صفآرایی موافقان و مخالفان برقراری اینترنت
قطـع اینتـرنت در سـهماه گذشـته زیـــانهای هنگفـت اقتصـادی، اجتمـاعی و امنیتی برای کشـور به همراه داشـته و با وجود تصمیم ستاد ساماندهی فضای مجازی برای اتصال مجدد مردم به شبکه اینترنت، همچنان گروهی از دستگاهها خواستار قطع فوری اینترنت هستند.
روزنامه اطلاعات در گزارشی نوشت:
پس از حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی به کشور در نهم اسفند پارسال، نهادهای امنیتی و دستگاههای عالیرتبه نظام برای حفظ امنیت کشور تصمیم به قطع ارتباطات اینترنتی گرفتند.
اکنون حدود ۳ ماه و نیم از آن زمان سپری شده و به استناد گزارش مراجع تصمیمگیرنده، راه های مراقبت از کشور در مقابل خطرات شبکه اینترنت تدوین و پیادهسازی شده است. از سوی دیگر، در این مدت کاربران اینترنت ناچار شدند برای ارتباط با شبکه جهانی از فیلترشکنها یا خدمات برون مرزی استفاده کنند که خطرات امنیتی جدیدی برای کشور به همراه داشته است.
در کنار این مساله، باید توجه داشت مجموعه اقتصاد دیجیتال کشور در این دوره بیش از ۶۸ هزار میلیارد تومان زیان کرده و حدود ۲ میلیون فرصت شغلی مرتبط با خدمات اینترنتی در کشور از بینرفته که خود این موضوع امنیت اقتصادی و اجتماعی کشور را به خطر انداخته است.
سیدستار هاشمی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات دیروز با اشاره به این چالش بزرگ امنیتی و ادامه مقاومت مخالفان ارتباطات اینترنتی اعلام کرد: مجموعه دولت و وزارت ارتباطات در تصمیمگیری برای قطع اینترنت تنها «آخرین حلقه» زنجیره تصمیمگیری هستند که اتفاقا با تداوم محدودیتها مخالفند. بنابراین منصفانه نیست که مشکلات فرهنگی، سیاسی و اقتصادی ناشی از قطع اینترنت را به گردن این وزارتخانه بیاندازیم.
وی اعلام کرد: ارتباطات و اینترنت بستری برای ایجاد شفافیت و ارتقای کارآمدی کشور است و نباید به سمتی حرکت کنیم که این بسترِ پیشرفت، بهاشتباه عامل اصلیِ مشکلات حوزههای دیگر تلقی شود. اگر در گذشته هنگام محدودسازی یا مسدودسازی اینترنت، استفاده از فیلترشکنها یک «ضدارزش» بود، اکنون به جایی رسیدهایم که استفاده گسترده آحاد مردم از این شیوه خطرناک به چالش حکمرانی کشور تبدیل شده است.
گزارش خبرنگار اطلاعات حاکی است، در دوران قطع شبکه اینترنت، برخی از کاربران برای ارتباط با شبکه جهانی با خرید تجهیزات گرانقیمت ماهوارهای برونمرزی (استارلینک)، از ترافیک برونمرزی بدون فیلتر استفاده بردند که تبعات بسیار خطرناکی برای کشور به همراه داشت.
بدتر اینکه با افزایش تقاضای خرید این تجهیزات و عرضه گسترده آن توسط شبکهای مخفی در بازار ایران، به سرعت قیمت تجهیزات استارلینک کاهش یافته به گونهای که تهیه آن برای شمار زیادی از کاربران راحت شده است.
هاشمی در همین رابطه گفت: تا قبل از ۴ خرداد امسال که دستور آزادسازی شبکه اینترنت توسط ستاد ساماندهی فضای مجازی صادر شد، حجم ترافیک سامانههای داخلی ارائه کننده خدمات اینترنتی با سامانههای برونمرزی به حد برابری رسید که این یکخطر بسیار جدی برای امنیت ملی است.
این اظهارات وزیر ارتباطات نشان میدهد تبعات نامطلوب امنیتی قطع دسترسی مردم به اینترنت به مراتب بیشتر از خطرات استفاده آنان از سامانه های داخلی خدمات اینترنتی بوده و فضای عملیات جاسوسی را برای دشمنان خارجی فراهم کرده است.
مخاطرات اقتصادی
یکی دیگر از مشکلات این حوزه، محدودکردن ارتباط کسب و کارهای داخلی و قطع رابطه با بازار جهانی است که لطمات بزرگی به اقتصاد ملی زده است.
