مرشایمر: ایران در جنگ پیروز شد

«جان مرشایمر» استاد دانشگاه شیکاگوی آمریکا و یکی از نظریه‌پردازان مشهور سیاسی در گفت‌وگویی با «العربی الجدید» به اظهارنظر درباره جنگ آمریکایی-اسرائیلی علیه ایران و انگیزه‌ها و نتایج این جنگ و روابط آینده میان واشنگتن و تل‌آویو و همچنین میان آمریکا و متحدانش در اروپا و خاورمیانه پرداخت.

مرشایمر در این گفت‌وگو تاکید می‌کند دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا برای منافع اسرائیل وارد جنگ با ایران شد و این جنگ تبعات منفی زیادی برای روابط آمریکا با کشورهای جهان خواهد داشت. مشروح این گفت وگو به این شرح است:

* آیا به نظر شما ایران و آمریکا به توافق دست خواهند یافت؟

مرشایمر: به نظر من دولت ترامپ می‌داند که با برگ بازنده در این جنگ بازی می‌کند و پایان جنگ و توقف آن بسیار به نفع رئیس جمهور آمریکاست. گمانه‌زنی درباره نوع توافقی که ترامپ و ایران به آن می‌رسند دشوار است اگر اصلا توافقی حاصل شود؛ اما به هر حال کاملا آشکار است که ایران در این جنگ پیروز شده است. حل و فصل نهایی بیانگر این واقعیت است که ایران طرف پیروز در این درگیری است نه ایالات متحده.

* آیا جنگ بر روابط میان اسرائیل و آمریکا تاثیرگذار است و چگونه؟

مرشایمر: به نظر من جنگ تاثیر منفی بر جای خواهد گذشت. بخش بزرگ ماجرا این است که مردم در آمریکا خواهند فهمید که ایالات متحده آمریکا این جنگ را باخته و این برای آمریکا فاجعه است. آنها با شواهد روشن متوجه خواهند شد که اسرائیل ما را به این جنگ کشاند و «بنیامین نتانیاهو » نخست وزیر اسرائیل نقش اصلی را در قانع کردن رئیس جمهور ترامپ ایفا کرد با این حدس و گمان که ما می‌توانیم پیروزی سریع و قاطعی داشته باشیم.

ترامپ برای اسرائیل وارد این جنگ شد و مردم این را می‌دانند. آمریکا به خاطر منافع اسرائیل وارد جنگ شد و سپس این جنگ به فاجعه تبدیل شد. بسیاری از آمریکایی‌ها خواهند گفت که اسرائیل مستحق سرزنش زیادی به سبب این فاجعه است و این در نهایت به زیان روابط آمریکا و اسرائیل است.

* با وجود ناخرسندی مردمی از اسرائیل در حال حاضر، اما گروه‌های فشار از اسرائیل حمایت می کنند، جنگ چگونه این روند را تغییر خواهد داد؟

مرشایمر: بسیار خوب، باید بدانید که گروه‌های فشار در دو سطح سیاسی و دیگری نحوه تاثیر بر گفتمان کلی درباره اسرائیل فعالیت می‌کنند. در اینکه لابی اسرائیلی از نفوذ زیادی برای تاثیرگذاری بر سیاست آمریکا برخوردار است، کاملا حق با شماست و جای هیچ شک و تردیدی در این زمینه نیست؛ اما در زمینه گفتمان عمومی و کلی و اینکه مردم و نخبگان درباره روابط آمریکایی-اسرائیلی و جنگ اخیر چه می‌گویند، تاثیر لابی حامی اسرائیل در این گفتمان بسیار محدود خواهد بود.

این رویکرد تا حد زیادی در راستای دشمنی با اسرائیل خواهد بود. شواهد زیادی وجود دارد که نشان می‌دهد حمایت از اسرائیل در میان افکار عمومی آمریکا شاهد کاهش چشمگیر است. سابقه نداشته است که تا به این حد سطح حمایت از اسرائیل در آمریکا کاهش پیدا کند و این کاهش حمایت در آینده نیز تداوم خواهد داشت. گروه‌های فشار توان جلوگیری از سطح کاهش و تغییر نگرش مبتنی بر دشمن با اسرائیل که در این روزها شاهد آن هستیم را نخواهند داشت؛ اما به هر حال لابی حامی اسرائیل نفوذ زیادی در سطوح سیاسی چه در میان دموکرات‌ها و چه جمهوری‌خواهان دارد.

* آیا این در درازمدت ممکن است که تغییر کند؟

مرشایمر: در کوتاه‌مدت تغییر نخواهد کرد اما اینکه در میان‌مدت یا بلندمدت چگونه باشد، پیش‌بینی آن سخت است. از نگاه من در میان مدت سیطره لابی اسرائیلی تداوم خواهد داشت و نفوذ گسترده خود را در سطوح سیاسی حفظ خواهد کرد. به نظر من هرگونه تحول چشمگیری در زمینه نفوذ لابی سیاسی در بلندمدت رخ خواهد داد.

من و «استیو والت» کتابی در سال ۲۰۰۷ درباره گروههای فشار (لابی اسرائیلی) نوشتیم و هیچ‌کدام از ما اینکه اوضاع تا این درجه در سال ۲۰۲۶ تغییر کند، چنین باوری نداریم. مردم متوجه نفوذ لابی خواهند شد و انتقادهای شدیدی به آن می‌کنند. اسرائیل و آمریکا تا این درجه حماقت داشتند که جنگی با تبعات فاجعه‌بار را برای طرفین راه انداختند.

