سپر آبی چیست؟
با افزایش تنشها و درگیریهای نظامی در منطقه، اخبار بسیاری درباره نصب «سپر آبی» بر بام موزهها و اماکن تاریخی و فرهنگی در استانهایی مانند اصفهان، کردستان، زنجان و فارس منتشر شده است.
سپر آبی یا Blue Shield یک نماد بینالمللی برای حفاظت از میراث فرهنگی در زمان جنگ و درگیریهای مسلحانه است. این نشان به شکل سپری آبی و سفید است و بر روی بناها، موزهها، کتابخانهها و مکانهای فرهنگی مهم نصب میشود تا به نیروهای نظامی یادآوری کند که این مکانها باید از حمله و تخریب در امان بمانند.
ایده استفاده از سپر آبی پس از جنگ جهانی دوم شکل گرفت؛ زمانی که بسیاری از آثار تاریخی، کتابخانهها و موزههای ارزشمند در اثر جنگ نابود شدند. به همین دلیل در سال ۱۹۵۴ «کنوانسیون لاهه برای حفاظت از اموال فرهنگی در زمان مخاصمات مسلحانه» تصویب شد و نماد سپر آبی به عنوان علامت رسمی برای شناسایی و حفاظت از این مکانها معرفی شد.
وقتی ساختمانی با این نشان مشخص میشود، در واقع اعلام میکند که آن مکان بخشی از میراث فرهنگی بشریت است و نباید هدف حمله قرار گیرد.
این مکانها میتوانند شامل موزهها، بناهای تاریخی، آرشیوها، کتابخانهها و دیگر آثار مهم فرهنگی باشند.
بیتوجهی به حفاظت از میراث فرهنگی میتواند پیامدهای حقوقی جدی داشته باشد. برای مثال در کشور مالی و در شهر تاریخی تیمبوکتو، تخریب عمدی مقبرهها و بناهای تاریخی که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده بودند، باعث شد یکی از فرماندهان گروههای مسلح در سال ۲۰۱۶ در دیوان کیفری بینالمللی محاکمه شود و به ۹ سال زندان محکوم گردد. این پرونده نشان داد که تخریب آثار فرهنگی نیز میتواند به عنوان جنایت جنگی پیگیری شود.
در نهایت، سپر آبی یادآوری میکند که میراث فرهنگی تنها متعلق به یک کشور نیست، بلکه بخشی از تاریخ و هویت مشترک همه انسانهاست و حفاظت از آن حتی در زمان جنگ نیز مسئولیتی جهانی به شمار میآید.