گزارش خبرنگار اطلاعات به استناد آمار مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، اقتصاد حوزه دیجیتال کشور روزانه ۱۵ میلیون دلار از محل قطع دسترسی به اینترنت ضرر میکند.
هاشمی هم مدعی است در جنگ اخیر و به ویژه از محل قطع دسترسی به اینترنت بالغبر ۶۸ هزار میلیارد تومان به حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات کشور خسارت وارد شده است که جبران آن در کوتاه مدت مقدور نیست. البته برآورد تشکلهای بخش خصوصی از خسارات اقتصادی این حوزه به مراتب بیشتر از ارقام اعلام شده از سوی وزیر ارتباطات است.
گزارش تازه انجمن بلاکچین ایران درباره «میزان تابآوری اقتصاد دیجیتال در بحران اینترنت ۱۴۰۴–۱۴۰۵» نشان میدهد طی ۷۴روز اختلال و محدودیت ارتباط اینترنتی در کشور، حدود ۳۰۰ تا ۷۰۰ هزار میلیارد تومان خسارت مستقیم و غیرمستقیم به اقتصاد دیجیتال کشور وارد شده است؛ عددی که حتی در محافظهکارانهترین برآوردها هم شوکهکننده بهنظر میرسد.
یکی از مدیران وزارت صنعت هم هفته قبل اعلام کرد، شمار زیادی از فرصت های جدید شغلی به دلیل قطع اینترنت از بین رفته و به جمع بیکاران افزوده شده است.
مخالفت با اتصال اینترنت
در طرف مقابل این جبهه، گروهی معتقدند که اتصال مجدد اینترنت امنیت فرهنگی و سیاسی کشور را به خطر انداخته و دولت اجازه نداشته است با ایجاد یک سازو کار جدید مدیریتی تحت عنوان «ستاد ساماندهی فضای مجازی» تصمیم شورای عالی فضای مجازی و سایر دستگاه های بالادستی برای قطع اینترنت را ملغی کند.
ایرنا دیروز خبر داد که دیوان عدالت اداری، پرونده ابطال «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی کشور» را مختومه کرده است. با اینحال، این عده ظرف دو هفته اخیر بطور واضح در شبکه مجازی انتقادهای خود را از دولت بابت آزادی مجدد اینترنت اعلام کرده و حتی تهدید کرده اند که به محض بازگشایی مجلس شورای اسلامی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات را استیضاح خواهند کرد.
به زعم این گروه از مخالفان، در شرایطی که فضای سیاسی داخل کشور بعد از اغتشاشات دی پارسال هنوز مناسب اتصال مردم به شبکه جهانی اینترنت نیست، نباید امکان تبادل اطلاعات معاندان داخلی با دشمنان خارجی را فراهم کرد.
وزیر ارتباطات در پاسخ به این گروه از مخالفان گفت: امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند «طرحی نو» در تعامل حکمرانی با مردم هستیم. تکیه صرف بر ابزارها و رویکردهای گذشته پاسخگوی شرایط جدید نیست. باید به سمت یک تصمیم ملی و پایدار حرکت کنیم؛ تصمیمی با مشارکت همه ذینفعان از جمله رسانهها، نمایندگان مجلس، فعالان زیستبوم دیجیتال و بهویژه نخبگان.
وی افزود: بیتوجهی به بخش خصوصی و نخبگان و اتخاذ تصمیمهای پشت درهای بسته، نهتنها اجرایی نخواهد بود بلکه میتواند به مهاجرت سرمایه انسانی منجر شود؛ موضوعی که در نهایت با منافع و امنیت ملی در تضاد است.
هاشمی گفت: اعمال محدودیت بر اینترنت حتی ضرباهنگ توسعه روستایی را کُند میکند. چون به واسطه کاهش درآمد از بازار اقتصاد دیجیتال، امکان توسعه در مناطق محروم را نداریم.
وی ادامه داد: در صنعت ارتباطات کشور به ویژه در بخش خصوصی نخبگان علمی فراوانی داریم که اگر اینترنت کشور قطع باشد، خطر مهاجرت آنها به کشورهای دیگر تشدید میشود.
