات دشمن به نتیجه قطعی برسد. اما مرحله بعدی، مرحلهای است که در آن باید همزمان در سه جبهه با دقت حرکت کرد؛ جبهه میدانی، جبهه حقوقی، و جبهه روایت بینالمللی. هر اندازه این سه جبهه هماهنگتر شوند، احتمال آنکه ایران نه فقط در میدان، بلکه در سطح سیاسی و حقوقی نیز دست برتر را پیدا کند، بیشتر خواهد شد.