* آیا این آخرین جنگ آمریکا در خاورمیانه خواهد بود؟

مرشایمر: من تا این حد پیش نمی‌روم. فکر نمی‌کنم که کسی بتواند بگوید این آخرین جنگ در هر مکانی است اما برآورد من این است که پس از این جنگ، آمریکا در ورود به جنگ دیگری در خاورمیانه بسیار تردید خواهد داشت. ما در منطقه خاورمیانه جنگ‌های زیادی کرده‌ایم که جنگ‌های افغانستان و عراق بارزترین نمونه‌های آن هستند و هر دو جنگ برای ما فاجعه‌بار بود و الان فاجعه بزرگ سومی روبه‌رو هستیم که ایران است. به نظر من، ما تاحد زیادی در شروع جنگ دیگری دچار تردید خواهیم بود.

* ترامپ گفته از نفت ایران مانند ونزوئلا سهم می‌خواهد، چگونه این رویکرد ترامپ قانون و نظام بین‌المللی را دستخوش تغییر می‌کند؟

مرشایمر: گمان نمی‌کنم که رئیس جمهور ترامپ برای نفت علیه ایران جنگ به راه انداخت. به نظر من این ارتباطی به نفت ندارد. او الان این را می‌گوید و این صرف کلام پوچ در وقت اضافه تحولات است. این جنگ برای نفت نیست؛ این جنگ برای تغییر نظام در ایران به راه انداخته شد. بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل او را قانع کرد که ما می‌توانیم پیروزی سریع و قاطع در ایران و براندازی نظام داشته باشیم و اینکه این به نفع آمریکا و اسرائیل است.

نتانیاهو سخت در اشتباه بود و ترامپ همه احمق بود که به او گوش داد. این جنگی به خاطر اسرائیل بود. بسیار مهم است که بفهمیم ایران تهدیدی برای آمریکا نبود و دلیلی برای ورود به جنگ با آن نبود. ایران نه تهدیدی برای آمریکا بود و نه به آن حمله کرده بود و این آمریکا و اسرائیل بودند که به ایران حمله کردند. علتی که ما را به این جنگ کشاند امنیت اسرائیل بود. نتانیاهو از مدت‌های طولانی از تهدید ایران دم می‌زد و به دنبال پیوستن آمریکا به اسرائیل در جنگ علیه ایران بود و در ۲۸ فوریه گذشته این خواسته او برآورده شد و این فاجعه را رقم زد.

* این جنگ تا چه اندازه بر روابط میان آمریکا و اسرائیل و میان آمریکا و ناتو تاثیرگذار خواهد بود؟

مرشایمر: به نظر من این جنگ تاثیرات منفی بر روابط آمریکا با ناتو خواهد داشت. قبل از ۲۸ فوریه گذشته روابط میان آمریکا و اروپا به علت اختلافات درباره جنگ اوکراین و نیز تهدید ترامپ برای حمله به گرینلند و گرفتن آن از دانمارک در وضعیت بسیار بدی قرار داشت. حتی قبل از جنگ نیز روابط در وضع بدی قرار داشت و هم اکنون پس از جنگ روابط میان اروپا و آمریکا بحرانی‌تر شده است.

درباره روابط آمریکا و اسرائیل بدون تردید تاثیر منفی در روابط طرفین خواهد داشت. ترامپ حدود سه سال دیگر در قدرت است و بسیار از اسرائیل و به ویژه نتانیاهو خشمگین خواهد بود زیرا او را به سمت این جنگ فاجعه‌بار سوق داده است. کاملا آشکار است که اسرائیلی‌ها نقش اصلی را در قانع کردن ترامپ برای روی آوردن به جنگ ایفا و او را قانع کردند که توان پیروزی سریع و قاطع را دارد و حالا که این روی نداده است ما خودمان را در مشکل بزرگی گرفتار می‌بینیم و این به طور حتم بر روابط طرفین حداقل در برهه‌ای، تاثیر دارد و در این باره تردیدی نیست.

* به‌کارگیری زور از سوی ترامپ در قبال کشورهای دنیا چه تاثیری بر آینده آمریکا خواهد داشت؟

مرشایمر: این جنگ تبعات منفی بر ریاست ترامپ خواهد داشت و شکست بزرگی در سیاست خارجی است و تبعات منفی بزرگی بر اقتصاد و سیاست آمریکا دارد. از این رو بدون تردید آسیب بزرگی برای ریاست جمهوری خواهد داشت. درباره روابط آمریکا با دیگر کشورها از جمله متحدان در شرق آسیا، اروپا و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس این تبعات منفی خطرناکی به همراه خواهد داشت.

در این مرحله چه طرفی می تواند به تکیه بر آمریکا اعتماد کند؟ چه کسی به دنبال چتر امنیتی آمریکا با توجه به آنچه طی یک ما و نیم گذشته از جنگ علیه ایران رخ داده خواهد بود؟ آمریکا نشان داده که باری بر دوش بیشتر متحدانش است. کشورهای عربی حوزه خلیج فارس گمان می‌کردند که آمریکا امنیت برای آنها به ارمغان می‌آورد و ائتلاف نظامی با آمریکا بسیار مهم است اما به جای آن آمریکا جنگی به راه انداخت که سبب شد ایران این کشورها را هدف قرار دهد و خسارات زیادی به آنها وارد کند. علاوه بر آن، این جنگ به سیطره ایران بر تنگه هرمز و بستن جریان نفت از خلیج فارس منجر شد و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس متضرر شدند بنابراین از نگاه آنها هم‌پیمانی با آمریکا منفی است.