اینترنت هنوز عادی نیست
در حالی که جدال موافقان و مخالفان وصل اینترنت در کشور ادامه دارد، گزارشها نشان میدهد وضعیت ترافیک اینترنت هنوز عادی نشده است و با وجود اقدام ستاد ساماندهی فضای مجازی برای آزادی ارتباطات اینترنتی، دسترسی به بسیاری از سایتها هنوز برای کاربران مقدور نیست.
گزارشهای برون مرزی نشان میدهد که سطح دسترسی مردم به ترافیک آزاد اینترنتی به حدود ۶۵ درصد رسیده و همچنان ۳۵درصد ترافیک به روی کاربران مسدود است. البته معاون وزیر ارتباطات دیروز اعلام کرد که اکنون سطح دسترسی عموم مردم به ۷۸ درصد رسیده و تلاش می شود که این رقم افزایش یابد.
سخنگوی دولت هم دیروز با تایید این مشکل اعلام کرد: با توجه به دستور رئیسجمهوری مبنی بر بازگرداندن وضعیت اینترنت به پیش از محدودیتهای دی، نظارت بر نحوه اجرا و میزان تحقق این دستور در حال انجام است. دغدغه دولت، دسترسی آزاد و کامل مردم به اینترنت است و طبق فرمایشات رهبری شهید، موضوع اصلی، حکمرانی بر فضای مجازی به عنوان بخشی حقیقی از زیست مردم است.
فاطمه مهاجرانی با اشاره به اینکه دولت در صدد است منویات رهبری شهید و مقام معظم رهبری را در حوزه حکمرانی فضای مجازی به درستی پیادهسازی کند، گفت: طبق تصمیم و جمعبندی ستاد، اینترنت درحال بازگشت به وضعیت پیشین است و روند رفع محدودیتها بهصورت تدریجی انجام میشود. در حال حاضر برخی مشکلات فنی در این مسیر وجود دارد که انشاءالله برطرف شده و وضعیت به روال قبل باز گردد.
لیست سفید سایتها
در همین حال، گروهی از مخالفان آزادی اینترنت معتقدند که حتی اگر دولت تصمیم به آزادی دسترسی شبکه جهانی دارد، باید این آزادی را صرفاً برای تعداد خاصی از سایتها و افراد ( لیست سفید) فراهم کند.
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در واکنش به این دیدگاه گفت: بحث وایتکردن اینترنت به معنای محدودکردن دسترسی کاربران فقط به تعدادی سایت تأییدشده، یکی از موضوعاتی بود که در کشور دنبال میشد؛ رویکردی در مقابل «بلکلیست» که تنها دسترسی به سایتهای مشخصاً آسیبزا مانند محتوای خشونتآمیز یا غیراخلاقی را محدود میکند.
هاشمی افزود: با این حال، اجرای وایت لیست از نظر کارشناسی عملی نیست. مدیریت دسترسی حتی در یک سازمان کوچک، کاری پیچیده و دشوار است؛ اینکه مشخص شود هر فرد دقیقاً به چه چیزی نیاز دارد و باید به چه منابعی دسترسی داشته باشد، در مقیاس ملی تقریباً غیرممکن است.
وی ادامه داد: اگر در یک سازمان چندصد یا چندهزار نفره تعیین سطح دسترسی با این همه دشواری همراه است، چگونه میتوان نیازهای دهها میلیون کاربر را در کشور شناسایی، پایش و بهروزرسانی کرد؟ چنین رویکردی نهتنها اجرایی نیست، بلکه باعث محدود شدن خلاقیت، از بین رفتن فرصتهای تازه و خشکشدن ریشه نوآوری در کشور میشود.
هاشمی با تاکید بر اینکه در مسیر توسعه فضای مجازی، نباید صرفاً بر محدودیت تمرکز کرد؛ بلکه باید با رویکردی ایجابی بر تولید محتوا متمرکز شد، تاکید کرد: واقعیت این است که در زیستبوم اقتصاد دیجیتال نمیتوان پیشبینی کرد که پرچمدار بعدی نوآوری کیست و از کدام نقطه کشور ظهور خواهد کرد.
وزیر ارتباطات تاکید کرد: به جای پیشفرضهای محدودکننده، باید فضا را برای کسانی که توانایی تولید محتوا و ارزشآفرینی دارند، باز کرد. رشد پلتفرمهای بزرگ داخلی نشان داد که ابتدا باید بستر دسترسی و فعالیت فراهم باشد تا نوآوری شکوفا شود، نه اینکه با نگاهی محدود، فرصت رشد را از نخبگان آینده گرفت.
