پزشکی شخصی محور، چگونه دنیای درمان را متحول می کند؟
رویکرد های پزشکی فرد محور بر محوریت شخصی سازی استوار است و از آنجا که هر فرد با افراد دیگر متفاوت است پاسخ بدن وی به محیط اطراف و نیز عوامل بیماری زا و درمانگر نیز متفاوت است.
«پزشکی شخصیمحور»، از اصطلاحاتی است این روزها بسیار شنیده می شود و تا چند سال آینده به محور اصلی درمان تبدیل خواهد شد، در این گزارش به این موضوع پرداخته شده است که اصلا این نوع از درمان به چه معناست و بر چه اصولی استوار است.
دکتر سیدرضا رئیس کرمی رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران درباره اهمیت «پزشکی شخصیمحور» که در جهان در کانون توجه قرار گرفته است، می گوید :« پزشکی شخصیمحور، درمان را بر مبنای نقشه ژنتیکی افراد تعیین میکند ومیتواند از مسائلی مانند امتحان داروهای مختلف، ایجاد عوارض دارویی و بار مالی زیاد بر سیستم بهداشتی ودرمانی کشورجلوگیری کرده و دارویی را تجویز کند که برای درمان بیماری فرد موثر است.
آقای دکتر در توضیح «پزشکی شخصی محور» می گوید: در این روش، درمان اشخاص به ویژه درمان بیماریهای متابولیک، خودایمنی و سرطانها بر مبنای نقشه ژنتیکی فرد انجام شود، به دلیل اینکه نقشههای «ژنتیکی» و «فارموکوژنتیک» افراد با یکدیگر متفاوت است، داروهایی که می تواند بیماری افراد را هم درمان کند، با هم متفاوت است.

پزشکی شخصی محور چیست؟
پزشکی فرد محور یا پزشکی شخصی محور، همان طور که از نام آن مشخص است به مجموعه ای از فعالیت ها گفته می شود که در جهت تشخیص و درمان بیماری های افراد بر اساس ویژگی های شخصی آن ها صورت می گیرد. به دیگر سخن، در این روش افراد بر اساس خصوصیات، ژنتیک و سبک زندگی خاص خودشان بررسی و درمان می شوند. درتعریف علمی آن باید عنوان کرد این روش «بیمار محور» است نه «بیماری محور»، در این روش ابتدا افراد آزمایش ژنتیک انجام می دهند و سپس بر اساس نتایج آن آزمایش، داروی مناسب بیمار تجویز می شود.
پزشکی فرد محور و کمک های آن به انواع بیماری
اما آیا پزشکی فرد محور فقط برای درمان تعداد محدودی از بیماری ها و در تخصص های پزشکی خاص قابل بهره برداری است؟
در پاسخ به این سوال باید بگوییم خیر، پزشکی فرد محور در درمان انواع مختلفی از بیماری و در تخصص های مختلف پزشکی کاربر دارد. از میان بیماری هایی که می توان به روند تشخیص و درمان آن ها با کمک پزشکی فرد محور، سرعت و کیفیت قابل توجهی بخشید، می توان به این موارد اشاره کرد: بیماری های متابولیک، بیماری های عفونی،اختلالات ایمونولوژی (مربوط به سیستم ایمنی بدن)، بیماری های قلبی عروقی، بیماری های دهان و دندان، مراقبت از پوست، بیماری های پوستی،بیماری های مغز و اعصاب، اختلالات خلقی، بیماری های ریوی و ...
کاربرد پزشکی فرد محور در طراحی داروهای جدید
از کاربردهای مهم پزشکی شخصی محور می توان به طراحی داروهای جدید و فرآیند پذیرفته شدن دارو توسط مراجع نظام سلامت اشاره کرد.
در پزشکی فرد محور در طراحی داروهای جدید با استفاده از توالیهای ژنومیک بیماران ، در زمان تولید دارو می توان افراد یک جمعیت را دسته بندی کرد و بر اساس آن پیش بینی کرد که این دارو به چه شکل می بایست طراحی شود.
همانطور که می دانیم سالهاست در پزشکی رایج امروز در بسیاری از موارد، پزشکان از طریق آزمون و خطا دست به درمان بیماران می زنند تا بالاخره در بین داروهای در دسترس مناسب ترین دارو را برای بیمار انتخاب کنند، اما در پزشکی فرد محور می توان قبل از استفاده از دارو، تاثیر آن را پیش بینی کرد و مناسب ترین دارو را برای بیمار انتخاب کرد. به بیان ساده تر در پزشکی فردمحور هدف این است که داروی مناسب، دوز مناسب و بیمار مناسب را مشخص کرد.
به عنوان مثال: در گذشته تامکسیفن برای بیماران مبتلا به سرطان سینه استفاده می شد اما ۶۵% آن ها به این دارو مقاوم می شدند، اما در مطالعات اخیر مشخص شده است که برخی جهش های ژنتیکی منجر به بروز این مقاومت میشود. اکنون بیماران باید ابتدا از این نظر بررسی شده و تنها در صورتی که از تاثیر دارو اطمینان حاصل شود، مورد درمان توسط تامکسیفن قرار گیرند . کاربرد دیگر پزشکی فرد محور در عرصه فارماکوژنتیک طراحی اختصاصی و ترکیب دارویی برای یک فرد مشخص است . این کاربرد بر خلاف موارد ذکر شده قبلی محدود به یک فرد خاص بوده و تولید دارو در بعد انبوه نیست.

چالش ها در پزشکی فرد محور
از مزایای پزشکی شخصی محور گفتیم . هر چند پزشکی فرد محور روز به روز در پزشکی روزمره کاربرد های بیشتری پیدا می کند و به نظر می رسد یکی از عمده ترین عرصه های پزشکی در آینده نزدیک باشد، با این وجود استفاده از آن متضمن چالش های جدی است. برای درمان ، اطلاعات ازوضعیت ژنتیکی فرد، مورد نیاز است و این موضوع به معنای ورود به حریم خصوصی افراد است. بنابراین آنها قبل از اقدامی باید از جوانب آن آگاه باشند.
نکته مهم دیگری که باید به آن اشاره کرد آن است که اطلاعات ژنومیک از حجم بسیار زیاد برخوردارند و استفاده مناسب و موثر از آنها، نیازمند دانش بالا در حوزه نرم افزار و نیز برخورداری از زیر ساخت مناسب در این ارتباط است.